NPO-gasten gruwelen van nieuwe FVD-school: 'Hersenspoeling, walgelijk'
De nieuwe Renaissanceschool van Forum voor Democratie zorgt bij de opening voor een fel debat. In het WNL-programma Goedenavond Nederland kreeg schoolleider Douwe Filz een reeks vragenvuur over de politieke achtergrond van de school, het onderwijs en een oud appje van een docente. Commentator Sjuul Paradijs ging het verst. Hij sprak over het „hersenspoelen” van jonge kinderen en noemde het „walgelijk” dat belastinggeld naar de school gaat.
De Renaissanceschool opende deze week in Almere. Het initiatief is nauw verbonden met mensen rond FVD. Partijleider Thierry Baudet heeft bovendien grote ambities met het onderwijsproject. Hij zei eerder dat zijn beweging bezig is met een „lange mars door de instituties” en dat dit deels gebeurt door „een nieuwe generatie op te leiden”. Die uitspraken werden tijdens de uitzending opnieuw aan Filz voorgelegd.
Filz benadrukte echter meerdere keren dat politieke opvattingen van individuele betrokkenen niet automatisch onderdeel zijn van de lessen. De school presenteert zichzelf als klassiek en grotendeels analoog. Er zijn geen wifi-netwerken voor het onderwijs en kinderen gebruiken niet standaard tablets of smartboards. ICT-onderwijs komt pas later aan bod.
Stevige confrontatie aan tafel
Het gesprek kreeg een scherpe toon toen verschillende aanwezigen Filz bevroegen over de relatie met FVD. Journaliste Fidan Ekiz vroeg onder meer naar de ideeën van Baudet over Europa en naar de vraag in hoeverre die terugkomen op school. Filz weersprak dat hier een raciale visie achter zou zitten.
Volgens hem staat de bredere beweging rond Forum voor „een diepe liefde voor Europa” en trots op Nederland. Hij omschreef die als een „cultuurconservatieve, patriottische volksbeweging” die breder is dan alleen een politieke partij. Daar kunnen volgens hem ook scholen, ondernemersclubs en andere instituten bij horen.
Ook voormalig ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers mengde zich in de discussie. Hij verwees daarbij naar een eerder politiek debat over uitspraken rond oorspronkelijke Nederlanders en Europa. Het gesprek verschoof daardoor regelmatig van het concrete onderwijs op de nieuwe basisschool naar standpunten en uitspraken binnen FVD.
Paradijs: ‘Kinderen hersenspoelen’
De felste aanval kwam vervolgens van Sjuul Paradijs. Hij maakte duidelijk dat zijn kritiek verder gaat dan alleen deze specifieke school. Paradijs keert zich tegen bijzonder onderwijs in bredere zin en vindt dat Nederland openbaar onderwijs zou moeten hebben.
„We gaan dus met tonnen belastinggeld een paar leerlingen hersenspoelen”, zei Paradijs over de Renaissanceschool. Volgens hem wordt bij jonge kinderen politiek gedachtegoed „ingepompt” terwijl daarvoor belastinggeld wordt gebruikt.
Daarna richtte hij zich rechtstreeks tot Filz: „Hou er gewoon mee op. Ik vind gewoon dat Nederland openbaar onderwijs moet hebben. Dus dit soort rare initiatieven. Ook christelijke scholen. Stop ermee. Geef gewoon goed onderwijs.”
Paradijs sloot zijn betoog af met nog zwaardere woorden: „Maar jullie misbruiken de kinderen voor je eigen politieke agenda. En dat vind ik gewoon walgelijk.”
Mediaondernemer Sjuul Paradijs haalt hard uit naar de vandaag geopende Renaissanceschool van Forum voor Democratie: "Met tonnen belastinggeld gaan ze een paar leerlingen hersenspoelen." Volgens hem worden kinderen "misbruikt voor de eigen politieke agenda". Directeur Douwe Filz… pic.twitter.com/U1iqoKmuSF
— WNL Vandaag (@WNLVandaag) August 17, 2026
Filz beroept zich op vrijheid van onderwijs
Filz liet zich door die kritiek niet van zijn belangrijkste argument afbrengen. Hij wees erop dat de Renaissanceschool gebruikmaakt van hetzelfde grondwettelijke recht waarop andere bijzondere scholen zich al meer dan een eeuw beroepen.
Daarbij verwees hij naar Abraham Kuyper en de historische strijd voor de vrijheid van onderwijs. Volgens Filz ontstond die vrijheid juist omdat groepen in de samenleving zich niet herkenden in uitsluitend door de staat verzorgd onderwijs.
„Wij maken gewoon gebruik van hetzelfde recht als waar al meer dan een eeuw gebruik van wordt gemaakt door andere groepen in de samenleving”, zei hij.
Daarmee raakt het debat aan een fundamenteler vraagstuk. Nederland kent naast openbaar onderwijs al zeer lang scholen met een eigen religieuze of levensbeschouwelijke grondslag. De Renaissanceschool beroept zich op diezelfde vrijheid, maar doet dat vanuit een cultuurconservatieve visie die sterk verbonden is met FVD.
Oude uitspraak van leerkracht
Een ander gevoelig punt was een oude uitspraak van een leerkracht van de school. In een appgroep van JFVD zou Moriah Hartman jaren geleden hebben geschreven dat de aandacht voor het dagboek van Anne Frank wordt overschat. Hoewel Hartman al in 2023 afstand nam van haar uitspraak in Haarlems Dagblad, kreeg Filz de vraag of zo'n opvatting later aan leerlingen zal worden meegegeven.
Dat wees hij van de hand. Anne Frank zal volgens hem wel degelijk worden behandeld wanneer de school uiteindelijk leerlingen in de hogere groepen heeft. Ook betwijfelde Filz of de oude uitspraak nog haar opvatting weergeeft.
Ook koloniaal verleden besproken
Zelfs de visie van de school op de Nederlandse geschiedenis kwam tijdens het gesprek uitgebreid langs. Ekiz vroeg Filz of de school trots is op het koloniale verleden.
„Wij zijn trots op het koloniaal verleden en we erkennen dat er ook negatieve componenten aan zitten”, antwoordde hij. Daarbij noemde hij zelf het geweld van Jan Pieterszoon Coen als voorbeeld van iets waarop de school nadrukkelijk niet trots is.
Volgens Filz moet de Nederlandse geschiedenis echter als geheel niet hoofdzakelijk vanuit schaamte worden bekeken. „Wat een prachtige prestaties hebben onze voorouders geleverd. Daar zijn wij trots op. Niet alles is perfect. Er zijn negatieve excessen geweest.” Die worden volgens hem wel behandeld en benoemd.
Inspectie zal school kritisch volgen
Segers verdedigde tijdens het gesprek op zijn beurt het principe van vrijheid van onderwijs, maar plaatste vraagtekens bij de manier waarop die vrijheid bij dit initiatief wordt gebruikt. Volgens hem zal de Onderwijsinspectie de school „heel kritisch” bekijken.
„Ik ben heel erg voor de vrijheid van onderwijs”, zei Segers. „Ik ben voor ruimte voor verschil. Maar vrijheid heeft grenzen.” Ook vroeg hij zich af of de verruimde mogelijkheden om nieuwe scholen op te richten voor een initiatief als dit waren bedoeld.
De school zelf wil ondertussen verder groeien. Filz verdedigt het initiatief als een legitieme vorm van bijzonder onderwijs en houdt vol dat persoonlijke partijpolitieke standpunten niet simpelweg aan kinderen worden opgelegd.
