COA faalt opnieuw: honderden miljoenen verspild aan dure asielopvangplekken
De kosten voor asielopvang in Nederland zijn vorig jaar opnieuw fors gestegen. Uit het jaarverslag van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) blijkt dat er in 2024 maar liefst 3,5 miljard euro is uitgegeven. In 2023 was dat nog 2,7 miljard euro. De stijging komt vooral door het gebruik van dure noodlocaties zoals hotels en schepen, meldt het Financieel Dagblad.
De organisatie spreekt van een ‘zeer hoge en ongewenste bezetting’. De druk op de asielketen houdt al jaren aan. Eind 2023 verbleven ruim 18.000 statushouders nog in COA-opvang. Dat is een kwart van het totaal aantal bewoners. Volgens het COA veroorzaakt dit veel problemen, vooral omdat deze mensen eigenlijk naar een woning zouden moeten verhuizen.
Dure opvang in hotels
De reguliere opvangplekken zijn onvoldoende, dus moet het COA uitwijken naar noodopvang. Die is twee keer zo duur. De gemiddelde kosten voor noodopvang lagen vorig jaar op 67.400 euro per bewoner. In hotels zelfs ruim 90.000 euro per persoon per jaar. Ter vergelijking: reguliere opvang kost gemiddeld 33.200 euro. De kwaliteit van de noodopvang is vaak slechter, onder andere door het ontbreken van kookfaciliteiten.
De kosten voor huur stegen ook fors: van 446 miljoen euro naar 632 miljoen euro. Dat komt door het openen van nieuwe locaties én door de hoge prijzen. Het COA heeft bovendien nog voor 883 miljoen euro aan huurverplichtingen voor de komende vijf jaar.
Geen goede aanbesteding
In 2023 deed het COA voor 655 miljoen euro aan onrechtmatige uitgaven. Dat betekent dat er fouten zijn gemaakt bij het aanbesteden van diensten. Een jaar eerder ging het nog om 359 miljoen euro. Volgens het COA is het naleven van aanbestedingsregels ‘regelmatig onder druk’ komen te staan. Het noemt een zekere mate van fouten ‘onvermijdelijk’, vanwege de onvoorspelbare instroom van asielzoekers en het gebrek aan draagvlak in de samenleving.
Leveranciers maken ook vaker bezwaar bij de rechter. Dat heeft volgens het COA te maken met de grotere contracten die nu worden gesloten. De organisatie spreekt van een ‘piek’ in onrechtmatigheid.
Verdienmodel voor ondernemers
De asielopvang blijkt daarnaast een verdienmodel voor ondernemers. Eerder bleek dat een tussenpersoon die hotelkamers regelde voor het COA minstens 44 miljoen euro heeft verdiend. Dit bedrijf had slechts twee werknemers, maar verwerkte honderden miljoenen aan belastinggeld.
Het COA erkende eerder dat het door gebrek aan kennis en personeel afhankelijk was van externe partijen. De samenwerking met zulke tussenpersonen is inmiddels deels afgebouwd. Hierdoor steeg het aantal werknemers bij het COA afgelopen jaar van 6845 naar 8165.
