Rutte deed die uitspraken in Berlijn, tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van Duitse ambassadeurs. Hij kreeg daar expliciet de vraag voorgelegd wat er met de NAVO gebeurt als partijen als het Franse Rassemblement National (RN) verkiezingen winnen.

„Ik heb er alle vertrouwen in dat wie er bij welke verkiezing ook wordt gekozen, koers zal houden als het gaat om de belangrijkste punten”, zei Rutte. Daarmee bedoelde hij onder meer investeren in defensie en ervoor zorgen dat Oekraïne de oorlog niet verliest.

Verkiezingswinst AfD zet discussie op scherp
De opmerkingen komen op een gevoelig moment. In Duitsland boekte de AfD vorige week een historische overwinning bij de deelstaatverkiezingen in Saksen-Anhalt. De partij haalde bijna 44 procent van de stemmen en werd met afstand de grootste. De AfD pleit onder meer voor het beëindigen van steun aan Oekraïne en voor herstel van de banden met Moskou. 

Ook Frankrijk kijkt vooruit naar de presidentsverkiezingen van mei 2027. Het Rassemblement National van Marine Le Pen maakt daar volgens peilingen een serieuze kans.

Juist over Oekraïne staat het RN op gespannen voet met de huidige Franse en NAVO-koers. RN-vicevoorzitter Louis Aliot zei begin september dat zijn partij bij een verkiezingsoverwinning „de kraan” van financiële en logistieke hulp aan Oekraïne wil dichtdraaien. Partijvoorzitter Jordan Bardella koos later een voorzichtiger formulering en zei dat Frankrijk bestaande verplichtingen zou blijven nakomen.

Rutte: ‘Laten we zien wat er gebeurt’
Rutte laat zich door zulke uitspraken voorlopig niet beïnvloeden. „Laten we zien wat er gebeurt”, zei hij over de Franse verkiezingen. „Wat de uitslag ook is, de NAVO is er. We zullen bij elkaar blijven. We zullen sterk blijven.”

Volgens de NAVO-topman staan twee zaken uiteindelijk niet werkelijk ter discussie: Europese landen moeten meer geld aan hun krijgsmacht besteden en Oekraïne moet in een zo sterk mogelijke positie worden gebracht tegenover Rusland.

Rutte wees erop dat ook eerdere regeringswisselingen binnen NAVO-landen uiteindelijk niet tot een verzwakking van het bondgenootschap hebben geleid. „We hebben de afgelopen vijf tot tien jaar gezien dat de NAVO sterker is geworden en bij elkaar is gebleven.” 

Hij benadrukte daarbij wel dat het niet aan hem is om zich met nationale partijpolitiek te bemoeien. „We zijn een alliantie van 32 landen en wie wordt gekozen, is vervolgens het gekozen leiderschap van dat land.”

Rutte kan verkiezingsuitslagen dus niet terzijde schuiven. Zijn boodschap is dat hij verwacht dat ook regeringen die met een veel kritischere Oekraïnekoers worden gekozen, eenmaal aan de macht toch binnen de hoofdlijnen van het NAVO-beleid blijven.

Oekraïnesteun voor Rutte harde voorwaarde
Die hoofdlijn wordt ondertussen steeds steviger vastgelegd. Op de NAVO-top in Ankara spraken de bondgenoten opnieuw hun steun voor Oekraïne uit. Voor 2026 werd voor 70 miljard euro aan militaire uitrusting, steun en trainingen toegezegd. Voor 2027 moet volgens de gemaakte afspraken minstens een vergelijkbaar bedrag beschikbaar komen.

Rutte drong deze week opnieuw aan op méér steun. Landen moeten volgens hem „dieper graven” om Oekraïne van wapens en luchtverdediging te voorzien. „We hebben naar mijn overtuiging geen keuze”, zei hij dinsdag. Uitstel van militaire hulp „kost simpelweg mensenlevens”. 

Daarmee maakt Rutte duidelijk dat hij de Oekraïnekoers niet beschouwt als beleid dat na iedere nationale verkiezing opnieuw ter discussie hoeft te staan. Hij ziet het als een centraal onderdeel van de gezamenlijke veiligheidspolitiek van de NAVO.

Meer defensiegeld eveneens onderdeel van de koers
Hetzelfde geldt voor de herbewapening van Europa. Rutte wil dat Europese NAVO-landen fors meer uitgeven aan defensie. Volgens hem is dat noodzakelijk omdat Rusland zijn krijgsmacht en defensie-industrie snel uitbreidt.

Dat kan binnen landen tot scherpe politieke keuzes leiden. Meer defensiegeld betekent immers dat regeringen extra belastingen moeten heffen, meer moeten lenen of elders moeten bezuinigen.

Maar ook op dat punt verwacht Rutte geen fundamentele koerswijziging na verkiezingen. Volgens hem moeten regeringen doorgaan met economische hervormingen en de noodzakelijke defensie-investeringen volhouden. „Koers houden is altijd het beste”, zei hij in Berlijn.