Voor critici van de QR-code is dat nieuw bewijs voor een oud verwijt: het toegangsbewijs creëerde schijnveiligheid. Gevaccineerden konden het virus nog altijd doorgeven, terwijl ongevaccineerden als groter risico werden behandeld. De vrijgegeven stukken geven die kritiek nieuw gewicht.

Willem Engel, die de documenten via een Woo-procedure boven tafel probeerde te krijgen, spreekt van een doorbraak. Volgens hem tonen de grafieken aan dat de onderbouwing van het coronatoegangsbewijs ondeugdelijk was. Hij wil de lopende rechtszaak tegen de QR-code daarom openbreken en een herzieningsverzoek indienen.

VWS draait na bezwaar
De stukken kwamen niet vanzelf naar buiten. Engel vroeg de grafieken op via de Wet open overheid. VWS wees dat verzoek eerder af. Na bezwaar is dat besluit herroepen. In de beslissing op bezwaar van vorige week schrijft VWS: “Ik verklaar uw bezwaar gegrond en herroep het bestreden besluit.” Hiermee werden vier documenten openbaar gemaakt.

Daarmee komt een gevoelig dossier alsnog in de openbaarheid. Het gaat om grafieken die volgens Engel van belang waren voor de onderbouwing van de QR-code. Precies die onderbouwing is in eerdere procedures steeds betwist.

Wat de grafieken tonen
De bolletjesgrafieken laten transmissieparen zien. Ze tonen welke groepen vermoedelijk betrokken waren bij besmettingen, uitgesplitst naar leeftijd en vaccinatiestatus. Hoe groter de blauwe bol, hoe groter het aantal gemelde paren.

Bij een grafiek over januari 2022 staat in het onderschrift dat er veel besmettingsparen waren bij kinderen van 5 tot 11 jaar, een groep waarin toen niemand gevaccineerd was. De besmetters zaten daar vaak in dezelfde leeftijdsgroep, vermoedelijk broers, zussen en vrienden, of in de groep 30 tot 49 jaar, vermoedelijk ouders.

Daarna volgt de cruciale zin: “De besmetters in de leeftijdsgroep 30-49 jaar waren vaak volledig gevaccineerd.” Ook staat erbij dat het relatief hoge aantal besmettingsparen waarbij beide gevallen volledig gevaccineerd waren, de hoge vaccinatiegraad in januari 2022 weerspiegelde.

Weer een overwinning geboekt! De bolletjes grafieken, die als onderbouwing diende voor de QR code zijn vrijgegeven!

Het ging niet van harte, maar, "we got them"

We kunnen wel spreken van een bombshell. De QR code was een misdrijf die de staat langdurig heeft proberen af te… pic.twitter.com/wOjXsv6hXV

— Willem Engel (@dancalegria) June 27, 2026

Dat laatste is epidemiologisch verklaarbaar. Als veel mensen gevaccineerd zijn, zie je ook veel besmettingen bij gevaccineerden. Maar voor de politieke discussie over het CTB is het problematisch. Het toegangsbewijs maakte immers juist onderscheid op basis van vaccinatiestatus. Wie gevaccineerd was, kreeg toegang. Wie dat niet was, moest testen of bleef buiten.

CTB raakt opnieuw in de knel
Volgens Engel zijn vooral de grafieken over december 2021 en februari 2022 belastend. In februari zou het beeld verder zijn verschoven richting geboosterden. Hij wijst op het onderschrift: “Verschuiving van volledig gevaccineerde kinderen en volwassenen naar geboosterde ouderen. Patroon in ongevaccineerden constant: kinderen onderling met hun (on)gevaccineerde ouders.”

Die zin raakt aan de kern van het CTB. Dat systeem werd ingezet als toegangsinstrument, met de suggestie dat gevaccineerden een veiliger groep vormden voor hun omgeving. Juist die aanname staat door de grafieken opnieuw ter discussie.

Het CTB had grote gevolgen. De QR-code bepaalde wie naar horeca, cultuur, sport en evenementen kon. Miljoenen Nederlanders kregen sociale druk om zich te laten vaccineren. Niet alleen uit medische overwegingen, maar ook om normaal mee te kunnen doen. Als de overheid destijds al wist dat vaccinatiestatus geen harde scheidslijn vormde in transmissie, raakt dat de legitimiteit van het systeem. Engel wil de vrijgegeven documenten nu gebruiken in de lopende bodemprocedure tegen de QR-code. De zitting hiervan staat gepland op 28 juli.