Meer dan 150 prominente musici, onder wie Klaus Mäkelä, Janine Jansen, Jaap van Zweden en Dominic Seldis, hebben in een open brief in Le Monde gewaarschuwd dat een verbod op de handel in bepaalde houtsoorten “het muziekleven verwoest”. “Twee houtsoorten die centraal staan in ons ambacht worden momenteel rechtstreeks bedreigd,” schrijven ze. Niet door ontbossing, maar door regelgeving.

Muziekinstrumenten van verboden hout
De onrust draait om twee specifieke houtsoorten: pernambuco, uit Brazilië, en grenadille, uit Afrika. Pernambuco is het hart van de traditionele strijkstok; grenadille vormt de basis van klarinetten en hobo’s. Deze bomen worden al decennia bedreigd door illegale kap en landbouwuitbreiding. Daarom staat hun bescherming opnieuw op de agenda van de internationale CITES-conferentie, die eind november plaatsvindt in Oezbekistan.

Daar zal worden besloten of de handel in beide houtsoorten volledig wordt verboden. Als dat gebeurt, mogen musici alleen nog reizen met een speciaal certificaat voor hun instrument. Dat document is niet eenvoudig te verkrijgen, zeker niet voor orkesten of reizende solisten die in korte tijd door meerdere landen toeren. Nieuwbouw van stokken en instrumenten wordt bovendien vrijwel onmogelijk.

‘Verwoestend effect op het muziekleven’
De ondertekenaars van de brief laten weinig aan duidelijkheid over. “Het zal een verwoestend effect hebben op het muziekleven, zonder dat de soorten daadwerkelijk worden beschermd,” schrijven ze. Volgens hen zullen illegale handelaren gewoon nieuwe wegen vinden, terwijl bonafide musici de dupe worden.

De regel zou ertoe leiden dat orkesten hun instrumenten niet meer vrij over de grens kunnen meenemen, dat jonge musici hun stok niet kunnen vervangen en dat reparatiebedrijven zonder legaal hout komen te zitten. Kortom: een bureaucratische maatregel die de verkeerde mensen raakt.

Symboolpolitiek met bijsmaak
Het idee achter de CITES-maatregel is begrijpelijk: bescherming van natuur en biodiversiteit. Maar volgens critici gaat het hier om symboolpolitiek die de praktijk negeert. Professionele musici gebruiken al jarenlang hout dat afkomstig is uit duurzame, legaal verkregen voorraden. Strenge controles bestaan al. Toch dreigen ze straks behandeld te worden als smokkelaars wanneer ze hun werk willen doen.

Een cellist die niet op tournee mag zonder stapels papieren, een hoboïst die zijn instrument niet kan laten repareren omdat het hout ‘te zeldzaam’ is — het is de absurde kant van goedbedoelde milieuwetgeving.

De conferentie in Oezbekistan begint op 24 november en duurt tot 6 december. De musici hopen dat de delegaties daar inzien dat het beschermen van bossen niet hoeft te betekenen dat het culturele erfgoed wordt opgeofferd.