Volgens de Italiaanse regering is dat geen toeval. De eerste uitzetting vanuit een nieuw deportatiecentrum in Albanië markeert een symbolisch moment in de aanpak. De boodschap is duidelijk: wie illegaal Italië binnenkomt, riskeert directe repatriëring — zelfs buiten de landsgrenzen.

Eerste uitzetting via Albanië
De Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken, Matteo Piantedosi, maakte het nieuws bekend via zijn X-profiel: de eerste illegale migrant is vanuit het Albanese Gjader uitgezet. Het ging om een 42-jarige man uit Bangladesh, die sinds 2009 in Italië verbleef. Vanwege ernstige strafbare feiten, waaronder huiselijk geweld, werd hij bestempeld als “sociaal gevaarlijk” en op het vliegtuig gezet.

Premier Meloni liet weten “zeer tevreden” te zijn met deze stap. Het is volgens haar een mijlpaal in de samenwerking met Albanië, waarmee vorig jaar een verdrag werd gesloten om migranten buiten het eigen grondgebied op te vangen en te beoordelen.

Beleid verandert de stroom
De uitzetting is niet op zichzelf staand. Ze maakt deel uit van een bredere strategie. Italië zet sinds 2024 vol in op het stoppen van migratie aan de bron. Bootjes worden sneller onderschept, asielprocedures versneld en de drempel voor toegang tot Italië ligt hoger dan ooit.

Een van de pijlers onder dit beleid is de zogeheten lijst van veilige herkomstlanden. Daarop staan nu onder andere Bangladesh, India, Marokko, Egypte, Kosovo en Colombia. Burgers uit die landen maken vrijwel geen kans meer op asiel. Aanvragen worden afgewezen in versnelde procedures, tenzij er sprake is van aantoonbare risico’s.

Volgens een woordvoerder van de Europese Commissie wil Brussel dit beleid ook op Europees niveau doortrekken, meldt BBC. Markus Lammert legde uit dat het idee is om “snelle procedures aan de grens” toe te passen voor mensen uit landen met minder dan 20 procent asielkans. De plannen liggen inmiddels op tafel bij de Europese Raad en het Europees Parlement.

Dalende cijfers, stijgende druk elders
Het resultaat: Italië ziet de migratiecijfers hard dalen. In de eerste drie maanden van 2025 registreerde het land 12.567 aankomsten. Dat waren er in dezelfde periode vorig jaar nog bijna 22.000. Vooral in Zuid-Italië, waar plaatsen als Sicilië jarenlang zwaar onder druk stonden, is de rust enigszins teruggekeerd.

Toch is er ook een schaduwzijde. Want waar Italië de grenzen sluit, wijken migranten uit naar andere landen. Spanje merkt dat als eerste. Vooral de Canarische Eilanden worden overspoeld. Migratieroutes vanuit West-Afrika verschuiven richting Spaans grondgebied. Volgens kenners komt dat doordat mensensmokkelaars hun routes aanpassen aan waar de “deur op een kier” staat.

Critici wijzen naar het beleid van premier Sánchez, die volgens hen een effect van aantrekking creëert door versoepelende maatregelen. De toestroom naar Spanje groeit dan ook fors, terwijl Italië naar eigen zeggen de controle terugwint.

Albanese oplossing als model?
De deal met Albanië, waarbij migranten naar centra buiten Italië worden overgebracht voor verwerking van hun dossiers, is een van de opvallendste elementen van Meloni’s migratiebeleid. Het biedt volgens Rome een legale manier om de druk op opvang en procedures in eigen land te verlagen.

Tegelijk roept de deal ook vragen op. Mensenrechtenorganisaties maken zich zorgen over de juridische bescherming van asielzoekers in dergelijke “extraterritoriale” centra. De Europese Commissie heeft zich tot nu toe afzijdig gehouden, maar binnen Brussel groeit het debat.

Politieke winst voor Meloni
Voor Giorgia Meloni is de daling van het aantal migranten vooral ook politieke winst. Haar Fratelli d’Italia-partij had het thema migratie hoog op de agenda tijdens de verkiezingen. Met deze resultaten kan ze haar achterban laten zien dat ze woorden omzet in daden.

“Deze cijfers bevestigen dat streng beleid werkt,” aldus een woordvoerder van haar kabinet. “We beschermen onze grenzen, onze veiligheid én onze rechtsstaat.”

De vraag blijft of het Italiaanse model op termijn houdbaar is — en of andere Europese landen volgen. Maar voorlopig is Italië een schoolvoorbeeld geworden van restrictief migratiebeleid in de praktijk.