Franse moslimjongeren kiezen strenger geloofspad dan hun ouders, onthult onderzoek
In Frankrijk voltrekt zich een stille, maar ingrijpende verschuiving onder jonge moslims. Een nieuw onderzoek van IFOP, uitgevoerd tussen 1989 en 2025, laat zien dat streng religieuze normen juist onder jongeren sterk groeien. De jongste generatie kiest vaker voor sharia boven republikeinse wetten en kijkt met meer sympathie naar islamistische stromingen dan hun ouders en grootouders. De studie schetst een duidelijke trend: een proces van herislamisering dat vooral bij 15- tot 24-jarigen opvallend snel gaat.
De onderzoekers zien drie grote verschuivingen. François Kraus, directeur Politiek en Actualiteit bij IFOP, zegt tegenover Le Figaro: “Deze enquête tekent zeer duidelijk het beeld van een moslimpopulatie die wordt doorkruist door een proces van re-islamisering, gestructureerd rond streng religieuze normen en steeds meer verleid door een islamistisch politiek project.”
Volgens hem uit die ontwikkeling zich vooral bij jongeren op drie terreinen: “De intensivering van religieuze praktijken, het verharden van opvattingen over man-vrouwverhoudingen, en de groeiende adhesie aan islamistische ideeën.”
De cijfers zijn scherp. In 1989 ging 7 procent van de moslims onder de 25 regelmatig naar de moskee. Nu is dat 40 procent. Strikt vasten tijdens de ramadan steeg in die leeftijdsgroep van 51 naar 83 procent. Het dragen van de hoofddoek onder meisjes sprong van 16 naar 45 procent.
Strengere opvattingen over wet, samenleving en wetenschap
Opvallend is de houding tegenover de Franse wet. Volgens het onderzoek vindt 57 procent van de moslims tussen de 15 en 24 jaar dat de regels van de islam belangrijker zijn dan de wetten van de Republiek. Onder alle leeftijdsgroepen samen kiest 49 procent voor de Franse wet, terwijl dat in 1995 nog 62 procent was.
Ook in andere domeinen groeit de afstand. Zo vindt 82 procent van de jonge moslims dat religie boven wetenschap staat bij vragen over het ontstaan van de wereld. Dat beeld is veel sterker dan bij de Franse bevolking als geheel, waar 19 procent die mening deelt.
Daarnaast neemt het afwijzen van gemengde omgangsvormen toe. 45 procent van de mannen onder de 35 en 57 procent van de vrouwen in die groep weigeren minstens één vorm van contact tussen mannen en vrouwen, zoals een handdruk, medische behandeling of zwemmen in een gemengde ruimte.
Toenemende sympathie voor islamistische stromingen
De studie kijkt ook naar de steun voor islamistische bewegingen. Een kwart van alle Franse moslims voelt sympathie voor de Moslimbroederschap. Onder jongeren tot 25 jaar loopt dat op tot een derde. Het gaat om bewegingen die religieus orthodox zijn en zich stevig organiseren in onderwijs, religieuze vorming en maatschappelijke instellingen.
Andere radicale stromingen krijgen kleinere, maar zichtbare steun: 9 procent voelt iets voor salafisme, 8 procent voor wahhabisme, 8 procent voor tabligh, 8 procent voor takfir en 3 procent voor jihadisme. De meeste moslims verwerpen het jihadisme (52 procent), maar het totaalbeeld verandert: in 1998 steunde 19 procent één van deze radicale stromingen. Nu is dat 38 procent.
Onder jongeren stijgt dat aandeel zelfs naar 42 procent. Kraus noemt het “zorgelijk”: “Ver verwijderd van het conventionele discours over de secularisatie die zou plaatsvinden onder Franse moslims.” De werkelijke beweging ligt volgens hem ver boven de meest pessimistische verwachtingen.
Een generatiekloof die steeds groter wordt
De studie laat zien dat oudere moslims minder streng zijn in praktijken en opvattingen. Vooral na het vijftigste levensjaar neemt religieuze strengheid af. Het dragen van de hoofddoek onder vrouwen boven de 50 is bijvoorbeeld lager dan bij jongere vrouwen.
Toch is de trend over de hele linie hetzelfde: jongeren zijn religieuzer dan de generaties vóór hen. “Wat het meest opvalt aan deze resultaten is de consistentie van de generatiegradiënt,” zegt Kraus. Jongeren bidden vaker, vasten vaker, volgen vaker strikte kledingregels en plaatsen religieuze normen vaker boven wetenschappelijke of civiele principes.
Opvallend is een patroon rond de jaren 2016-2019. In die periode stijgt het aantal jongeren dat dagelijks bidt, de moskee bezoekt of vast tijdens de ramadan. Ook neemt het aantal meisjes dat een hoofddoek draagt sterk toe. IFOP ziet een mogelijke link met de periode waarin ISIS wereldwijd een enorme impact had, ook in Frankrijk.
Frankrijk telt volgens het onderzoek ongeveer 7 procent moslims. Dat was minder dan 1 procent in de jaren tachtig. De trend is duidelijk: religieuze intensiteit stijgt, vooral onder jongeren, en niets wijst erop dat dit proces vanzelf zal afnemen. “Niets lijkt dit proces te kunnen stoppen”, concludeert IFOP. “Integendeel, alle indicatoren wijzen op een versterking.”
