De haast heeft alles te maken met de geplande invoering van een nieuw box 3-stelsel in 2028. Het kabinet wil af van een systeem waarin beleggers jaarlijks belasting betalen over waardestijgingen die zij nog niet daadwerkelijk hebben verzilverd. In plaats daarvan moet zoveel mogelijk worden overgestapt op een vermogenswinstbelasting: belasting wordt dan geheven wanneer de winst daadwerkelijk wordt gerealiseerd. De ministerraad stelde de benodigde novelle vrijdag vast en stuurde die meteen voor spoedadvies naar de Raad van State. 

Maar één belangrijk onderdeel ontbreekt nog: een definitief antwoord op de vraag waar het geld vandaan moet komen.

Kamer schoot dekking af
Het kabinet had eerder voorgesteld om het heffingsvrije rendement in box 3 te verlagen van 1.800 naar 1.000 euro. Daarmee zou structureel ongeveer 540 miljoen euro worden opgehaald. Het gevolg was dat naar schatting 850.000 extra spaarders en beleggers belastingplichtig zouden worden. Dat stuitte tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen op breed verzet. 

Ook vanuit partijen waarvan het kabinet steun nodig heeft, klonk kritiek. De Kamer vroeg om een alternatief waarbij kleinere spaarders en beleggers worden ontzien. Het kabinet trok daarop de oorspronkelijke dekking feitelijk weer open. Premier Rob Jetten erkende vrijdag dat het voorstel uit de Kamerdebatten anders terugkwam dan het kabinet aanvankelijk had bedacht. De rekening moet volgens hem nog steeds worden betaald, maar “daar hebben we de komende weken echt nog wel wat werk te verzetten”. 

Heinen wil daar niet op wachten. Over ongeveer twee weken wil hij met een nieuwe financiële oplossing naar de Kamer. “Zullen we er maar vanuit gaan dat het gewoon gaat lukken?”, zei hij bij WNL. Volgens de minister wordt achter de schermen hard gewerkt en is een oplossing dichtbij. “Dit moet geregeld worden.”

‘Ik neem hier een risico’
Die volgorde is opvallend. Normaal gesproken kan de Raad van State bij een wetsvoorstel niet alleen naar de juridische constructie kijken, maar ook naar de uitvoerbaarheid en financiële gevolgen. Nu ligt de novelle er al, terwijl een politiek gevoelig deel van de financiële uitwerking nog beweegt.

Heinen ontkent niet dat dat problemen kan opleveren. Op de vraag wat er gebeurt als de Raad van State vanwege de ontbrekende financiële uitwerking kritisch adviseert, antwoordde hij: “Ik neem hier een risico, maar wat ik niet laat gebeuren, is dat we al die normale spaarders een belasting laten betalen die niemand wil.”

.@Minister_FIN Eelco Heinen heeft zijn aangepaste plan voor de vermogenswinstbelasting zonder nieuwe dekking voor spoedadvies naar de Raad van State gestuurd. "Ik neem hier een risico. Wat ik niet laat gebeuren, is dat we al die normale spaarders een belasting laten betalen die niemand wil." #CaféKockelmann #WNL

— Café Kockelmann (@CafeKockelmann) October 2, 2026

Volgens de minister was de onrust over de eerdere plannen inmiddels te groot geworden. “Ook al weet ik nog niet of ik vooraf steun heb, ik ga het niet laten gebeuren dat we normale spaarders op deze manier gaan belasten.” 

Een kritisch advies kan betekenen dat het kabinet opnieuw aan het voorstel moet sleutelen. Daarmee komt ook de toch al krappe planning voor invoering in 2028 verder onder druk.

Box 3 sleept al jaren voort
Juist die tijdsdruk maakt de keuze extra gevoelig. De politiek probeert al jaren een juridisch houdbaar alternatief voor box 3 op te tuigen. De oude belasting op fictieve rendementen werd door de rechter onderuitgehaald, waarna miljarden moesten worden uitgetrokken voor rechtsherstel. Sindsdien werkt Den Haag aan een stelsel dat werkelijk rendement belast.

De Tweede Kamer nam de Wet werkelijk rendement box 3 in februari 2026 al aan. Het oorspronkelijke voorstel werkte hoofdzakelijk met een vermogensaanwasbelasting. Daarbij worden ook nog niet verkochte waardestijgingen jaarlijks belast. Het kabinet-Jetten besloot vervolgens het systeem opnieuw te verbouwen en zoveel mogelijk richting vermogenswinstbelasting te gaan. 

Heinen zegt bewust ver te zijn gegaan om dat voor elkaar te krijgen. “Ik ben ver gegaan om die vermogensaanwas, waar Den Haag al vijftien jaar op vastzit, van tafel te krijgen.”

Waar moet de rekening dan heen?
De minister sluit ondertussen verschillende voor de hand liggende dekkingsopties publiekelijk af. De hypotheekrenteaftrek schrappen wil hij niet. Ook hogere erfbelasting of vennootschapsbelasting noemt hij “onverstandige richtingen”. Evenmin wil hij de staatsschuld simpelweg verder laten oplopen.

“Bijvoorbeeld de hypotheekrenteaftrek afschaffen is gewoon een belastingverzwaring voor mensen met een huis, die daar hun hele huishoudboekje op hebben gebaseerd. Ik ga dat dus niet doen”, zei Heinen.

Waar de honderden miljoenen dan wél vandaan moeten komen, laat hij voorlopig open. Kamerleden hebben verschillende alternatieven aangedragen. Zo werd voorgesteld om binnen box 2 naar dekking te zoeken of belastingconstructies rond papieren schenkingen aan te pakken.

Dat maakt de politieke puzzel lastig. Heinen bestuurt vanuit een minderheidskabinet en heeft voor belastingwetgeving steun van oppositiepartijen nodig. Zelf zegt hij daarom geen harde rode lijn te willen trekken zolang de gesprekken lopen.

@Minister_FIN Heinen zoekt na kritiek uit de Tweede Kamer naar een andere manier om de geplande vermogenswinstbelasting te financieren. De staatsschuld laten oplopen, de hypotheekrenteaftrek afschaffen of de erf- of vennootschapsbelasting verhogen, vindt hij "allemaal onverstandige richtingen". #CaféKockelmann #WNL

— Café Kockelmann (@CafeKockelmann) October 2, 2026

Eerst advies, daarna de rekening
Het kabinet kiest daarmee bewust voor snelheid boven een volledig uitgewerkt pakket voordat de Raad van State zich erover buigt. Jetten presenteerde het vrijdag juist als vooruitgang dat de novelle al naar de staatsraad was gestuurd. Tegelijk erkende hij dat de dekking nog moet worden vervangen.

Heinen zelf maakt er geen geheim van dat die werkwijze kan mislopen. Maar volgens hem is langer wachten evenmin een optie.

Hij vertelde dat zijn Ierse collega Paschal Donohoe hem tijdens de kabinetsformatie al waarschuwde voor de baan van minister van Financiën in een minderheidskabinet. “Eelco, Eelco, Eelco, doe het niet”, kreeg hij naar eigen zeggen te horen.

Die waarschuwing krijgt bij box 3 een concrete betekenis. Heinen heeft de wetswijziging alvast naar de Raad van State gestuurd. De politieke steun is nog niet verzekerd en de rekening is nog niet verdeeld. Het kabinet gokt erop dat beide problemen zijn opgelost voordat de tijd begint te dringen.