Arriva laat agressieve zwartrijdende asielzoekers gaan uit angst voor geweld
Vervoerder Arriva heeft het personeel op de treinverbinding tussen Emmen en Zwolle opgedragen om agressieve zwartrijders niet altijd meer te beboeten. Zodra een controle dreigt uit te lopen op een onveilige situatie, moeten boa’s en conducteurs de reiziger laten gaan. De maatregel volgt op jarenlange problemen met agressie en zwartrijden op de Vechtdallijn. Volgens Arriva wordt een groot deel van de problemen veroorzaakt door asielzoekers uit veilige landen.
De nieuwe werkwijze staat in een interne memo van Arriva die in handen is van RTL Nieuws. De instructie geldt sinds eind augustus. Veiligheid van personeel en andere treinreizigers krijgt daarbij voorrang boven het uitschrijven van een boete. De gevolgen zijn direct zichtbaar. In de eerste twee weken sinds de nieuwe instructie werden zeker zestien zwartrijders zonder boete doorgelaten nadat een onveilige situatie dreigde te ontstaan.
De Vechtdallijn kampt al langer met problemen. Het aantal geregistreerde ernstige incidenten nam tussen 2024 en 2025 toe van 29 naar 51. Dit jaar staat de teller tot nu toe op 25. Daarbij gaat het onder meer om geweld, vandalisme en het bespugen van medewerkers. Eind vorig jaar werd een vrouwelijke boa in haar gezicht geslagen.
Andere vormen van overlast zijn niet in deze cijfers opgenomen. Het gaat bijvoorbeeld om drugsgebruik of het zonder noodzaak gebruiken van de noodrem. Volgens Arriva spelen bewoners van COA-locaties een grote rol bij het zwartrijden. Het bedrijf wijst daarbij vooral naar zogenoemde veiligelanders. Dat zijn asielzoekers uit landen die als veilig worden beschouwd en die doorgaans weinig kans maken op een verblijfsvergunning. "80 tot 90 procent van alle boetes wordt uitgeschreven op de postcode van een COA-locatie”, zegt een woordvoerder van Arriva. "Uit observatie weten we dat het veelal om veiligelanders gaat.”
Voor het treinpersoneel ontstaat vooral een probleem wanneer een zwartrijder geen identiteitsbewijs kan tonen. Zonder identiteit kan niet zomaar een boete worden afgehandeld. De politie moet dan worden ingeschakeld om vast te stellen om wie het gaat.
Volgens Arriva duurt het gemiddeld ongeveer 25 minuten voordat de politie ter plaatse is. Juist tijdens die wachttijd kan de situatie escaleren. Arriva heeft daarom besloten dat medewerkers niet langer onder alle omstandigheden op de politie hoeven te wachten. Daarmee ontstaat in de praktijk een opvallende situatie. Een zwartrijder die rustig blijft, kan worden beboet. Iemand bij wie agressie dreigt, kan juist zonder boete vertrekken. Arriva kiest daar bewust voor omdat het bedrijf het risico voor medewerkers en andere passagiers wil beperken.
