In de publicatie stelt het PBL dat nieuw beleid onmisbaar is om natuur en waterkwaliteit te herstellen. Het bureau presenteert meerdere scenario’s waarin de landbouw fors moet inkrimpen of veranderen. Het doel: meer ruimte voor natuur, schoner water en minder uitstoot.

Volgens de NAV betekent dat in elk scenario hetzelfde: boeren moeten inleveren. “De landbouw betaalt in alle varianten een enorme prijs,” stelt de organisatie.

De bond zegt verbijsterd te zijn over de toon van het rapport.
“Er mist een aantal zeer belangrijke zaken,” reageert de NAV tegenover Akkerwijzer. “Er is nauwelijks reflectie op het feit dat de grondgebonden landbouw hier goed gedijt, omdat we in de vruchtbare rivierdelta van dit continent leven, met ook nog een gematigd klimaat. Ideale plek voor voedselproductie, maar het PBL lijkt te denken dat het toeval is en dat het logisch is om onze landbouw op die van het berglandschap in Oostenrijk te laten lijken.”

Wat de NAV het meest stoort, is de manier waarop het PBL over voedselproductie schrijft. In het rapport staat: “We gaan er in deze verkenning van uit dat er wel vraag zal blijven naar landbouwproducten, ook naar dierlijke producten.”

De organisatie vervolgt: “Alsof dat niet totaal vanzelfsprekend is, een mens moet toch eten?! De scenario’s missen de afwenteling op voedselproductie en op voedselzekerheid, en gaan heel makkelijk voorbij aan het waterbedeffect op natuur- en klimaatdoelen elders,” zegt de bond.

Steun uit Wageningen
De akkerbouwers voelen zich gesteund door onderzoekers van Wageningen University & Research (WUR). In een reflectie op het rapport schrijft de universiteit dat het gezinsbedrijf onder druk komt te staan.

“Het familiebedrijf verdwijnt. In het natuurinclusieve scenario komen de inkomsten zo onder druk te staan dat veel bedrijven alleen zullen kunnen overleven met neveninkomsten en subsidies voor natuurbeheer,” aldus WUR.

NAV noemt dat een bevestiging van wat boeren al langer vrezen: een landbouw die niet meer draait om voedsel, maar om subsidie.

“Verbijsterend dat men er van uitgaat dat boeren gewoon door blijven gaan, blij met subsidies, ook al is hun boerderij niet meer voor de productie. Alleen maar maai- en rustgewassen telen is wellicht goed voor de bodem, maar niet voor de voedselvoorziening en niet voor het boereninkomen.”

“Schande voor Nederland”
De NAV is vooral boos over wat ze ziet als een gebrek aan realiteitszin. Volgens de bond negeert het rapport dat Nederland dankzij zijn ligging en infrastructuur een van de meest efficiënte landbouwlanden ter wereld is.

“Het is een schande dat de unieke ligging van Nederland en de daardoor ontstane innovatieve hoogproductieve landbouw zo bij het oud vuil worden gezet,” schrijft de NAV.

De bond noemt het bovendien “onbegrijpelijk” dat het PBL maatregelen noemt die volgens hen al bewezen niet werken, zoals bufferstroken en strokenteelt, of technieken die allang in gebruik zijn, zoals precisielandbouw en druppelirrigatie. “Dit rapport helpt de discussie niet verder.”

In haar slotverklaring verwijst de NAV naar een oproep van Eurocommissaris Hansen, die eerder pleitte voor meer aandacht voor voedselproductie in Europees beleid. “Misschien moet in deze de oplossing uit Brussel komen: minder focus op bepaalde soorten in de Vogel- en Habitatrichtlijnen, meer op de voedselproductie.”