Jihadisme rukt op via illegale migratieroutes: experts slaan alarm
De Europese veiligheid staat onder druk. Tienduizenden migranten steken jaarlijks de Middellandse Zee en de Atlantische Oceaan over. Maar onder hen bevinden zich mogelijk niet alleen mensen op zoek naar een beter leven. Volgens terreurexperts en oud-agenten maken jihadistische netwerken steeds vaker gebruik van deze routes om strijders te verplaatsen, fondsen te vergaren en radicalisering aan te wakkeren. “Ze kunnen strijders infiltreren of individuen radicaliseren via deze illegale routes,” waarschuwt een woordvoerder van EUROPOL tegenover de Spaanse krant La Gaceta.
Volgens officiële cijfers van de Spaanse politie zijn in de eerste helft van 2025 al meer dan 5.000 migranten uit Mali en bijna 700 uit Somalië aangekomen via de Atlantische en Mediterrane migratieroutes. Dat lijkt slechts een migratievraagstuk, maar is volgens veiligheidsexperts een structureel risico. Mali en Somalië behoren tot de gevaarlijkste regio’s ter wereld, met jihadistische groeperingen die daar openlijk opereren.
Zo voert in Mali het met Al-Qaida gelieerde Groep ter Ondersteuning van de Islam en Moslims (JNIM) vrijwel dagelijks aanvallen uit. Ook de zogenaamde Islamitische Staat in de Sahel wint terrein. In Somalië zaaien Al Shabaab-strijders terreur, gefinancierd via afpersing en smokkelroutes. Mali werd in 2024 zelfs uitgeroepen tot het dodelijkste land ter wereld qua terreurslachtoffers, goed voor 51 procent van alle terroristische doden wereldwijd.
Jihadistische tolpoorten op migratieroutes
De meest verontrustende ontwikkeling is dat jihadistische milities inmiddels belangrijke migratieroutes controleren. Op de grens tussen Mali en Mauritanië en tussen Somalië en Kenia zouden zij tol heffen op migranten, in ruil voor doorgang. Daarbij maken zij gebruik van hun militaire macht en de afwezigheid van effectieve staatscontrole. De terugtrekking van VN-missie MINUSMA en de Franse troepen in 2023 liet een machtsvacuüm achter, dat door terreurgroepen snel werd opgevuld.
Deze routes leiden uiteindelijk naar Europese kusten, met Spanje als voornaamste toegangspoort. Het gevolg: niet alleen een toename van mensensmokkel, maar ook van criminele en extremistische netwerken die via deze kanalen Europa kunnen binnendringen.
“Er is een verband tussen illegale migratie en criminaliteit”
Een voormalig Spaans politieagent, die anoniem wil blijven, zegt zijn functie te hebben neergelegd vanwege het migratiebeleid van opeenvolgende regeringen. Hij windt er geen doekjes om: “Er is een verband tussen illegale migratie en criminaliteit.” De oud-agent zegt dat de politieke onwil om het probleem te erkennen, het land op termijn grote schade kan berokkenen.
Volgens bronnen binnen EUROPOL is het risico reëel: jihadistische groepen maken slim gebruik van chaos en wanbeleid. “Ze zien in deze routes een kans om hun gewelddadige ideologie naar Europa te verspreiden,” aldus een analist van de Europese opsporingsdienst. De vrees is dat radicalisering in vluchtelingenkampen of op migratieroutes zelf plaatsvindt — onzichtbaar en ongecontroleerd.
