Het voorstel kwam eind april ter sprake tijdens een besloten bijeenkomst van NAVO-ambassadeurs. Dat melden diplomaten aan Politico. Volgens hen probeert Rutte de steun aan Oekraïne voorspelbaarder en langduriger te maken, juist nu de spanningen binnen de alliantie oplopen.

“Rutte en velen van ons willen ervoor zorgen dat de steun aan Oekraïne consistent en voorspelbaar blijft”, zegt een NAVO-diplomaat tegen het nieuwsmedium.

Steun kan verdrievoudigen
Als alle NAVO-landen akkoord gaan, zou de militaire en financiële steun aan Oekraïne fors stijgen. Op basis van de gezamenlijke NAVO-economieën zou het gaan om ongeveer 143 miljard dollar per jaar.

Vorig jaar ontving Oekraïne volgens NAVO-cijfers ongeveer 45 miljard dollar aan militaire hulp. Dat geld ging onder meer naar wapenaankopen, investeringen in de Oekraïense defensie-industrie en gezamenlijke NAVO-programma’s voor militaire leveringen.

Onvrede over ongelijke lasten
Binnen de NAVO groeit ondertussen de irritatie over de verdeling van de lasten. Vooral Noord- en Oost-Europese landen vinden dat sommige grote economieën te weinig bijdragen. Volgens cijfers van het Kiel Institute geven de Baltische staten, de Scandinavische landen, Nederland en Polen relatief veel meer uit aan Oekraïne dan andere NAVO-landen. Zuid-Europese landen blijven juist achter.

Ook EU-buitenlandchef Kaja Kallas wees deze week op die scheve verdeling. “Als we naar de cijfers kijken, is duidelijk dat de lasten niet gelijk worden verdeeld”, zei zij na een bijeenkomst van Europese ministers van Buitenlandse Zaken in Brussel.

De Zweedse minister Maria Malmer Stenergard uitte eerder vergelijkbare frustratie. “De Scandinavische landen leveren met minder dan 30 miljoen inwoners een derde van alle militaire steun van NAVO-landen samen. Dat is niet houdbaar.”

Europa moet gat van Trump vullen
De druk op Europese NAVO-landen is verder toegenomen sinds Donald Trump vrijwel alle nieuwe Amerikaanse militaire steun aan Oekraïne stopzette. Daardoor zijn Europese landen gedwongen een groter deel van de hulp zelf op zich te nemen.

Rutte probeert volgens diplomaten te voorkomen dat die discussie de alliantie verder verdeelt. Tijdens een bezoek aan Montenegro zei hij dinsdag dat de komende NAVO-top in Ankara grotendeels in het teken zal staan van Oekraïne. “We gaan richting de top in Ankara, waar de focus sterk zal liggen op Oekraïne en op het zo sterk mogelijk houden van het land.”

Frankrijk en VK zijn sceptisch
Het idee om een vast percentage van het bbp aan Oekraïne te besteden, komt oorspronkelijk van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Die stelde vorig jaar al voor dat partnerlanden 0,25 procent van hun economie zouden reserveren voor de Oekraïense defensie-industrie.

Toch lijkt Ruttes voorstel voorlopig weinig kans te maken in de huidige vorm. Volgens diplomaten kijken onder meer Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk sceptisch naar een verplichte NAVO-norm. Omdat alle NAVO-landen moeten instemmen, kan één tegenstander het plan al blokkeren.

NAVO-top moet duidelijkheid geven
Daarnaast speelt nog een tweede discussie. Verschillende EU-landen willen dat hun bijdragen aan de onlangs goedgekeurde Europese lening van 90 miljard euro voor Oekraïne worden meegeteld in toekomstige NAVO-afspraken. Van dat Europese steunpakket gaat ongeveer 60 miljard euro naar militaire uitgaven.

Volgende week praten NAVO-ministers verder over de kwestie tijdens een bijeenkomst in het Zweedse Helsingborg. Daar moet duidelijk worden hoeveel steun er binnen de alliantie bestaat voor nieuwe financiële verplichtingen richting Oekraïne.

Een NAVO-woordvoerder wilde tegenover Politico niet ingaan op de interne onderhandelingen. Wel benadrukte de organisatie dat steun aan Oekraïne prioriteit blijft. “Steun voor Oekraïne blijft een prioriteit en de NAVO zal daar in aanloop naar de top en daarna mee doorgaan.”