Het grootste conflict draait om belasting over waardestijgingen die nog niet zijn verzilverd. Vooral VVD en CDA hebben daar moeite mee. D66 is juist voorstander van die aanpak.

Belasting over winst op papier
In het huidige voorstel wordt gewerkt met een zogenoemde vermogensaanwasbelasting. Daarbij betaalt iemand ieder jaar belasting over de waardestijging van bijvoorbeeld aandelen, ook als die aandelen nog niet zijn verkocht.

Dat ligt politiek gevoelig. Voorstanders vinden dat zo beter wordt aangesloten bij het werkelijke rendement. Tegenstanders wijzen erop dat belasting moet worden betaald over winst die alleen op papier bestaat.

De VVD stemde eerder nog in met het voorstel, maar kwam daar later op terug. Ook binnen het CDA groeiden de twijfels. Daardoor dreigde het wetsvoorstel in de Eerste Kamer vast te lopen.

Reparatiewet komt er voorlopig niet
Staatssecretaris Eelco Eerenberg van Fiscaliteit wilde deze zomer nog met aanpassingen komen. Die moesten bezwaren tegen het nieuwe stelsel wegnemen en voorkomen dat de wet zou sneuvelen. Maar na stevige onderhandelingen binnen de coalitie is daar geen akkoord over bereikt.

Het plan is nu om het bestaande wetsvoorstel voorlopig in de koelkast te zetten. Daarmee blijft de geraamde opbrengst formeel nog wel in de begroting staan, maar schuift de politieke beslissing verder vooruit.

Dat maakt invoering per 2028 steeds moeilijker. Over het huidige voorstel wordt al jaren gesproken. Als er alsnog een nieuw systeem moet worden uitgewerkt, kost ook dat opnieuw veel tijd.

Miljardentekort dreigt
Uitstel heeft grote gevolgen voor de schatkist. Het huidige tijdelijke box 3-stelsel brengt jaarlijks ongeveer 2,4 miljard euro minder op dan het nieuwe stelsel zou moeten opleveren.

Een alternatief waar vooral de VVD op aandringt, is een vermogenswinstbelasting. Daarbij wordt pas belasting geheven zodra winst daadwerkelijk wordt verzilverd, bijvoorbeeld wanneer aandelen worden verkocht.

Dat systeem kent echter een ander probleem: in de eerste jaren levert het veel minder geld op. Volgens ambtelijke berekeningen kan het verschil tot 2036 oplopen tot ongeveer 22 miljard euro.

Daar komt bij dat de Belastingdienst eerder heeft aangegeven zo'n stelsel waarschijnlijk pas vanaf 2032 goed te kunnen uitvoeren.

Besluit opnieuw vooruitgeschoven
De box 3-discussie sleept daarmee verder. Na eerdere rechterlijke uitspraken, tijdelijke herstelmaatregelen en jarenlange politieke onderhandelingen is er nog altijd geen definitief systeem.

Eerenberg heeft toegezegd rond Prinsjesdag meer duidelijkheid te geven over wat technisch en juridisch mogelijk is. Voorlopig staat alleen vast dat de coalitie nog geen gezamenlijke koers heeft gevonden en dat de geplande invoering in 2028 verder uit beeld raakt.