Boeren woedend over nieuwe stikstofnormen: ‘Modelregels zonder realiteit’
De nieuwe stikstofgebruiksnormen van het ministerie van Landbouw leiden tot felle kritiek vanuit de hele agrarische sector. Akkerbouwers, tuinders en melkveehouders spreken van “modelmatige” regels die niet aansluiten bij de praktijk. In memo's, gepubliceerd door Agraaf, waarschuwen ze dat de plannen leiden tot lagere opbrengsten, verlies van kwaliteit en economische schade — zonder aantoonbaar effect op schoner water.
De nieuwe normen zijn onderdeel van het achtste Actieprogramma Nitraatrichtlijn, bedoeld om de waterkwaliteit te verbeteren. Maar volgens vrijwel alle landbouworganisaties zijn de berekeningen gebaseerd op verouderde data en achterhaalde proefresultaten.
De brancheorganisatie BO Akkerbouw noemt de aanpak “een doodlopende weg”. De normen zouden te veel steunen op modellen in plaats van veldonderzoek. “Er wordt gerekend met bemestingsadviezen van soms wel 30 tot 40 jaar oud,” stelt de organisatie. “Die sluiten niet aan bij moderne teelten en actuele stikstofbehoefte.”
De gevolgen zijn volgens hen groot. In het zuidelijk zand- en lössgebied komen de stikstofnormen soms zelfs onder de stikstofafvoer te liggen, waardoor de bodem wordt uitgeput en gewassen verzwakken.
LTO: “Economische klap voor boeren”
Land- en Tuinbouworganisatie LTO Nederland waarschuwt dat vooral bedrijven op zandgrond en löss hard worden geraakt. “Daar wordt de norm structureel twintig procent lager dan in 2025,” stelt de organisatie. Dat zou volgens LTO haaks staan op het advies van de Commissie Deskundigen Meststoffenwet (CDM) en het behoud van blijvend grasland in gevaar brengen.
LTO hekelt dat gewassen als suikerbieten en erwten opeens als ‘uitspoelingsgevoelig’ worden bestempeld. “Waarom zijn suikerbieten wél uitspoelingsgevoelig en voederbieten niet? Daar ontbreekt elke logica,” aldus de organisatie.
Volgens LTO zijn de economische gevolgen aanzienlijk. Lagere stikstofgiften betekenen minder opbrengst en slechtere kwaliteit, vooral bij gewassen met hoge waarde zoals vollegrondsgroenten en bieten.
NAV: “Geen onderbouwing, wel beperkingen”
Ook de Nederlandse Akkerbouwvakbond (NAV) heeft forse kritiek. De bond steunt dat klei- en veengronden buiten de verlaging vallen, maar noemt de keuzes voor zandgronden “arbitrair”. “We missen de onderbouwing voor de gekozen gebruiksnormen,” zegt de NAV.
De organisatie wil dat de normen in Zand-Noord en Zand-Midden worden verhoogd tot honderd procent van het bemestingsadvies. Zelfs de lagere normen in Zand-Zuid van 55 procent zijn volgens hen “te krap voor gezonde teelt”.
Daarnaast vraagt de NAV zich af waarom heel Nederland als kwetsbaar gebied is aangemerkt, terwijl ook andere bronnen van stikstof – zoals verkeer of industrie – buiten beeld blijven.
