De Spaanse exclaves Ceuta en Melilla zijn donderdag overspoeld door naar schatting 49.000 illegale migranten uit Marokko. In de dagen daarvoor waren al zeker 1.500 migranten de stad binnengekomen. Een mogelijke verklaring komt van de Sloveense premier Janez Janša, die zegt dat Marokko sommige criminelen bewust de kans geeft naar Europa te vertrekken. Ook een recent vonnis van het Spaanse Hooggerechtshof kan een rol spelen, omdat migranten die Ceuta via zee bereiken niet onmiddellijk mogen worden teruggestuurd.

FVD stelt dat Ceuta niet alleen een Spaanse grens is, maar ook een buitengrens van de Europese Unie en het Schengengebied. Volgens de partij heeft een grootschalige doorbraak aan die grens daarom gevolgen voor alle lidstaten, waaronder Nederland.

De Kamerleden Tom Russcher en Ralf Dekker vragen het kabinet of het erkent dat veel migranten Ceuta zien als toegangspoort tot Europa en uiteindelijk zullen proberen door te reizen naar Noordwest-Europese landen. Daarnaast willen zij weten welke lessen volgens het kabinet zijn getrokken uit eerdere massale grensincidenten in Melilla in 2022 en Ceuta in 2021.

Een belangrijk deel van de Kamervragen richt zich op de rol van Marokko tijdens de gebeurtenissen. FVD verwijst naar berichtgeving dat Marokkaanse grenswachters kort voor de massale oversteek hun posten zouden hebben verlaten. Zij vragen de regering hoe zij deze berichten beoordeelt.

Ook willen Russcher en Dekker weten of het kabinet de analyse deelt dat Marokko migratie gebruikt als diplomatiek drukmiddel richting Spanje en de Europese Unie. Verder vragen zij of Nederland bereid is binnen de EU of bilateraal consequenties te verbinden aan eventueel dergelijk handelen, bijvoorbeeld op het gebied van visa, handel of ontwikkelingssamenwerking.

FVD vraagt daarnaast aandacht voor recente ontwikkelingen in Spanje. Zo verwijzen Russcher en Dekker naar een uitspraak van het Spaanse Hooggerechtshof van begin juli 2026, waarin volgens hen is geoordeeld dat migranten die zwemmend of per boot Ceuta bereiken niet zonder procedure kunnen worden teruggestuurd.

De partij vraagt het kabinet hoe het kijkt naar berichtgeving dat mensensmokkelorganisaties van die uitspraak gebruik zouden maken bij het organiseren van de huidige oversteek. Daarbij leggen de Kamerleden ook de vraag voor of juridische procedures die directe terugkeer onmogelijk maken volgens het kabinet een aanzuigende werking kunnen hebben op illegale migratie.

Tegelijk wijzen zij op een eerdere uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in een zaak tegen Spanje, waarin werd geoordeeld dat Spanje onder bepaalde omstandigheden migranten die massaal het grenshek bij Melilla bestormen direct mocht terugleiden. FVD wil weten of Nederland zich in Europees verband wil inzetten om die ruimte maximaal te benutten.