'Activisten' als bronnen: hoe de Volkskrant Israël van oorlogsmisdaden beticht
De Volkskrant publiceerde op 13 september een artikel waarin Israël opnieuw werd beschuldigd van oorlogsmisdaden in Gaza. Het stuk was in feite een herhaling van een oud opiniestuk uit de New York Times (NYT) van oktober 2024. De krant zette volgens publicist Maaike van Charante schokkende foto’s en emotionele verhalen voorop, maar liet cruciale kritiek van ballistische experts weg. Veel van de opgevoerde hulpverleners bleken activisten met dubieuze achtergronden. Zo ontstaat een beeld dat meer lijkt op propaganda dan op gecontroleerde journalistiek.
De presentatie van het Volkskrantartikel was sensationeel. Foto’s van gewonde kinderen en röntgenbeelden maakten indruk. Hulpverleners werden opgevoerd als getuigen, maar hun verhalen waren niet te verifiëren. De kritiek die destijds al op het NYT-stuk kwam, werd genegeerd. 'Dat oude NYT-opiniestuk werd toen al gefileerd, vooral door ballistische experts. Deze recycling verandert daar niets aan', aldus Van Charante.
Activisten als belangrijkste bronnen
De belangrijkste zegsman is Feroze Sidhwa, de schrijver van het oude NYT-opiniestuk. Hij beweerde eerder dat Hamas geen burgers als schild gebruikt. Ook Mimi Sayed, die de röntgenfoto’s leverde, werkte met organisaties die banden hebben met terreur.
Ook komt in het artikel Mark Perlmutter aan het woord. Hij schreef ooit op X: ‘Zionisme is het sadisme dat wordt gebruikt om ervoor te zorgen dat er geen andere inhoud is dan sadisme', aldus Camera. Ook komt Nizam Mamode aan het woord. Hij werkt bij een ngo die is opgericht door iemand die antisemitisme van de KKK verspreidde, aldus The Telegraph.
Experts buitenspel gezet
De Volkskrant raadpleegde volgens Van Charante geen ballistische specialisten. Alleen oud-commandant Mart de Kruif mocht reageren, maar zijn oordeel was niet technisch. Twee forensisch pathologen konden ook geen sluitende conclusies trekken.
Koby Zicher, oud-special forces, stelde wel: ‘De enige manier waarop een 5.56mm blijft zitten in het hoofd is vanaf grote afstand, of na eerder afketsen. Maar in allebei die gevallen zou de kogel vervormd zijn.’ Volgens hem tonen de röntgenfoto’s dus iets dat nauwelijks mogelijk is.
Zelfs als de röntgenfoto’s echt zouden zijn, bewijzen ze nog niet dat Israëlische militairen op kinderen schoten, stelt Van Charante. Hamas gebruikt vaak buitgemaakte wapens van de IDF en vuurt ook in de lucht. Wanneer kogels terugvallen, kunnen die eveneens letsel veroorzaken. Hetzelfde geldt voor de claim dat fragmentatiewapens op burgers zijn ingezet. Er zijn diverse beelden van Hamasstrijders die juist eigen burgers mishandelen of executeren.
Geen ruimte voor tegengeluid
Ook in de brievenrubriek bleef kritiek buiten beeld. Lezers reageerden geschokt: ‘Hoe kun je zo structureel, zo gericht, zo bewust, zo veel leed veroorzaken?’ Maar een brief van 61 ondertekenaars, die wees op oncontroleerbare aannames, werd geweigerd. Daarin stond: ‘U laat mensen aan het woord en laat beelden zien die uw vooropgezette mening kunnen bevestigen, maar die voor de lezer niet te verifiëren zijn.’
