Kabinet verdedigt nieuwe EU-subsidies aan ngo’s ondanks grote zorgen over beïnvloeding
Het kabinet blijft achter nieuwe Europese subsidies voor ngo’s staan, ondanks groeiende zorgen over politieke beïnvloeding en belangenverstrengeling. Dat blijkt uit antwoorden op Kamervragen van PVV'ers Geert Wilders en Sebastiaan Stöteler. Volgens de regering is lobby door gesubsidieerde organisaties toegestaan en onderdeel van het democratische proces.
De kwestie speelt op een gevoelig moment. In Brussel loopt een onderzoek naar mogelijke onregelmatigheden bij lobbycontracten tussen de Europese Commissie en ngo’s. Die zaak raakt direct aan de periode waarin Frans Timmermans vicevoorzitter van de Commissie was. Zijn recente afwezigheid bij een parlementaire hoorzitting heeft de discussie verder aangewakkerd.
EU-geld voor ngo’s en lobbyactiviteiten
Via Europese programma’s ontvangen ngo’s subsidies voor projecten rond klimaat, milieu en maatschappelijke participatie. Daarbij horen ook activiteiten als beleidsbeïnvloeding en lobby richting Europese instellingen. Volgens het kabinet is dit openlijk geregeld en volledig transparant.
De Europese Commissie publiceert informatie over subsidies in het Financial Transparency System. Daarnaast moeten organisaties zich inschrijven in het EU-lobbyregister. Volgens de regering is er daarom geen sprake van geheime of ongecontroleerde geldstromen.
Het kabinet stelt dat ngo’s zelfstandig opereren en niet worden aangestuurd door de Commissie. Subsidies zouden geen politieke instructies bevatten.
Kritiek op groeiende invloed
De Kamervragen volgden op een Telegraaf-column van oud-minister Ronald Plasterk, die waarschuwde voor de macht van ngo’s in Brussel. Volgens hem gebruiken sommige organisaties Europees belastinggeld om actief beleid te beïnvloeden waarvan zij zelf afhankelijk zijn.
Wilders en De Stöteler vroegen of dit geen vorm van belangenverstrengeling is. Ook wilden zij weten of de Commissie ngo’s inzet als verlengstuk van haar eigen agenda. Het kabinet wijst die kritiek van de hand en ziet geen reden om het subsidiebeleid aan te passen.
Timmermans-zaak maakt discussie urgenter
De discussie is extra relevant door het lopende lobbyonderzoek in het Europees Parlement. Dat onderzoek richt zich op contracten tussen de Commissie en ngo’s, waarbij vooral groene organisaties onjuiste of onvolledige afspraken zouden hebben gemaakt.
Oud-Eurocommissaris Frans Timmermans verscheen begin december niet bij een hoorzitting over deze kwestie in Straatsburg. Zijn afwezigheid leidde tot felle reacties. Partijgenoten liepen demonstratief weg en spraken van een “heksenjacht”, terwijl andere fracties juist aandrongen op volledige openheid.
Miljarden extra voor ngo’s
Tegelijkertijd werkt de Europese Commissie aan plannen om in het volgende meerjarenbudget miljarden euro’s extra vrij te maken voor ngo’s, media en activistische netwerken. In conceptstukken wordt gesproken over ongeveer 8,6 miljard euro voor de periode 2028–2034.
De Commissie wil daarmee weggevallen Amerikaanse financiering compenseren. Critici vrezen dat dit leidt tot verdere politisering van subsidies, vooral nu euroscepsis in meerdere lidstaten groeit.
Ondanks de zorgen ziet het kabinet geen reden om het beleid te herzien. Nederland wil niet pleiten voor beperkingen op lobby met EU-geld of voor extra onderzoek. Volgens de regering voldoet het huidige systeem aan de regels en is belangenbehartiging een normaal onderdeel van democratische besluitvorming.
