Voor de avond in Gorinchem staat een druk programma gepland vol sprekers. Alle Kamerleden, Europarlementariër Michiel Hoogeveen en Annabel Nanninga beklimmen het podium; ook onafhankelijke sprekers als Maurice de Hond en René Cuperus tekenen presentie. Het publiek is vrijwel uitsluitend gevuld met (kandidaat-)Statenleden. Het doel van de avond is duidelijk: het uiteenzetten van de landelijke visie voor de aanstaande Statenverkiezingen. De Hond moet duiden waar de kiezerspotentie voor JA21 zit, en Cuperus spreekt over 'de afgehaakte kiezer'.

Oplossingen voor de problemen van nu
Fractievoorzitter Joost Eerdmans trapt af. Hij kaart het grote probleem van nu aan: de koopkrachtcrisis in Nederland. Daarom presenteert hij de viervoudige oplossing van JA21: geen belasting meer op elektriciteit of gas, tijdelijk geen belasting meer op voedsel, de btw-inkomsten moet worden teruggegeven aan de burger, en in Groningen moet de gaskraan weer open. "Maar wel met compensatie voor de inwoners," voegt Eerdmans er snel aan toe. "Ik heb dit plan ook besproken bij een evenement in Groningen." Er zit nog duizend miljard euro aan gas in de Groningse grond, en als we onafhankelijk willen worden van Poetin, moeten we beginnen dit eruit te halen.

Maar het blijft niet bij de koopkrachtcrisis. De sprekers na Eerdmans kaarten ook andere problemen aan: asiel, inflatie, de woningnood, het gevoel dat de provincie er niet meer toe doet. Vooral de eerste twee komen uitgebreid aan bod. JA21 presenteert zijn stokpaardje van het 'Deense asielmodel'. Deze oplossing werpt Joost Eerdmans al regelmatig op in de politiek. De asielinstroom moet fors omlaag; en dit kan alleen als Nederland veel strenger wordt aan de landsgrenzen en met het toekennen van verblijfsvergunningen. Deze moeten namelijk altijd tijdelijk blijven, nooit permanent. Precies zoals nu in Denemarken.

Europarlementariër Michiel Hoogeveen bespreekt de torenhoge inflatie. Deze komt niet door Poetin, zoals de regeringspartijen ons graag voorspiegelen, maar grotendeels door de euro zelf. Zo drukt de Europese Centrale Bank al sinds 2008 geld bij vanwege de oplopende staatsschuld van de zuidelijke landen. Hoogeveen bekritiseert het 'one size fits all'-beleid, en meent dat dit uitmondt in een 'survival of the unfittest' door landen als Italië, Griekenland en Portugal. "Landen die zich niet houden aan de regels moeten uit de euro kunnen worden gezet, zodat onze munt weer sterk wordt," geeft hij als oplossing. "Dit taboe mag er niet meer zijn."

'Realistisch rechts' voor de afgehaakte kiezer
"De stad bepaalt, de regio en de provincie verschraalt," verwoordt Kamerlid Derk Jan Eppink treffend. Hij verwijst naar een recent opinie-stuk van hem, waarin hij een pleidooi houdt voor de komst van een Minister voor de Regio. De grote steden blijven groeien, en merken daarom niets van de rurale verschraling. Terwijl deze achteruitgang wel erg schrijnend is, constateert Eppink. Daarom moet er een speciale minister komen, die zich sterk maakt voor dit probleem. 

Het blijft een terugkerend onderwerp op de avond: de afgehaakte kiezer. Nederland wordt geregeerd door een welvarende, over-optimistische elite die ver af staat van het volk: VVD en D66. Dit concludeert René Cuperus uit eigen onderzoek. JA21 is weliswaar hiervan afgehaakt, maar niet helemaal - er is nog hoop, men denkt in oplossingen. Wie er wel is afgehaakt, zijn kiezers in provincieregio's als Oost-Groningen. 

Daar zit veel kiezerspotentie. JA21 wil zich presenteren als een realistische oplossing op rechts. Zo zijn ze kritisch op de euro en de Europese Unie, maar zetten ze vraagtekens bij een Nexit of een terugkeer naar de gulden. De partij wil het liefst een asielstop, maar beseft ook dat het onmogelijk is om de instroom helemaal naar de nul te brengen. Volgens De Hond heeft JA21 veel kans bij VVD'ers en CDA'ers die ontevreden zijn over hun partij. JA21 moet een bestuurspartij worden die bruggen slaat in het versplinterde, verdeelde politieke landschap.

Wat opvalt aan JA21, is hun enorme pragmatisme. Wanneer de partij over politiek spreekt, gaat het altijd over concrete politieke problemen - nooit over filosofische vraagstukken als 'de Nederlandse identiteit' of 'de toekomst van Europa'. Ideeën worden gepresenteerd met grafieken en tabellen. Dit maakt de presentaties soms een beetje droog, maar wel helder en zakelijk. Wat werkt, doen we. Wat niet werkt, doen we niet - de partij is uiterst niet-ideologisch. Hollandse nuchterheid overheerst.

De Provinciale Statenverkiezingen
Uiteindelijk is er één hoofddoel van de avond: de aftrap van de aanstaande verkiezingen. "Deze verkiezingen worden een referendum voor Nederland," klinkt er meermaals onder de sprekers. De Nederlandse kiezer kan in maart 2023 laten zien dat hij klaar is met het kabinet-Rutte IV. Er moet een frisse wind komen; en JA21 staat in de startblokken.

Het idee om een rechts blok te vormen met partijen als BBB wordt die avond meermaals opgeworpen. Maar Annabel Nanninga, als laatste spreker van de avond, is er opvallend op tegen. Weliswaar zijn er onderlinge gelijkenissen tussen JA21 en deze partijen, maar toch moeten we de ideologische verschillen niet vergeten, vindt ze.

Maar over één ideaal zijn alle partijprominenten het eens: JA21 moet gaan besturen. Niet alleen maar roepen en bekritiseren, maar vooral ook doen. De hele avond hebben de politici plannen gepresenteerd om de huidige politieke problemen op te lossen. Het liefst willen ze deze plannen zo snel mogelijk uitvoeren - als bestuurder in de provincies, en daarna nationaal. JA21 wil overal meeregeren.

Of dit gebeurt, zullen de verkiezingen in maart 2023 uitwijzen. Maar de aanzet is alvast gegeven.