De discussie raakt aan een breder punt in de Nederlandse politiek. Begrippen die eerder aan de randen van het debat stonden, komen vaker terug in gewone talkshows en Kamerdiscussies en de bredere cultuur.

Bontenbal ziet bewuste normalisering
Bontenbal zegt dat het woord remigratie volgens hem niet toevallig steeds vaker wordt gebruikt. Hij ziet daarin een poging om het begrip minder beladen te maken. Volgens hem gebeurt dat door afstand te nemen van dwang, maar tegelijk ruimte te laten voor meerdere betekenissen.

Uit de documentaire ‘De duistere kant van Forum voor Democratie' blijkt dat één van de werkwijzen van FVD is dat ze steeds een stapje verder gaan en zo extreem gedachtegoed normaal maken. Wat kun je eigenlijk doen tegen deze normalisering van rechtsextremisme door FVD? Henri… pic.twitter.com/L5BGwIhTRY

— Pauw & De Wit (@pauwendewit) June 10, 2026

‘Kijk, ik denk dat je bij zo'n discussie over remigratie ziet dat ze dat woord gewoon proberen te normaliseren. Ze gaan het uitleggen als: ja, maar wij bedoelen niet die vorm van terugkeer waarbij je dwang toepast. Nee, dat is een soort van vrijwillig, maar dat laten ze dan ook nog vaag.’

Volgens de CDA-leider gaat het niet alleen om een losse term. Hij denkt dat zulke woorden ook bedoeld zijn om een signaal af te geven aan de eigen achterban. ‘Dit gaan ze steeds met deze woorden proberen. Het zijn natuurlijk ook gewoon hondenfluitjes naar de achterban.’

Politici moeten ook naar zichzelf kijken
Bontenbal zegt dat politici bij zulke discussies niet alleen naar anderen moeten wijzen. Volgens hem moeten zij ook nagaan of zij zelf worden meegetrokken in een verschuiving van het debat. Hij noemt daarbij het idee van een Overton window, waarbij de grenzen van wat politiek normaal wordt gevonden langzaam kunnen opschuiven.

‘Maar zij proberen inderdaad die woorden normaal te maken. Het tweede is natuurlijk dat je als politicus bij dit soort Overton windows ook altijd naar jezelf moet kijken.’ Volgens Bontenbal geldt dat ook voor hemzelf en andere politici. ‘Ook wij als politici moeten bij dit soort documentaires naar onszelf kijken en denken: worden wij misschien soms meegetrokken in het verschuiven van dat venster?’

Voormalig PVV-Eerste Kamerlid René Dercksen reageert fel op de woorden van Bontenbal. Hij keert de kritiek om en richt zich juist tegen de CDA-leider. ‘Extremistischer dan Henri Bontenbal ga je het niet vinden. Nou ja, oké, Jesse Klaver.’