Het verdrag stelt Italië in staat om asielzoekers buiten het eigen grondgebied, namelijk in Albanië, op te vangen en hun aanvragen daar te behandelen. De regering presenteerde dit in 2023 als een nieuwe aanpak om massale aankomsten via de Middellandse Zee tegen te gaan. Maar sindsdien stapelen de juridische obstakels zich op.

‘Wettelijke basis ontbreekt’
Volgens het Hof van Cassatie is het pact onduidelijk over wie precies als migrant wordt gezien. Ook zouden fundamentele rechten in gevaar komen. Het rapport stelt dat er sprake kan zijn van ‘willekeurige detentie’ en dat er ‘geen procedurele waarborgen’ gelden op Albanees grondgebied. Het hof legt echter niet uit waarom het vasthouden van iemand die illegaal een land probeert binnen te komen, zou neerkomen op willekeurige detentie.

Brussel kijkt goedkeurend toe
Opmerkelijk is dat de Europese Commissie het plan van Meloni juist gunstig bekijkt. Net als sommige andere lidstaten ziet Brussel het uitbesteden van migratiecontrole aan derde landen als een praktische oplossing. Dit sluit aan bij de nieuwe Europese migratieafspraken, waarin vergelijkbare maatregelen zijn opgenomen.

Toch wordt er in die Europese plannen niets gezegd over het terugdringen van migratie. Integendeel, het lijkt erop dat men illegale migratie met alle mogelijke middelen wil legaliseren.

Politieke strijd laait op
De spanningen in Italië lopen ondertussen verder op. Minister van Europese Zaken Tommaso Foti spreekt van juridisch ‘obstructionisme’. Forza Italia, coalitiepartner van Meloni, gaat nog verder en stelt dat de rechterlijke macht ‘doordrenkt is van extreemlinkse activisten’, meldt The European Conservative.

Hoewel het oordeel van het Hof van Cassatie niet bindend is, zou het wel invloed kunnen hebben op lagere rechtbanken. Er wordt zelfs rekening gehouden met een toekomstige zaak bij het Europees Hof van Justitie.