Het voorstel, dat in Brussel al jaren wordt besproken, moet opsporingsdiensten helpen om kindermisbruik op te sporen. Het idee is dat chatdiensten zoals WhatsApp, Signal en Telegram software installeren die privéberichten automatisch scant op beelden van misbruik.

Als het systeem iets verdachts ontdekt, moet dat automatisch worden doorgestuurd naar een nieuw Europees centrum in Den Haag. Volgens voorstanders is dit de enige manier om het grootschalige misbruik online tegen te gaan.

Critici noemen het plan echter een vorm van massasurveillance. Omdat álle berichten — ook die van onschuldige gebruikers — zouden worden gecontroleerd, spreken tegenstanders van een fundamentele aantasting van de privacy.

Nederland en Duitsland blokkeren het voorstel
Een kleine groep EU-landen, waaronder Nederland en Duitsland, heeft genoeg invloed om het voorstel voorlopig tegen te houden. Zij vrezen dat de maatregel de deur openzet voor censuur en misbruik van persoonlijke data.

De Duitse minister van Justitie Stefanie Hubig noemde het plan vorige week “onacceptabel” en zei: “Het massaal scannen van privéberichten moet een taboe zijn in een rechtsstaat. De strijd tegen kinderporno moet doorgaan, maar zelfs de ergste misdaden rechtvaardigen niet het opgeven van fundamentele burgerrechten.”

Door de weerstand werd het onderwerp maandag van de agenda gehaald tijdens een vergadering van EU-ministers van Justitie in Luxemburg. Toch geeft Denemarken niet op.

Denemarken dringt aan op compromis
Minister Hummelgaard zegt dat hij vastbesloten is om dit jaar nog tot een akkoord te komen. “Dit gaat over de veiligheid van kinderen,” zegt hij tegen De Telegraaf. “Elke seconde wordt in de EU minstens twee keer een foto of video gedeeld van een kind dat wordt verkracht of uitgebuit. Dat is de realiteit.”

Volgens Hummelgaard is er dringend behoefte aan actie: “We moeten een balans vinden tussen privacy en bescherming. Natuurlijk is het een dilemma, maar techbedrijven moeten verantwoordelijkheid nemen voor wat er via hun platforms wordt verspreid.”

Denemarken wil de komende maanden een compromis uitwerken om enkele landen over de streep te trekken. In december staat een nieuwe ministerraad gepland, waar het voorstel opnieuw op tafel moet komen.

Zorgen over veiligheid en misbruik van software
Nederland deelt de zorgen van Duitsland, maar wijst daarnaast op de veiligheidsrisico’s van de scansoftware zelf. Volgens Den Haag is nog onduidelijk hoe veilig het systeem is en wie toegang krijgt tot de gegevens.

Hummelgaard bagatelliseert dat risico. “Er is nu al een regeling waarbij gebruikers vrijwillig akkoord gaan met dit soort scans,” zegt hij. “Er worden al miljoenen beelden van kindermisbruik opgespoord via deze systemen. Dus ik maak me niet zoveel zorgen over de software.”

Tegelijk erkent hij dat er “nog onvoldoende steun” is onder de lidstaten. “We luisteren naar alle zorgen in de komende onderhandelingen,” aldus de Deense minister.

Privacydebat laait op
De Deense regering staat bekend om haar harde aanpak op veiligheidsvraagstukken. Hummelgaard pleitte onlangs ook voor gezichtsherkenning bij voetbalwedstrijden om hooligans op te sporen. In eigen land klinkt kritiek dat Denemarken steeds vaker privacygrenzen overschrijdt.

Opvallend genoeg is zelfs de organisatie Off Limits, die internationaal strijdt tegen kindermisbruik, tegen het voorstel. Directeur Robbert Hoving zegt: “Het doel is begrijpelijk, maar de gekozen aanpak is te zwaar. Er zijn genoeg andere manieren om kinderen online beter te beschermen, zonder ieders berichten te scannen.”