Sanders schrijft dat de man ooit “een zeer dierbare” vriend was. Nu zit die vriend in de Tweede Kamer voor een partij die Sanders “niet zo dierbaar” is. Daarmee zet hij meteen de toon. De vriendschap wordt niet alleen beschreven als iets persoonlijks, maar ook als iets wat door de partijpolitiek is beschadigd.

Vriendschap uit de kerk
Volgens Sanders begon de vriendschap in de katholieke kerk. Zijn vriend liet zich daar dopen. Sanders kwam er zelf al langer. Ze zagen elkaar op zondag en belden tussendoor vaak. Hij omschrijft de band als warm en intens.

Sanders beschrijft de oud-vriend als iemand met filosofische belangstelling. Ook noemt hij hem zachtaardig en scherp. Toch zegt hij dat hij niet begrijpt waarom de man juist bij FVD terechtkwam. “Waarom ging deze vriend nu juist bij die partij, die racisme aldoor maar herhaalt.”

FVD als breekpunt
De column wordt vooral politiek wanneer Sanders Forum voor Democratie ter sprake brengt. Hij schrijft dat hij wist dat zijn vriend Thierry Baudet goed kende. Dat was voor hem op zichzelf geen reden om de vriendschap te verbreken.

“Ik wist dat hij Thierry Baudet goed kende, de eeuwige heteroseksuele mannenvanger, maar dat is geen reden tot een breuk”, schrijft hij. Volgens Sanders wist hij toen nog niet hoe dicht de man bij FVD stond. Dat las hij naar eigen zeggen later pas in de krant.

Daarmee geeft Sanders zijn verhaal een bekende draai. De persoonlijke teleurstelling wordt gekoppeld aan een bredere afrekening met FVD. Hij noemt racisme, spreekt over “oorspronkelijke bevolking” en verwijst naar uitspraken over een “blanke etnostaat”.

Sanders schrijft dat hij hoopte dat zijn vriend niet verkozen zou worden. “Ik hoopte dat hij niet verkozen zou worden, want hoe minder zetels die partij haalt, des te beter”, aldus de columnist.

Waarschijnlijk Van Duijvenvoorde
Sanders noemt geen naam. Toch lijkt het geschetste profiel sterk te wijzen op Peter van Duijvenvoorde. Die is tegenwoordig Tweede Kamerlid voor FVD. Hij is jonger dan Sanders, katholiek, lang, donkerharig en was al vóór zijn Kamerlidmaatschap actief in de omgeving van Forum.

Vergelijking met nazi-Duitsland
Opvallend is dat Sanders in zijn column ook een historische vergelijking maakt. Hij schrijft dat hij twijfelde of hij zijn vriend de roman Mephisto van Klaus Mann zou aanraden. Dat boek gaat over een kunstenaar die zich schikt naar het naziregime.

Sanders verwijst naar de Duitse acteur Gustaf Gründgens, die uit het vrije Berlijnse milieu van de jaren twintig kwam en later carrière maakte in nazi-Duitsland. Hij schrijft: “‘Ons soort mensen’ werd ‘een van hen.’”

Die vergelijking is zwaar. Sanders zegt dat hij het boek uiteindelijk niet aanraadde, omdat hij dat “te bruut” vond. Toch staat de verwijzing wel in zijn column. Daarmee legt hij een duidelijke morele lading onder zijn verhaal: een vriend uit zijn eigen kring is volgens hem terechtgekomen aan de verkeerde kant van de politieke geschiedenis.

Persoonlijk verdriet en politieke strijd
Sanders probeert zijn verdriet om de vriendschap te scheiden van zijn politieke oordeel. Dat lukt maar deels. Hij schrijft dat hij zijn vriend mist, maar hem politiek zal bestrijden.

“Ik kan wel roepen: ‘Keer om’, en dat hopen. ‘Keer weerom naar mij’, maar dat zal niet lukken”, schrijft hij. Volgens Sanders zit zijn vriend “opgesloten in die Forum-kring”. Zelf zegt hij “wat minder” opgesloten te zitten in zijn eigen kring.

De laatste zin vat de column samen: “Ik mis vriend, en toch zal ik hem politiek in alles bestrijden. Hij werd mijn affront.”