Het onderzoek is uitgevoerd door onderzoeksbureau Foodvalley in Wageningen. Daarbij zijn 115 nieuwe vleesproducten onderzocht die sinds begin 2024 in de schappen liggen. Vrijwel alle supermarkten blijken vlees te verkopen waarin plantaardige stoffen zijn verwerkt. Voor consumenten is dat niet altijd direct zichtbaar op de verpakking.

Plantaardige toevoegingen vaak onzichtbaar
Vooral producten zoals gehakt, rookworst en hamburgers bevatten deze toevoegingen. Dat zijn producten die veel worden verkocht en dus snel veranderen. Het feit dat plantaardig materiaal wordt gebruikt staat namelijk regelmatig niet op de voorkant van de verpakking.

De informatie staat meestal alleen op de achterkant. Daar wordt het vermeld in de ingrediëntenlijst. In het onderzoek wordt dit omschreven als ‘zachte communicatie’. Supermarkten volgen daarmee de regels, maar houden het voor de consument weinig opvallend.

Jumbo heeft het grootste aandeel van deze producten met 41 procent. Daarna volgen Albert Heijn met 28 procent en Lidl met 8 procent. De ontwikkeling hangt samen met stijgende vleesprijzen. Door plantaardige ingrediënten toe te voegen, kunnen producten goedkoper worden aangeboden.

Minder vlees, andere samenstelling
Gemiddeld bestaat verrijkt vlees voor 10,5 procent uit plantaardige ingrediënten. In sommige gevallen loopt dat op tot 40 procent. Vooral tuinbooneiwit wordt veel gebruikt, gevolgd door vezels uit suikerbieten. Ook zeewier, aardappel, paddenstoelen en jackfruit komen voor in deze producten.

Uit vergelijkingen blijkt dat deze producten in veel gevallen goedkoper zijn. In 60 procent van de gevallen ligt de prijs lager. Gemiddeld is het verschil 1,27 euro per kilo, wat neerkomt op 4,4 procent. Ook de voedingswaarde is soms anders: in 35 procent van de gevallen scoort het product beter door minder verzadigd vet en meer vezels.

Foodvalley ziet deze ontwikkeling als een terugkeer van een oudere praktijk. Tot in de jaren negentig werden vaker plantaardige ingrediënten gebruikt om smaak en structuur te verbeteren. Door hogere vleesprijzen en beleidsdoelen rond eiwitten komt deze aanpak nu opnieuw in beeld, aldus het onderzoeksbureau..

Groei zet door, ook in zuivel
De verwachting is dat het aantal 'hybride vleesproducten' snel zal toenemen. Experts denken dat het aanbod binnen een jaar kan verdubbelen. Ook in producten zoals kwark, yoghurt en kaas zullen vaker plantaardige ingrediënten worden toegevoegd.

Nederland speelt hierin een voortrekkersrol. Er zijn volgens onderzoek minstens dertig bedrijven actief die zich richten op deze techniek.

Tegelijkertijd blijft er kritiek op de manier waarop supermarkten communiceren. Hoewel de informatie op het etiket staat, is die vaak moeilijk te vinden. Daardoor blijft voor veel consumenten onduidelijk hoeveel vlees er daadwerkelijk in hun product zit. Ook stellen sommige critici de vraag of het wel wenselijk is dat vlees steeds meer plantaardig materiaal bevat.