De demonstratie vond plaats op 14 oktober in de wijk Jakabaring, in het zuiden van Palembang. Daar wil de Huria Kristen Batak Protestant (HKBP) een kerk bouwen aan de Pangeran Ratu-straat. Volgens de organisatoren van het protest ligt de grond in kwestie op overheidsbezit en wonen er “geen vaste christelijke gezinnen” in de omgeving.

De actie werd gesteund door moslims uit drie omliggende districten – Jakabaring, Kertapati en Seberang Ulu I – waaronder lokale religieuze leiders en leden van de Indonesische Raad van Ulema (MUI).

De leider van de protestbeweging, H. Badaruddin, zei dat zijn groep vooraf een bijeenkomst hield om “de stem van de bewoners te laten horen.” Volgens hem gaat het protest niet om haat tegen christenen, maar om het behoud van lokale gebruiken. “De bewoners in dat gebied zijn allemaal moslims,” zei hij. “We hebben natuurlijk geen probleem als er nu christenen wonen, maar de kerk hoort hier niet thuis.”

Badaruddin waarschuwde dat zijn groep een grootschaliger demonstratie zal organiseren “om de bouw te stoppen” als de overheid niet luistert.

‘De meerderheid is moslim’
Ook Dely Ibrahim, hoofd van de MUI in Seberang Ulu I, sprak zich uit tegen de bouw. “Wij hopen dat de bouw van de kerk niet aan ons wordt opgelegd, aangezien de meerderheid van de bevolking moslim is,” zei hij. “Wij, als vertegenwoordigers van de geestelijken uit de districten Jakabaring, Kertapati en Sebrang Ulu I, verzetten ons tegen de bouw van deze kerk.”

Een van de protestcoördinatoren, die zichzelf alleen Heri noemde, beweerde bovendien dat bewoners zouden zijn omgekocht om hun handtekening te zetten. “Bepaalde personen hebben goederen en geld aangeboden om handtekeningen te krijgen,” zei hij. “Mensen tekenden zonder precies te weten waarvoor het was, en zouden nooit hebben getekend als ze wisten dat het voor een kerkvergunning was.”

Toch benadrukte Heri dat hij persoonlijk “geen probleem” heeft met christenen. “We verzetten ons omdat er geen christelijke bewoners zijn op de bouwplaats. Het is honderd procent moslim,” zei hij. “We vragen dat de bouw van deze kerk niet aan ons wordt opgelegd, en we verwerpen het beslist.”

Burgemeester roept op tot rust
De burgemeester van Palembang, Ratu Dewa, zei nog te wachten op een volledig rapport over de zaak. Hij riep de inwoners op om kalm te blijven. “Het administratieve proces moet eerst worden afgerond op lokaal niveau, zowel met de gemeenschap als met het Forum voor Interreligieuze Harmonie,” zei hij. “Ik zal de kwestie onderzoeken en bespreken met de districtsleiding.”

Volgens lokale cijfers wonen er in Palembang ruim 1,8 miljoen mensen, verspreid over achttien districten. De drie wijken die zich verzetten tegen de kerkbouw tellen samen meer dan 270.000 inwoners.

Structurele problemen
Volgens politieke waarnemers is het verzet tegen kerkbouw in Indonesië geen uitzondering. “De bouw van kerken verloopt hier zelden zonder problemen,” zei een analist die anoniem wilde blijven. “Er kunnen legitieme bezwaren zijn, maar het decreet van de twee ministers uit 2006 opent de deur voor intolerante groepen.”

Die wet verplicht kerken om minstens 90 leden met identiteitsbewijzen op te geven, goedkeuring te krijgen van het dorpshoofd en schriftelijke steun van 60 buurtbewoners. Ook zijn aanbevelingen van het Ministerie van Religieuze Zaken en het lokale Interreligieuze Forum verplicht.

Volgens Bonar Tigor Naipospos, vicevoorzitter van het Setara Institute for Democracy and Peace, spelen corruptie en afpersing regelmatig een rol. “Wanneer kerken handtekeningen proberen te verzamelen, vragen lokale organisaties vaak geld,” zei hij. “Soms eisen ze later zelfs het beheer van de parkeerplaats bij de kerk.”

Naipospos vertelt dat een kerk in Jakarta pas een vergunning kreeg nadat een lokale groep “tegen betaling” hulp had aangeboden – en diezelfde organisatie beheert de parkeerplaats nog altijd.

De laatste jaren is de Indonesische samenleving religieus conservatiever geworden. Christelijke gemeenten, vooral die actief zijn in evangelisatie, lopen volgens mensenrechtenorganisatie Open Doors steeds meer risico om doelwit te worden van radicale groepen.