Hoe effectief was het coronavaccin echt? Analyse zet vraagtekens bij werking

Achtergronden 16 juli 2025 3 minuten Marit Nubé
Vaccin
ANP / Robin Utrecht

De effectiviteit van covidvaccins is opnieuw onderwerp van discussie, ditmaal naar aanleiding van een berekening uitgevoerd met behulp van AI-model Grok. Op basis van openbare CBS- en RIVM-cijfers over sterfte tijdens de Deltagolf eind 2021, lijkt de bescherming tegen overlijden mogelijk veel lager uit te vallen dan eerder werd aangenomen. De analyse van statisticus Herman Steigstra wijkt sterk af van de officiële schattingen van het RIVM.

In de beginfase van de vaccinatiecampagne werd door overheid en gezondheidsautoriteiten vaak gesproken over een zeer hoge effectiviteit. Bescherming tegen overlijden zou volgens het RIVM en verschillende internationale studies tussen de 90 en 95 procent liggen. Dit werd onder meer onderbouwd door het VASCO-onderzoek, waarin gevaccineerden en ongevaccineerden werden gevolgd onder gecontroleerde omstandigheden.

Toch is de vraag hoe representatief deze studies zijn voor de praktijk. De cijfers die het CBS op 23 februari 2024 publiceerde over de Deltagolf eind 2021 bieden een nieuw aanknopingspunt voor een alternatieve berekening.

Sterftecijfers Deltagolf: 765 gevaccineerden overleden
In week 48 van 2021 – het piekmoment van de Deltavariant – registreerde het CBS 1080 overlijdens door corona. Daarvan waren er 765 gevaccineerd. Volgens het RIVM lag de vaccinatiegraad in de groep 65-plussers toen op 91 procent. Omdat CIMS, het landelijke registratiesysteem voor vaccinaties, bekend staat om een aanzienlijke registratieachterstand, werden die cijfers aangevuld met aannames over niet-geregistreerde vaccinaties.

Op basis van eigen analyses wordt aangenomen dat circa 22 procent van de daadwerkelijk gevaccineerde mensen niet in CIMS stond geregistreerd. Die correctie is cruciaal bij het bepalen van de zogeheten vaccineffectiviteit (VE).

AI-model Grok maakt analyse – en herstelt rekenfout
Op basis van deze cijfers vroeg statisticus Herman Steigstra aan Grok om een nieuwe berekening te maken van de VE tijdens de Deltagolf. Aanvankelijk maakte het model een fout die eerder ook door Nivel werd gemaakt: de registratiecorrectie werd verkeerd toegepast. Na een correctie concludeerde Grok dat de effectiviteit tegen overlijden, wanneer rekening wordt gehouden met zogenaamde HVE (Healthy Vaccinee Effect), mogelijk zelfs negatief uitvalt.

Wel nuanceert Grok die conclusie: “Een negatieve bescherming is niet realistisch, maar zeker niet onmogelijk gezien de kennis die inmiddels beschikbaar is.” De belangrijkste kanttekening blijft dat de onderliggende data onzeker zijn. Grok erkent dat er geschat moet worden en dat er geen definitieve uitspraken mogelijk zijn zonder preciezere gegevens.

Verschil met officiële lijn van het RIVM
Het contrast met eerdere uitspraken van het RIVM is groot. Waar het instituut uitging van 90 tot 95 procent bescherming, wijst de Grok-berekening op een veel lager percentage. Op basis van de ruwe CBS-cijfers komt de verhouding uit op ruim 70 procent gevaccineerde overlijdens (765 van de 1080), terwijl minstens 20 procent van de gevaccineerden niet zichtbaar was in CIMS. Volgens de Grok-analyse blijft er dan weinig ruimte over voor substantiële bescherming.

Kritiek op Nivel: “Claim van 10 keer hogere sterfte onwaarschijnlijk”
Ook het Nivel krijgt kritiek in de analyse. Dat instituut meldde eerder dat ongevaccineerden kort na het begin van de vaccinatiecampagne tot tien keer vaker overleden dan gevaccineerden. Grok noemt die claim “waarschijnlijk het resultaat van methodologische problemen, zoals selectiebias, registratieonvolledigheden of foutieve statistische modellen.”

Volgens Grok is het onwaarschijnlijk dat niet-vaccinatie op zichzelf zo’n extreem verschil in sterfte zou verklaren. “Verdere analyse van het Nivel-rapport en de onderliggende data is nodig om de precieze oorzaak te achterhalen.”

Steigstra, die vaker kritiek uitte op de officiële vaccinatiecijfers, sluit zich bij Groks inschatting aan. “De berekening hangt af van de juiste waarde voor administratieve achterstand. Dus als die toch iets minder is, dan wordt de VE toch weer iets groter. Maar NEVER iets in de richting van 90 procent. 10 tot 20 procent kan nog wel.”

Praatmee

Blijf op de hoogte via: https://nieuwrechts.nl/106074-griekenland-houdt-vast-aan-asielstop-ondanks-oordeel-europees-hof
Blijf via NieuwRechts.nl op de hoogte van het laatste nieuws voor rechts en conservatief denkend Nederland! Start je gratis maand nu via https://nieuwrechts.nl/landing

Griekenland houdt vast aan asielstop ondanks oordeel Europees Hof

Beluister onze podcast

CDA wil PVV verbieden en Hamas bedankt NSC: in wat voor tijden leven we?
Of beluister op:

Meerartikelen

Den Bosch
Nieuws

Bossche voetbalsupporters klaar met aanhoudende overlast door Syrische asielzoekers

De politie was vrijdagavond in groten getale aanwezig op de Bossche kermis. Aanleiding was de gespannen situatie tussen een groep Syriërs en zo'n 150 tot 200 voetbalsupporters van de harde kern van FC Den Bosch. De sfeer was grimmig. De ME, politie t

asielzoekers
Nieuws

Agenten mishandeld en aangerand bij azc in Amsterdam

Bij een aanhouding op het terrein van een asielzoekerscentrum in Amsterdam-Zuidoost zijn woensdagavond twee agenten slachtoffer geworden van geweld. Eén agent werd mishandeld, een ander aangerand. Dat bevestigt de politie op sociale media. Het incide

Faber
Nieuws

Faber keert terug, PVV presenteert extra lange kandidatenlijst met opvallende keuzes

Geert Wilders heeft vrijdagavond de nieuwe kandidatenlijst van de PVV gepresenteerd. De lijst telt maar liefst 80 namen en bevat een mix van oude bekenden onbekende nieuwkomers. Opvallend is de comeback van oud-minister Marjolein Faber, die eerder di

Politie
Nieuws

Irakese asielzoeker opgepakt voor de trein van Duits meisje (16)

Een 31-jarige man uit Irak wordt verdacht van het doden van een 16-jarig meisje op een treinstation in het Duitse Friedland. De verdachte zou het meisje op 11 augustus voor een aankomende goederentrein hebben geduwd. Dat meldt het Openbaar Ministerie

activisten
Nieuws

Radicale dierenactivisten mikken op BBB-kantoor: ‘De fik erin’

Door de opkomst van Extinction Rebellion en het afnemende toezicht van de overheid, voelen extreem-linkse dierenactivisten opnieuw ruimte om hun acties op te voeren. De beruchte groepering Animal Liberation Front (ALF) opereert weer actief in Nederla

Boeren
Nieuws

Boeren botsen met Natuurmonumenten over veenafplaggen

Bij de rechtbank in Den Haag vroegen negentien melkveehouders vorige week om uitstel van het afplaggen van veengrond rond de Nieuwkoopse Plassen. De aanvraag is gericht tegen een ingreep die gepland staat op 1 oktober. Natuurmonumenten, twee gemeente

Wladyslaw Kosiniak-Kamysz
Nieuws

Polen blokkeert toetreding Oekraïne tot EU zonder erkenning genocide

Polen heeft aangekondigd dat het een veto zal uitspreken tegen de toetreding van Oekraïne tot de Europese Unie zolang Kiev de genocide op Polen in 1943 niet erkent. Dat zei vicepremier en minister van Defensie Władysław Kosiniak-Kamysz op dinsdag 26

Kaliningrad
Nieuws

Rusland bouwt mogelijk groot spionagecentrum bij Poolse grens

Nieuwe satellietbeelden tonen dat Rusland bezig is met de bouw van een grote installatie in de oblast Kaliningrad. Deze ligt op slechts honderd kilometer van de Poolse grens. Volgens analisten kan het gaan om een centrum waarmee Moskou militaire comm

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Frans Festival
Nieuws

Traditionele dorpsfeesten onder vuur: links ziet ‘samenzwering van radicaal rechts’

In Frankrijk liggen traditionele dorpsfeesten plotseling onder vuur. Een keurmerk dat deze vieringen moest steunen, wordt door links en de media neergezet als een ‘politiek project van radicaal rechts’. Het gevolg: organisatoren van festivals raken i

Brian Brown
Video

Rechtse activist geweigerd bij binnenkomst Moldavië: 'Ik stond op een nationale zwarte lijst'

Tijdens de Make Europe Great Again Conferentie in Moldavië werd de Amerikaanse activist Brian Brown onverwacht tegengehouden. De oprichter van de Nationale Organisatie voor het Huwelijk vertelt aan NieuwRechts hoe hij op een zwarte lijst belandde en

Zwitserse politie
Nieuws

Rellen in Lausanne na dood tiener: 'We moeten deze stad heroveren'

Lausanne, de vierde stad van Zwitserland, werd vorige week zondag getroffen door ernstige straatrellen. Aanleiding was de dood van een 17-jarige jongen die eerder die dag omkwam bij een politieachtervolging. De onrust liep snel uit de hand: vuurwerk,

Franse politie
Nieuws

Arabische serie-inbreker mishandelt 90-jarige vrouw en sluit haar op in kast

In Frankrijk staat de 30-jarige Yamine H. uit Marseille terecht voor minstens tien brute woninginbraken. Een van de zaken die hem zwaar wordt aangerekend, is de mishandeling van een 90-jarige vrouw. Zij werd geslagen, opgesloten in een kast en beroof

Von der Leyen
Nieuws

Ursula von der Leyen genoemd als mogelijke Duitse president

Volgens Duitse media zou Ursula von der Leyen, de huidige voorzitter van de Europese Commissie, kans maken om de volgende bondspresident van Duitsland te worden. Kanselier Friedrich Merz zou haar naam naar voren hebben geschoven. Het weekblad Der Spi

Generatoren
Nieuws

Utrecht krijgt gasgeneratoren om stroomuitval te voorkomen

In de provincie Utrecht komen vanaf eind 2026 zes locaties met grote gasgeneratoren. Netbeheerder Stedin neemt deze stap om een dreigende overbelasting van het stroomnet tegen te gaan. De generatoren worden alleen gebruikt tijdens piekmomenten, maar

Erasmus campus
Nieuws

Moslims eisen ontslag hoogleraar Erasmus Universiteit om pro-Israël posts

Een hoogleraar van de Erasmus Universiteit Rotterdam ligt onder vuur. Muslim Rights Watch Nederland (MRWN) eist haar ontslag na het reposten van meerdere anti-Palestijnse berichten. Als de universiteit geen stappen neemt, dreigt de organisatie met de

Van Rooy
Achtergronden

Sam van Rooy: “Israël is een buffer tegen jihad”

Vlaams Belang-parlementslid Sam van Rooy haalt fel uit naar Israël-critici binnen de Vlaamse rechterzijde. In een opiniestuk reageert hij op de oproep van Jean-Marie Dedecker en publicist Johan Sanctorum om druk uit te oefenen op Israël en de Palesti

Vlees
Onderzoek

Studie: rood vlees kan mentale gezondheid ondersteunen

Een nieuwe studie van de South Dakota State University (SDSU) zet het debat over rood vlees in een ander licht. Waar vlees vaak in verband wordt gebracht met gezondheidsrisico’s, laat dit onderzoek zien dat mager rood vlees, binnen een uitgebalanceer

Azc
Video

Bezorgde vader ketent zich vast aan azc: ‘Ik wil mijn gezin beschermen’

De spanning rond de komst van een groot asielzoekerscentrum in Dordrecht loopt verder op. Bewoner Richard voerde deze week een opvallende actie: hij ketende zich vast aan het bouwhek van het nieuwe centrum. Zijn doel was duidelijk: aandacht vragen vo

Fatbike
Nieuws

Helmplicht voor jongeren op e-bikes en fatbikes vanaf 2027

Jongeren tot 18 jaar moeten zich vanaf 2027 verplicht beschermen met een helm als zij op een e-bike of fatbike stappen. Het demissionaire kabinet werkt aan een wetsvoorstel dat in het najaar van 2026 naar de Tweede Kamer wordt gestuurd, meldt NOS. De

Supermarkt
Nieuws

Bekend vegan-merk failliet: dip in vraag naar vlees- en visvervangers

Het Nederlandse bedrijf Vegan Finest Foods, bekend van merken als Vegan Zeastar en Beastie Plants, is failliet verklaard. De onderneming gold als pionier in de wereld van plantaardige visvervangers, maar werd ingehaald door tegenvallende vraag en de