De vragen volgen op berichtgeving van The Guardian. De Britse krant meldde dat de NAVO in Los Angeles, Brussel en Parijs bijeenkomsten hield met schrijvers, regisseurs en producenten. Een nieuwe bijeenkomst stond gepland in Londen. Critici vrezen dat de NAVO via films en series invloed probeert uit te oefenen op hoe burgers denken over oorlog, veiligheid en defensie.

Volgens The Guardian zouden uit de gesprekken al “drie afzonderlijke projecten” zijn voortgekomen. Daarom wilde Van Houwelingen weten of Nederlandse militairen bij deze gesprekken aanwezig waren. Yeşilgöz geeft daar geen duidelijk antwoord op. Ook weigert zij de deelnemerslijst, gespreksverslagen en omschrijving van de drie projecten bij de NAVO op te vragen.

Geen ja of nee
In haar eerste beantwoording schreef Yeşilgöz dat zulke gesprekken worden gevoerd met hooggeplaatste NAVO-functionarissen, “van wie een deel de Nederlandse nationaliteit kan hebben”. Die personen zouden niet namens Nederland spreken, maar vanuit hun eigen NAVO-functie.

Van Houwelingen nam daar geen genoegen mee. Hij vroeg waarom de minister niet simpelweg bij de NAVO navraagt of er Nederlandse militairen of Nederlanders bij aanwezig waren.

Ook in haar tweede beantwoording geeft Yeşilgöz geen ja of nee. Volgens haar doet de nationaliteit van NAVO-medewerkers niet ter zake. “De betrokken medewerkers zijn in dienst van de NAVO en spreken niet namens hun land maar namens het bondgenootschap”, schrijft zij. “De nationaliteit van de medewerkers doet daarom niet ter zake bij de publieke activiteiten van de NAVO.”

Daarmee blijft onduidelijk of Nederlanders aan tafel zaten bij de gesprekken met film- en tv-makers.

Minister vraagt niets op
Yeşilgöz weigert ook de onderliggende stukken op te vragen. Zij zegt dat Nederland niet beschikt over de deelnemerslijst, gespreksverslagen of beschrijving van de drie projecten. Volgens Van Houwelingen is dat onvoldoende. Nederland is lid van de NAVO en zou zulke informatie bij het bondgenootschap kunnen opvragen. De minister wil dat niet doen.

Maar Yeşilgöz vindt het niet gebruikelijk, noodzakelijk of functioneel dat de NAVO deelnemerslijsten van alle overleggen openbaar maakt. Ook beroept zij zich op privacy en veiligheid van betrokken medewerkers. “Het kabinet hecht grote waarde aan de bescherming van persoonsgegevens en de veiligheid van betrokken medewerkers.”

Op de vraag of zij de stukken alsnog wil opvragen en doorsturen naar de Kamer, antwoordt zij kort: “Nee.”

‘Duidelijke propaganda’
De kwestie is politiek gevoelig omdat de bijeenkomsten niet gingen over gewone persvoorlichting, maar over contact met makers van populaire cultuur. Films en series kunnen grote invloed hebben op hoe burgers kijken naar oorlog, militairen en geopolitiek.

Volgens The Guardian werden de gesprekken gehouden onder de Chatham House Rule. Dat betekent dat informatie gebruikt mag worden, maar niet mag worden herleid tot specifieke sprekers. Daardoor blijven deelnemers buiten beeld.

De Ierse scenarist Alan O’Gorman reageerde kritisch en noemde de bijeenkomst in Londen “schokkend” en “duidelijke propaganda”. Andere schrijvers spraken hun zorgen uit over kunst die wordt gebruikt op een manier die oorlog ondersteunt.

Producent Faisal A Qureshi waarschuwde dat makers kunnen worden “verleid” door exclusieve toegang tot informatie van overheden.

NAVO wil publieke kennis vergroten
Yeşilgöz verdedigt de gesprekken. Volgens haar is het voor film- en televisieproducenten interessant om te weten wat de NAVO doet en hoe besluitvorming binnen het bondgenootschap werkt.

De minister stelt dat de NAVO zich “zo open en transparant mogelijk” moet opstellen naar publiek, media en andere partijen in het publieke domein. Producenten mogen de informatie daarna “naar eigen inzicht” gebruiken.

In de tweede beantwoording gaat zij nog verder. Volgens haar vergroten de “grote uitdagingen” voor het bondgenootschap de urgentie om met geïnteresseerden te spreken, waaronder film- en tv-makers.

Het kabinet steunt die lijn. Volgens Yeşilgöz is er onder bondgenoten steun voor het vergroten van maatschappelijke kennis over de NAVO.