Aanleiding zijn zorgen over seksueel getinte inhoud die Grok kan genereren en verspreiden. Volgens de Europese Commissie gaat het ook om beelden en video’s van echte personen. In sommige gevallen zou dat zijn gebeurd zonder toestemming. De chatbot is onder meer beschikbaar via het platform X. Beide bedrijven zijn eigendom van Elon Musk.

Procedure op basis van Digital Services Act
Volgens informatie van het Handelsblatt maakt de Commissie gebruik van de Digital Services Act. Met die Europese wet kan worden opgetreden tegen online diensten die schadelijke of illegale inhoud verspreiden. Het doel van de procedure is om xAI te verplichten Grok in de Europese Unie offline te halen.

De Commissie wil vaststellen of Grok de Europese regels over online veiligheid schendt. In het kader van het onderzoek moeten xAI en X reageren op de beschuldigingen. Pas daarna wordt besloten welke maatregelen volgen. Dat kan variëren van aanpassingen aan het systeem tot een volledige blokkade in Europa.

Eerdere kritiek en politieke afwegingen
Grok ligt internationaal al langer onder vuur. Er zijn meldingen geweest dat via het systeem ook seksueel getinte afbeeldingen van minderjarigen mogelijk zouden zijn geweest. De Europese Commissie was daarvan op de hoogte, maar stelde eerder ingrijpen uit.

Die terughoudendheid had volgens berichten te maken met politieke overwegingen. De Verenigde Staten dreigden onder president Donald Trump met strafheffingen. Dat speelde mee bij de timing van het Europese optreden. Brussel wilde een verdere escalatie in het handelsconflict vermijden.

Die afweging lijkt nu losgelaten. De Commissie heeft besloten alsnog door te pakken. Met de procedure wordt onderzocht of Grok daadwerkelijk in strijd is met Europees recht. Daarbij wordt ook gekeken of ingrijpen noodzakelijk is om gebruikers te beschermen.

Mogelijke gevolgen voor Europa
Als de Commissie tot de conclusie komt dat Grok de regels overtreedt, kan dat grote gevolgen hebben. Een verplichte afsluiting in de Europese Unie behoort tot de opties. Dat zou betekenen dat de chatbot hier niet langer toegankelijk is.

De zaak past in een bredere Europese koers. Brussel wil meer controle op grote technologiebedrijven, vooral als het gaat om AI en online platforms. De Digital Services Act geeft de Commissie daarvoor vergaande bevoegdheden.

Voorlopig is het onderzoek nog in een beginfase. xAI en X krijgen de kans zich te verdedigen. Of Grok daadwerkelijk uit Europa verdwijnt, hangt af van de uitkomst van de procedure. Wat vaststaat, is dat de EU de druk op AI-diensten van Amerikaanse techbedrijven verder opvoert.