Machtsstrijd Polen rond afschaffing anti-corruptiedienst: wraak op rechtse oppositie?

Het Poolse parlement heeft ingestemd met een plan om het Centrale Anti-Corruptiebureau (CBA) af te schaffen. Dat bureau werd in 2006 opgericht onder een conservatieve regering en speelde een belangrijke rol in de bestrijding van corruptie. De huidige regering van premier Donald Tusk wil het instituut opheffen en taken onderbrengen bij andere diensten.
De kans is echter klein dat de wet daadwerkelijk ingaat. President Karol Nawrocki, die wordt gesteund door de rechtse oppositie, heeft al aangekondigd de wet te willen blokkeren. Daarmee ontstaat een politieke strijd over de toekomst van corruptiebestrijding in Polen.
Volgens de regering is het bureau niet langer geschikt. Critici zien juist een poging om een belangrijke controle-instantie uit te schakelen.
Regering spreekt van ‘gepolitiseerd’ bureau
Minister Tomasz Siemoniak verdedigde het plan in het parlement. Hij stelde dat het CBA zijn geloofwaardigheid heeft verloren. Volgens hem was de afschaffing nodig omdat het bureau ‘gepolitiseerd’ was.
Hij verwees daarbij naar eerdere veroordelingen van oud-leiders van het bureau. Ook wees hij op het gebruik van de Pegasus-spyware tijdens de vorige regering. Volgens hem werd die technologie ingezet tegen politieke tegenstanders in plaats van criminelen.
De regering wil de taken van het CBA verdelen over andere instanties. Zo zouden de binnenlandse veiligheidsdienst, de belastingdienst en de politie verantwoordelijk worden. Binnen de politie moet een nieuwe eenheid komen. Siemoniak zei hierover: ‘Wij willen een functioneel systeem creëren waarin de politie effectief corruptie kan bestrijden. We hebben daarvoor geen aparte dienst nodig.’
Oppositie waarschuwt voor gevolgen
De rechtse oppositiepartij PiS verzet zich fel tegen het plan. Volgens hen geeft het afschaffen van het CBA een verkeerd signaal. Zij vrezen dat de strijd tegen corruptie hierdoor wordt verzwakt.
Daarnaast beschuldigt de oppositie de regering van politieke motieven. Volgens PiS is het plan een vorm van wraak. Het bureau zou in het verleden corruptie hebben blootgelegd binnen de partij van Tusk.
Ook vanuit het presidentiële kamp klinkt harde kritiek. Stafchef Zbigniew Bogucki zei: ‘Ik ken geen enkele regering in democratisch Europa die een instelling wil opheffen die corruptie bestrijdt.’
Hij liet ook weten dat de president het plan niet zal accepteren. ‘Het liquideren van de CBA was jullie droom, maar ik kan jullie vandaag zeggen dat die droom tevergeefs zal zijn. Er komt niets van terecht, de president stemt hier niet mee in.’
Politieke strijd nog niet voorbij
De regering lijkt zich niet neer te leggen bij een veto. Volgens haar kunnen taken van het CBA alsnog worden overgedragen aan andere diensten. Daarmee zou de reorganisatie deels toch doorgaan.
De kwestie raakt aan een bredere politieke strijd in Polen. De huidige regering heeft de afgelopen jaren meerdere onderzoeken ingesteld naar voormalige bestuurders. Daarbij gaat het onder meer om machtsmisbruik en verkeerd gebruik van publieke middelen.




















































