Volgens de organisaties wordt met het besluit gevoelige informatie breed toegankelijk, terwijl de spanningen rond de landbouwsector al hoog zijn. Zij vinden dat de overheid daarmee een groot risico neemt.

De zorgen komen van LTO Nederland, Vee&Logistiek Nederland, Producentenorganisatie Varkenshouderij, Agractie, Nederlandse Melkveehouders Vakbond en Nederlandse Vakbond Pluimveehouders. In een gezamenlijke verklaring noemen zij het besluit onverantwoord, meldt Nieuwe Oogst.

“Boeren en ondernemers zijn geen dataset. Het zijn gezinnen, mensen met kinderen. Ze zorgen dagelijks voor onze voedselvoorziening”, schrijven de organisaties. Volgens hen wordt onvoldoende rekening gehouden met de gevolgen van het openbaar maken van deze gegevens.

Gegevens via Woo openbaar
De openbaarmaking gebeurt na een verzoek op basis van de Wet open overheid (Woo). In een brief aan de Tweede Kamer schrijft minister Wiersma dat zij wettelijk verplicht is de gegevens vrij te geven. “Ik ben verplicht gegevens die via een Woo-verzoek openbaar worden, beschikbaar te maken voor iedereen”, aldus de minister.

Volgens haar gaat het om emissiegegevens die betrekking hebben op bedrijfsactiviteiten. Die informatie wordt nu verzameld en zal binnen twee tot drie weken openbaar zijn.

Intimidatie neemt toe
Boerenorganisaties wijzen erop dat de timing slecht is. De sector kampt al langer met bedreigingen en treiterijen. Begin 2025 openden LTO Nederland, Producentenorganisatie Varkenshouderij en Vee&Logistiek Nederland het Meldpunt Agro Intimidatie.

Via dat meldpunt kunnen boeren, veehandelaren en transporteurs melding doen van intimidatie en bedreiging. Eind augustus waren al ongeveer honderd meldingen binnengekomen. Het ging vooral om veehouders.

Volgens de organisaties laat dit zien dat de sector kwetsbaar is. Openbaarmaking van gedetailleerde bedrijfsgegevens kan volgens hen olie op het vuur gooien.

‘Vogelvrij verklaard’
De belangenorganisaties spreken in hun oproep duidelijke taal. Zij vinden dat boeren door dit besluit feitelijk vogelvrij worden verklaard. “Wij accepteren niet dat boeren en hun gezinnen vogelvrij worden verklaard”, schrijven zij.

Ze roepen politieke partijen op om in te grijpen. Vooral coalitiepartijen dragen volgens hen verantwoordelijkheid om de bescherming van persoonsgegevens en bedrijfsgevoelige informatie te waarborgen.

Kritiek op uitstel door ministerie
Minister Wiersma heeft de openbaarmaking lange tijd proberen uit te stellen. Dat stuitte op kritiek van het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding. Dat college waarschuwde in december dat het traineren van Woo-verzoeken grote financiële gevolgen kan hebben.

Volgens het adviescollege kan deze werkwijze het ministerie van Landbouw jaarlijks tussen de 15 en 60 miljoen euro kosten. Uiteindelijk bleek uitstel juridisch niet houdbaar.

Spanningsveld tussen openheid en veiligheid
De kwestie legt een groter probleem bloot. Aan de ene kant staat het recht op openbaarheid van bestuur. Aan de andere kant staat de veiligheid van burgers. Boerenorganisaties vinden dat de balans zoek is geraakt.

Zij vrezen dat emissiegegevens niet alleen worden gebruikt voor publieke controle, maar ook voor gerichte acties tegen individuele bedrijven. Wat de gevolgen daarvan zullen zijn, wordt volgens hen onvoldoende meegewogen.