Hoe effectief was het coronavaccin echt? Analyse zet vraagtekens bij werking

Achtergronden 16 juli 2025 3 minuten Marit Nubé
Vaccin
ANP / Robin Utrecht

De effectiviteit van covidvaccins is opnieuw onderwerp van discussie, ditmaal naar aanleiding van een berekening uitgevoerd met behulp van AI-model Grok. Op basis van openbare CBS- en RIVM-cijfers over sterfte tijdens de Deltagolf eind 2021, lijkt de bescherming tegen overlijden mogelijk veel lager uit te vallen dan eerder werd aangenomen. De analyse van statisticus Herman Steigstra wijkt sterk af van de officiële schattingen van het RIVM.

In de beginfase van de vaccinatiecampagne werd door overheid en gezondheidsautoriteiten vaak gesproken over een zeer hoge effectiviteit. Bescherming tegen overlijden zou volgens het RIVM en verschillende internationale studies tussen de 90 en 95 procent liggen. Dit werd onder meer onderbouwd door het VASCO-onderzoek, waarin gevaccineerden en ongevaccineerden werden gevolgd onder gecontroleerde omstandigheden.

Toch is de vraag hoe representatief deze studies zijn voor de praktijk. De cijfers die het CBS op 23 februari 2024 publiceerde over de Deltagolf eind 2021 bieden een nieuw aanknopingspunt voor een alternatieve berekening.

Sterftecijfers Deltagolf: 765 gevaccineerden overleden
In week 48 van 2021 – het piekmoment van de Deltavariant – registreerde het CBS 1080 overlijdens door corona. Daarvan waren er 765 gevaccineerd. Volgens het RIVM lag de vaccinatiegraad in de groep 65-plussers toen op 91 procent. Omdat CIMS, het landelijke registratiesysteem voor vaccinaties, bekend staat om een aanzienlijke registratieachterstand, werden die cijfers aangevuld met aannames over niet-geregistreerde vaccinaties.

Op basis van eigen analyses wordt aangenomen dat circa 22 procent van de daadwerkelijk gevaccineerde mensen niet in CIMS stond geregistreerd. Die correctie is cruciaal bij het bepalen van de zogeheten vaccineffectiviteit (VE).

AI-model Grok maakt analyse – en herstelt rekenfout
Op basis van deze cijfers vroeg statisticus Herman Steigstra aan Grok om een nieuwe berekening te maken van de VE tijdens de Deltagolf. Aanvankelijk maakte het model een fout die eerder ook door Nivel werd gemaakt: de registratiecorrectie werd verkeerd toegepast. Na een correctie concludeerde Grok dat de effectiviteit tegen overlijden, wanneer rekening wordt gehouden met zogenaamde HVE (Healthy Vaccinee Effect), mogelijk zelfs negatief uitvalt.

Wel nuanceert Grok die conclusie: “Een negatieve bescherming is niet realistisch, maar zeker niet onmogelijk gezien de kennis die inmiddels beschikbaar is.” De belangrijkste kanttekening blijft dat de onderliggende data onzeker zijn. Grok erkent dat er geschat moet worden en dat er geen definitieve uitspraken mogelijk zijn zonder preciezere gegevens.

Verschil met officiële lijn van het RIVM
Het contrast met eerdere uitspraken van het RIVM is groot. Waar het instituut uitging van 90 tot 95 procent bescherming, wijst de Grok-berekening op een veel lager percentage. Op basis van de ruwe CBS-cijfers komt de verhouding uit op ruim 70 procent gevaccineerde overlijdens (765 van de 1080), terwijl minstens 20 procent van de gevaccineerden niet zichtbaar was in CIMS. Volgens de Grok-analyse blijft er dan weinig ruimte over voor substantiële bescherming.

Kritiek op Nivel: “Claim van 10 keer hogere sterfte onwaarschijnlijk”
Ook het Nivel krijgt kritiek in de analyse. Dat instituut meldde eerder dat ongevaccineerden kort na het begin van de vaccinatiecampagne tot tien keer vaker overleden dan gevaccineerden. Grok noemt die claim “waarschijnlijk het resultaat van methodologische problemen, zoals selectiebias, registratieonvolledigheden of foutieve statistische modellen.”

Volgens Grok is het onwaarschijnlijk dat niet-vaccinatie op zichzelf zo’n extreem verschil in sterfte zou verklaren. “Verdere analyse van het Nivel-rapport en de onderliggende data is nodig om de precieze oorzaak te achterhalen.”

Steigstra, die vaker kritiek uitte op de officiële vaccinatiecijfers, sluit zich bij Groks inschatting aan. “De berekening hangt af van de juiste waarde voor administratieve achterstand. Dus als die toch iets minder is, dan wordt de VE toch weer iets groter. Maar NEVER iets in de richting van 90 procent. 10 tot 20 procent kan nog wel.”

nieuwrechts.nl/series/democratienieuwrechts.nl/series/boerennieuwrechts.nl/series/eunieuwrechts.nl/series/migratienieuwrechts.nl/series/economie
Nederland en de Europese Unie voeren een buitenlandbeleid dat islamitisch extremisme in het Midden-Oosten niet alleen onvoldoende bestrijdt, maar volgens Johannes de Jong zelfs financieel in stand houdt en ondersteunt. De directeur van de Europese christelijke denktank Sallux stelt in een interview met NieuwRechts dat Nederland daarmee zijn eigen veiligheid ondermijnt. Via handelsbetrekkingen, ontwikkelingsprogramma's en militaire samenwerking komt geld volgens De Jong terecht bij regimes en organisaties die radicalisering bevorderen. De gevolgen zijn volgens hem ook in Nederland merkbaar, onder meer door de komst van Syrische vluchtelingen. "Vervolgens moeten de belastingbetalers hier ook betalen voor de gevolgen."

 Blijf via NieuwRechts.nl op de hoogte van het laatste nieuws voor rechts en conservatief denkend Nederland! Start je gratis maand nu via https://nieuwrechts.nl/landing

Hoe Nederlandse steun aan islamitisch extremisme migratie aanwakkert

Beluister onze podcast

Hoe Nederlandse steun aan islamitisch extremisme migratie aanwakkert
Of beluister op:

Meerartikelen

Zonnepanelen
Nieuws

Bijna helft zonnepaneeleigenaren heeft spijt van aankoop

Bijna de helft van de Nederlandse zonnepaneeleigenaren zou achteraf geen zonnepanelen meer kopen. Dat blijkt uit onderzoek van energieleverancier Budget Thuis onder 1.038 eigenaren. Maar liefst 46 procent zou bij een nieuwe keuze afzien van de...

Boekholt
Nieuws

D66-minister bevestigt: migratie vraagt 340.000 woningen in tien jaar

Migratie vraagt de komende tien jaar zo'n 340.000 extra woningen. Dat bevestigt minister Elanor Boekholt-O'Sullivan (Volkshuisvesting) in een brief aan PVV-Kamerlid Mooiman. Ook zet zij drie berekeningen naast elkaar van het aandeel sociale...

Europese vlaggen
Nieuws

Brussel wil 45 miljard lenen voor Oekraïne via gemeenschappelijke EU-schulden

De Europese Commissie wil opnieuw 45 miljard euro lenen om Oekraïne financieel te ondersteunen. Dat gebeurt via gezamenlijke Europese schulden, waarbij EU-lidstaten de jaarlijkse rente betalen. Oekraïne hoeft de hoofdsom pas terug te betalen indien...

Bart van den Brink
Nieuws

Vijf keer betrokken bij incidenten, en toch blijven: minister ziet geen ruimte om asielvergunning in te trekken

Asielzoekers die steeds weer voor overlast zorgen in een azc, houden in de praktijk gewoon hun verblijfsvergunning. Dat blijkt uit antwoorden van asielminister Bart van den Brink aan de Tweede Kamer. Zolang er geen onherroepelijke veroordeling is...

Kerk
Nieuws

Kerken en monumenten kleuren rood voor vervolgde christenen

Van de Notre-Dame in Parijs tot kerken in Londen, Madrid en Rotterdam: op talloze plekken in Europa kleurden woensdagavond gebouwen rood. Met de actie RedWednesday vroeg de katholieke hulporganisatie Kerk in Nood aandacht voor christenen die om hun...

Zembla
Nieuws

Wiskundedocent mag geen les meer geven na kooigevechten met neonazi's op eigen erf

Een wiskundedocent van scholengemeenschap Stad & Esch in Meppel mag per direct geen les meer geven. De school nam het besluit nadat onderzoeksprogramma Zembla beelden naar buiten bracht van kooigevechten met neonazi's op zijn erf in Zuidwolde. Bij de...

Jonker
Nieuws

PRO-jongere weet verschil niet tussen kernwapens en kerncentrales

Een demonstratie tegen kerncentrales in Groningen heeft een opmerkelijk filmpje opgeleverd. Een bestuurder van de landelijke PRO-jongerentak, Tim Jonker (23), kreeg vragen over een protestbord met het woord 'kernkop', terwijl de demonstratie juist...

IS
Nieuws

Iraanse vluchteling dreigt met aanslag op kleuterschool: OM eist celstraf

Een 41-jarige Iraanse vluchteling uit Ouderkerk aan den IJssel heeft gedreigd een kleuterschool aan te vallen en een kind te vermoorden. Hij stuurde ook een vlag van terreurorganisatie Islamitische Staat (IS) naar de gemeente Krimpenerwaard. Woensdag...

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Koran
Nieuws

Nederlandse halalbank Sifr in financiële problemen: miljoen van investeerders op

De Nederlandse islamitische financiële dienstverlener Sifr zit in grote problemen. Het bedrijf wilde moslims laten bankieren zonder rente en werkte aan een halalhypotheek. Maar de samenwerking met een buitenlandse betaalpartner is beëindigd en...

D66
Nieuws

Sten (18) dient klacht in na like van D66-wethouder bij doodswens

De 18-jarige Sten Jansen uit Angeren heeft een officiële klacht ingediend tegen D66-wethouder Léon Dekkers van Lingewaard. Dekkers gaf op Facebook een like aan een reactie waarin Jansen de dood werd gewenst. Dekkers noemt het een ongeluk en...

Hilversum
Nieuws

Pro en FVD grootste winnaars verkiezingen nieuwe gemeente Hilversum-Wijdemeren

Pro is de grootste partij in de nieuwe gemeente Hilversum. Bij de herindelingsverkiezingen van woensdag haalde de fusiepartij van GroenLinks en PvdA volgens de voorlopige uitslag 7 van de 37 zetels. Forum voor Democratie, die voor het eerst meedeed...

Europees Parlement
Nieuws

Brussel versoepelt stikstofregels voor energietransitie, niet voor woningbouw

Brussel maakt een uitzondering op de stikstofregels voor projecten die nodig zijn voor de energietransitie, maar woningbouw en andere bedrijfsprojecten krijgen die ruimte niet. Door een voorlopig akkoord tussen het Europees Parlement en de...

Utrecht Overvecht
Nieuws

Syrische asielzoeker steekt Marleen (25) zonder aanleiding neer: OM eist vier jaar cel en tbs

Een 19-jarige Syriër die vorig jaar een jonge vrouw bij station Utrecht Overvecht neerstak, moet volgens het Openbaar Ministerie vier jaar de cel in en daarna verplicht worden behandeld in een tbs-kliniek. Yousef A. stak de destijds 25-jarige Marleen...

Sikkema
Nieuws

PRO-burgemeester benoemd in gemeente waar GroenLinks 2,1% van de stemmen kreeg

Nissewaard krijgt naar verwachting een burgemeester van Progressief Nederland (PRO), terwijl haar oude partij GroenLinks bij de gemeenteraadsverkiezingen nauwelijks stemmen trok. Met 631 stemmen, goed voor 2,1 procent, eindigde GroenLinks in maart...

Destinus
Nieuws

Nederlandse wapenfabrikant jaagt op Russische drones: 'Je rommelt jezelf oorlog in'

Medewerkers van de Nederlandse wapenfabrikant Destinus hebben in Oekraïne zelf deelgenomen aan de strijd tegen Russische drones. Ook hielpen zij Oekraïense militairen bij het lanceren van aanvalsdrones richting Rusland. Dat blijkt uit onderzoek van...

Sinterklaas
Nieuws

Linkse partijen woedend na komst zwarte pieten bij intocht: 'Walgelijk'

Tijdens de Sinterklaasintocht op Scheveningen liepen zaterdag onverwacht zwarte pieten mee, terwijl de officiële stoet alleen uit roetveegpieten bestond. Hun aanwezigheid leidde tot verontwaardiging bij linkse politieke partijen, die willen weten...

Ulysse Ellian
Nieuws

VVD komt met remigratieplan: Syriërs krijgen 10.000 euro om terug te keren

De VVD wil remigratie van Syriërs stimuleren door hen 10.000 euro te bieden als zij vrijwillig terugkeren naar hun eigen land. Het voorstel is bedoeld voor ongeveer 71.000 Syriërs met een tijdelijke verblijfsvergunning in Nederland. De partij wil het...

Leerdam
Onderzoek

Slavernijmuseum dreigt bodemloze geldput te worden: miljoenen tekort nog vóór eerste bezoeker

Het Nationaal Slavernijmuseum bestaat nog alleen op papier, maar heeft al bijna 100 miljoen euro aan overheidsgeld toegezegd gekregen. Het is niet genoeg. De bouw kost 22,3 miljoen euro meer dan begroot, de inrichting is niet betaald en na de opening...

FVD
Achtergronden

FVD royeert twee leden na onthulling over neonazistische kooigevechten; ook FVD-raadslid verzocht op te stappen

Forum voor Democratie heeft twee leden uit de partij gezet. Uit onderzoek van Zembla bleek dat ze aanwezig waren bij vechtwedstrijden van een extremistisch netwerk. Ook FVD-gemeenteraadslid Ramon van Asch uit ‘s-Hertogenbosch was aanwezig bij zo'n...

Maurice de Hond
Nieuws

Openbaar Ministerie eist twee maanden cel tegen Maurice de Hond

Het Openbaar Ministerie heeft woensdag twee maanden cel geëist tegen opiniepeiler Maurice de Hond. Volgens justitie heeft de 79-jarige zich schuldig gemaakt aan smaad en smaadschrift in de Deventer moordzaak. De zaak gaat over uitlatingen die De Hond...