Opnieuw klonk de boodschap die Meloni al vaker herhaalde: de samenwerking met Albanië vormt volgens haar een nieuw model voor Europees migratiebeleid. “Veel mensen hebben geprobeerd het te vertragen of te blokkeren, maar wij zijn vastbesloten om door te gaan, omdat dit mechanisme volgens ons het hele paradigma in het beheer van migratiestromen kan veranderen,” zei ze tijdens een gezamenlijke persconferentie met Rama in Villa Doria Pamphilj.

De top gold als de eerste formele bijeenkomst tussen Italië en Albanië. Meloni noemde de dag “historisch” en wees op de lange traditie van samenwerking tussen beide landen, meldt het Italiaanse persbureau ANSA. De premiers ondertekenden nieuwe akkoorden over energie, milieu, veiligheid, defensie, onderwijs en innovatie. De boodschap was duidelijk: het partnerschap is strategisch en structureel, en niet beperkt tot de migratiedossiers.

Rama benadrukte dat Albanië bereid blijft om samen te werken met Italië en het EU-beleid, terwijl Meloni stelde dat andere lidstaten het akkoord inmiddels met interesse volgen. Volgens haar sluit het naadloos aan op het aankomende Europese Migratie- en Asielpact. “Wanneer het nieuwe EU-pact van kracht wordt, zullen de centra in Albanië functioneren zoals vanaf het begin bedoeld,” zei ze.

Repatriëring als speerpunt van Italiaans beleid
Het akkoord met Albanië maakt snelle uitzetting van afgewezen migranten mogelijk. Voor Meloni is dat de kern van haar migratieaanpak. Zij presenteert het mechanisme als een systemische verandering: minder druk op Italiaanse procedures, minder overvolle opvanglocaties en een sterker signaal naar mensensmokkelaars.

Meloni ziet het akkoord bovendien als een model dat Brussel op grotere schaal zou moeten toepassen. Ze spreekt van erkenning vanuit andere EU-landen die net als Italië te maken hebben met hoge instroom en trage procedures.

Juridische grenzen en Europese toetsing
De juridische discussie over het systeem is daarmee niet van tafel. Het Europees Hof van Justitie oordeelde in augustus dat het aanwijzen van een “veilig derde land” alleen mogelijk is met effectieve rechterlijke controle. Die uitspraak kwam voort uit de zaak van een migrant uit Bangladesh, die door Italië naar een centrum in Albanië was gestuurd. Zijn asielaanvraag werd afgewezen omdat Bangladesh als veilig werd beschouwd, maar het Hof stelde dat elke beslissing moet steunen op informatie die toegankelijk is voor de betrokkene en volledig toetsbaar moet zijn.

Die uitspraak vormt een belangrijke randvoorwaarde voor de uitvoering van het akkoord. Zowel Italië als Albanië zullen hun procedures daarop moeten afstemmen.

Albanië als EU-partner in wording
Voor Albanië, dat al jaren kandidaat-lidstaat is, komt de samenwerking gelegen. Rama ziet het akkoord als een bevestiging van Albaniës rol als betrouwbare partner binnen het Europese veiligheids- en migratiebeleid. Voor Italië versterkt de samenwerking de band met een buurland dat politiek en economisch steeds dichter bij de EU groeit.

Met de top in Rome presenteerden beide landen zich als een tandem die inzet op gezamenlijke veiligheid, grensbeheer en economische groei. Meloni toonde zich vastberaden om het migratieakkoord te blijven verdedigen — ook tegen juridische of politieke weerstand in.