De problemen in de asielketen zijn volgens Boumans zichtbaar op meerdere plekken. Vooral Ter Apel staat zwaar onder druk. Tegelijk blijven opvanglocaties langer open dan gepland en komen er nauwelijks nieuwe plekken bij. Asielminister Bart van den Brink deed daarom recent een dringend beroep op gemeenten. Hij vroeg hen om snel extra opvangplekken te realiseren. Verschillende gemeenten geven daar inmiddels gehoor aan. Zo heeft Breda aangekondigd tijdelijk ruimte te bieden voor maximaal vijfhonderd asielzoekers. Ook andere gemeenten overwegen vergelijkbare stappen.

Boumans merkt dat er bereidheid is bij gemeenten om bij te dragen. Tegelijk is er terughoudendheid. “Ik spreek meer collega’s die best iets willen doen, maar ze zijn ook een beetje terughoudend.”

Hij ziet vooral kansen in de spreidingswet. Die maakt kleinschalige opvang mogelijk. Dat zou volgens hem aantrekkelijker zijn voor gemeenten. “Wat helpt, is als gemeenten een stap naar voren zetten. Als die beweging op gang komt en je krijgt de spreidingswet aan de praat, denk ik dat we dit prima kunnen oplossen. Het voordeel van de spreidingswet is dat kleinschalige opvang mogelijk wordt, wat voor veel gemeenten een aantrekkelijk perspectief biedt.”

Boumans is kritisch op het beleid van het vorige kabinet. Volgens hem is de huidige situatie niet onverwacht ontstaan. “Ik denk dat als het vorige kabinet goed beleid had gevoerd, dit niet was gebeurd. Dit is één op één het gevolg van het afgelopen kabinet.” Hij verwijst daarbij naar het eerdere asielbeleid en de politieke discussie rond strengere maatregelen. “Het vorige kabinet zei stellig dat er een asielcrisis was en kwam vervolgens met het zogenaamd strengste asielpakket ooit, wat in de praktijk eigenlijk totaal niet functioneerde. Sterker nog, het verergerde het probleem.”

De VNG-bestuurder wijst ook naar voormalig asielminister Marjolein Faber. Volgens hem ligt daar een belangrijke oorzaak van de huidige problemen. “In mijn overtuiging heeft zij dit veroorzaakt.” Hij stelt dat er destijds juist draagvlak was voor de spreidingswet en dat de situatie relatief stabiel was. Volgens Boumans had beter beleid veel problemen kunnen voorkomen.

Volgens Boumans had de druk op de opvang veel lager kunnen zijn. Hij wijst op gemiste kansen in het beleid van de afgelopen jaren. “Als er de afgelopen twee jaar werk was gemaakt van het effectief omgaan met de vluchtelingenstroom, sneller besluiten kon worden genomen, mensen die hier geen plek vinden sneller konden worden geweerd en mensen die zich niet gedragen sneller konden worden uitgeplaatst, hadden we nu misschien maar de helft van de opvangplekken nodig.”