De pijplijn raakte eind januari beschadigd na een Russische aanval. Sindsdien is de olievoorziening niet hervat. Hongarije en Slowakije stellen dat er geen bewijs is dat herstart technisch onmogelijk is. Zij leggen de verantwoordelijkheid bij Oekraïne en president Volodymyr Zelensky.

Gezamenlijke stap van Orbán en Fico
De Hongaarse premier Viktor Orbán maakte het besluit bekend via een videoboodschap op Facebook. Daarin vertelde hij: ‘We zetten een Hongaars-Slowaakse onderzoekscommissie op om de staat van de Vriendschap-oliepijplijn te verduidelijken. Ik roep president Zelensky op om Hongaarse en Slowaakse inspecteurs toe te laten en de Druzhba-oliepijplijn te herstarten.’

Orbán gaf aan dat hij hierover contact had met de Slowaakse premier Robert Fico. ‘Ik heb telefonisch gesproken met Robert Fico, de premier van Slowakije. Niet alleen Hongarije zit onder een olieblokkade, maar Slowakije ook.’

Volgens Orbán treft de situatie beide landen even hard. De Druzhba-pijplijn, ook wel de Vriendschap-pijplijn genoemd, is voor Hongarije en Slowakije een essentiële aanvoerroute voor olie.

Beschuldigingen richting Oekraïne
De Hongaarse premier spaarde Oekraïne niet in zijn woorden. ‘De Vriendschap-oliepijplijn wordt geblokkeerd door Zelensky en Oekraïne. Dit is niet alleen gevaarlijk voor Hongarije, maar ook voor Slowakije.’

Volgens Orbán voert Kiev aan dat technische problemen herstart onmogelijk maken. Die uitleg wordt door beide landen verworpen. ‘De Zelensky’s beweren dat er een technisch obstakel is voor het herstarten van de oliepijplijn. Volgens de kennis van Slowakije en Hongarije komt dit niet overeen met de werkelijkheid; er zijn geen technische obstakels, de pijplijn werd uitsluitend om politieke redenen gesloten.’

Orbán sloot af met een oproep aan de Oekraïense president Volodymyr Zelensky ‘Daarom roep ik president Zelensky op om deze onderzoekscommissie toe te laten en te zorgen voor de noodzakelijke voorwaarden voor haar werk.’ Of Oekraïne hiermee instemt, is vooralsnog onduidelijk.

Eerdere spanningen
De spanningen rond de Druzhba-pijplijn hebben inmiddels geleid tot concrete tegenmaatregelen. De Slowaakse premier Robert Fico liet weten de noodlevering van elektriciteit aan Oekraïne te hebben stopgezet. Dat besluit volgde op het uitblijven van hervatting van het transport van Russische olie via de pijplijn. Volgens Fico schaadt Kiev daarmee direct Slowaakse belangen. ‘Als de Oekraïense president Volodymyr Zelensky ons zegt dat we gas en olie ergens anders moeten kopen dan in Rusland, ook al is dat moeilijker en duurder en kost het ons veel geld, dan hebben wij het recht om te reageren.’ Over de verhouding met Kiev was hij scherp: ‘Slowakije is geen dienaar van Oekraïne’ en ‘Slowakije is geen bananenrepubliek die onmiddellijk doet wat Brussel, Kiev, Washington of Moskou wil.’

Ook Hongarije voert de druk op Oekraïne op, ditmaal via Brussel. De regering van Viktor Orbán heeft een geplande EU-lening van 90 miljard euro aan Oekraïne geblokkeerd. Die lening was bedoeld om de Oekraïense staatsfinanciën overeind te houden. Volgens de Financial Times maakte de Hongaarse ambassadeur bij de Europese Unie officieel bezwaar. Omdat unanimiteit vereist is, kan de lening nu niet doorgaan. Slowaakse premier Robert Fico bekritiseerde dit type steun al eerder. ‘De volledige last van de oorlog in Oekraïne wordt gedragen door Europa, wat gezien de huidige economische crisis ideologische waanzin is. We hebben geen middelen om de elektriciteitsprijzen te verlagen, maar keuren tegelijk een nieuwe militaire lening van 90 miljard euro aan Oekraïne goed, waarvan Oekraïne geen cent zal terugbetalen.’