Hoogleraar UvA wil bètawetenschappen 'dekoloniseren': 'Leerboeken vooral geschreven door witte mensen uit het Globale Noorden'

Nieuws29 september 2022 2 minuten Marit Nubé

Hoogleraar Rens Bod vindt dat het hoog tijd is voor een 'dekolonisering van de bètawetenschappen'. De leerboeken zijn volgens hem 'vooral door witte mensen uit het Globale Noorden geschreven', en dit zorgt voor 'eurocentrische bijziendheid'. Daardoor worden sommige wetenschappelijke vondsten toegeschreven aan westerlingen, terwijl ze eerder al werden gedaan door niet-westerlingen, meent hij. 'Als we willen eren wie ere toekomt, dan moeten de tekstboeken worden aangepast,' stelt Bod.

Hoogleraar Digital Humanities aan de Universiteit van Amsterdam, Rens Bod, vindt dat het tijd is voor grote verandering. Dinsdagavond verscheen er een opiniestuk van zijn hand: 'Dekoloniseer de bètawetenschappen en begin aan de UvA.' Bod vindt dat nu ook natuurkunde, scheikunde, sterrenkunde, biologie, aardwetenschappen en wiskunde aan de beurt zijn voor een herziening vanwege 'eurocentrische bijzienheid'.

'De meeste natuurwetenschappers geloven er zelfs niet in dat hun vakgebied kan worden gedekoloniseerd. Nu is geloof geen goede raadgever voor een wetenschappelijke houding, dus laten we kijken naar de feiten,' begint Bod. Volgens hem zijn de leerboeken over de bètawetenschappen 'vooral door witte mensen uit het Globale Noorden geschreven'. Dit zorgt ervoor dat wetenschappelijke vondsten soms onterecht worden toegeschreven aan westerse wetenschappers, terwijl ze eigenlijk al eerder zijn ontdekt door niet-westerse wetenschappers.

Oneerlijk, vindt Bod - en daarom moet er verandering komen onder het mom van het principe 'ere wie ere toekomt'. 'Er is naar mijn weten geen wetenschapper die tegen dit principe is,' stelt Bod. Hij vindt het al goed dat er, volgens hem, al aandacht is voor 'gender bias' binnen de bètawetenschappen. Nu is het ook tijd om te kijken naar de afkomst van wetenschappers.

Bod noemt twee voorbeelden van een onterechte erkenning. In de natuurkundeboeken staat nu dat de Italiaanse sterrenkundige Galileo Galilei in de zestiende eeuw een wiskundige ontdekking heeft gedaan over eenparige rechtlijnige beweging. Maar volgens Bod hebben 'de Mohisten in China' al in de vier eeuw voor Christus precies dezelfde ontdekking gedaan. Dus de aanname dat Galilei de eerste was, is volgens Bod incorrect: 'Fout! Dit moet worden rechtgezet als we ons principe van "ere wie ere toekomt" willen aanhouden.'

Een ander voorbeeld gaat over een formule van de Duitse Gottfried Leibniz. Tussen door maakt hij nog reclame voor zijn eigen boek, waarvan 'de Engelse vertaling open acces is'.

Volgens Bod is er maar één conclusie mogelijk: 'Niet degene die als eerste iets heeft ontdekt krijgt daarvoor de eer, maar degene die door (veelal eurocentrische) wetenschappers en tekstboekschrijvers als "ontdekker" wordt aangewezen.' Volgens hem wordt het argument dat de natuurwetenschappen niet gedekoloniseerd kunnen worden, 'hiermee weerlegd'.

Bod besluit zijn opiniestuk: 'Dus laten we de leerboeken en syllabi aan de bètafaculteiten zo snel mogelijk dekoloniseren, te beginnen aan de UvA!'

Meerartikelen

Nieuws

Ombudsman NPO: 'Ongehoord Nederland heeft aantoonbaar onjuiste informatie verspreid'

De ombudsman van de NPO, Margo Smit, toont zich in een nieuw rapport kritisch over Ongehoord Nederland. Volgens haar heeft de omroep met een uitzending in september 'aantoonbaar onjuiste informatie verspreid' door niet door te vragen na het tonen van

Nieuws

FVD wil meer tegengeluid bij NPO: 'Rechterkant van Tweede Kamer voelt zich niet vertegenwoordigd'

In een nieuwe bijdrage haalt FVD-Kamerlid Ralf Dekker hard uit naar de NPO. Volgens hem houdt de NPO zich niet volledig aan zijn taak om alle geluiden in de samenleving te vertegenwoordigen. Hij zegt: "Ik stel vast dat toch zeker 20 procent van de Ne

Nieuws

De Jong (PVV) hekelt kabinet: "Alles moet kapot. Dat is het motto van dit kabinet"

In een nieuwe bijdrage heeft PVV-Kamerlid Léon de Jong keihard uitgehaald naar het huidige kabinet. Volgens hem worden Nederlanders "steeds verder in de ellende geduwd" door politieke keuzes. Volgens hem heeft het kabinet onvoldoende oog voor de node

Nieuws

VN-klimaatpanel: 'Laag vertrouwen dat meer overstromingen komen door menselijke invloed'

De oorzaken van de overstromingen in Limburg vorig jaar en Pakistan dit jaar werden door sommige onderzoekers toegeschreven aan de consequenties van klimaatverandering. Maar volgens chemicus Ferdinand Meeus klopt hier niets van. Hij baseert zich hier

Nieuws

Eurocommissaris pleit voor legale migratie om 'demografisch probleem' op te lossen

De Europese Unie wil alsmaar meer zeggenschap krijgen over de demografie binnen de EU, dit terwijl de demografie van een land van oudsher wordt bepaald door een natiestaat zelf. Eurocommissaris en vice-voorzitter van de Europese Commissie Dubravka Šu

Nieuws

JA21-motie over verhogen ambities kernenergie verworpen: VVD keert zich tegen eigen verkiezingsstandpunt

De motie van JA21-fractievoorzitter Joost Eerdmans over het verhogen van de ambities op het gebied van kernenergie is verworpen door de Tweede Kamer. Opvallend genoeg stemde de VVD tegen de motie, dit terwijl de VVD in het partijprogramma heeft staan

Nieuws

VVD-minister Helder spreekt met Qatarese minister over inclusiviteit en gelijke rechten: 'Dit is satire neem ik aan?'

De minister voor Langdurige Zorg en Sport, Conny Helder (VVD), is sinds deze week in Qatar. Daar moedigt zij het Nederlands elftal aan. Ook heeft zij gesproken met arbeidsmigranten en met drie Qatarese ministers, onder meer over 'het belang van inclu

Nieuws

Ophef in het buitenland om 'oorlogsverklaring' kabinet Rutte aan Nederlandse boeren

In buitenlandse media is er ophef ontstaan naar aanleiding van het voornemen van het Nederlandse kabinet om enkele duizenden boerenbedrijven, die verblijven in de buurt van kwetsbare natuur, uit te kopen.  Boeren, agrarische bedrijven en industriële

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Nieuws

Maarten van Rossem woest over excuses slavernij: "Wat een kletskoek weer"

Vorige week werd bekend dat het kabinet in december zijn excuses zal aanbieden voor de Nederlandse rol in het slavernijverleden. Maar historicus Maarten van Rossem wil hier niets van weten. Volgens hem wordt het kabinet vooral gedreven door 'gemakzuc

Nieuws

Vaste kosten energie met minstens 300 euro omhoog in 2023

De vaste kosten gaan in 2023, ongeacht of huishoudens nu wel of niet profiteren van het energieprijsplafond, met minsten 300 euro omhoog, dat blijkt uit onderzoek van Business Insider. Eerder luidde Vereniging Eigen Huis (VEH) ook al de noodklok: van

Nieuws

Derksen pakt Marokkaanse relschoppers aan: "Jullie moeten je kapot schamen!"

Presentator Johan Derksen heeft zich bij Vandaag Inside kritisch uitgesproken over de rellende Marokkaanse jongeren in de grote Nederlandse steden. Hij vindt dat ze zich kapot moeten schamen. En hoewel hij erkent dat het een generaliserende term is,

Nieuws

Driekwart van de Nederlanders voor een maximum aantal asielzoekers

Uit de nieuwste peiling van EenVandaag blijkt dat 73 procent van de Nederlanders voor een maximum aantal asielzoekers in Nederland is. Opvallend: bij diverse linkse partijen is een meerderheid ook voor een lagere asielinstroom. Uit de peiling blijkt

Nieuws

Rechtse Zweedse politicus spreekt zich uit tegen massa-immigratie: 'Schaf asielrecht af'

De Zweedse Europarlementariër Charlie Weimers (Zweden-Democraten) heeft kritisch gereageerd op het nieuws dat er bijna 300.000 illegale immigranten de EU zijn binnengekomen. Volgens hem zouden illegale immigranten geen aanspraak mogen maken op het re

Nieuws

Directeur Europese Centrale Bank waarschuwt voor nog hogere inflatie: 'We hebben piek nog niet gehad'

Christine Lagarde, de directrice van de Europese Centrale Bank, is weinig optimistisch over de Europese economie. Volgens haar en haar topeconomen is er op korte termijn weinig reden om aan te nemen dat de inflatie zal afnemen. Sterker nog: ze verwac

Nieuws

Verzetsmuseum zegt niet meer 'verzetshelden' maar 'verzetsmensen': 'Ze hadden zelf ook een hekel eraan'

Het Amsterdamse Verzetsmuseum gaat voortaan andere begrippen hanteren. Het museum spreekt niet meer van 'verzetshelden', maar van 'verzetsmensen'. Volgens het museum creëert de term 'verzetsheld' een afstand, en namen ook veel verzetshelden aanstoot

Nieuws

Brandweer heeft twee uur en 45.000 liter water nodig om elektrische Tesla te blussen

De brandweer van Clearfield Country, in de Amerikaanse staat Pennsylvania, heeft onlangs twee uur nodig gehad om een brandende Tesla uit te blussen. Normaal gesproken volstaat 1900 liter water voor een autobrand, maar nu hadden de brandweerlieden maa

Nieuws

Peiling: rechtse partijen leveren licht in, FVD even groot als BIJ1

In de nieuwste zetelpeiling van EenVandaag en Ipsos zijn enkele verschuivingen goed zichtbaar. Zowel de PVV als FVD leveren wat kiezers in, daarentegen stijgen linkse partijen als GroenLinks en PvdA in de peiling. BIJ1 stijgt van een zetel naar twee,

Nieuws

Den Haag neemt geen extra maatregelen bij volgende WK-wedstrijd Marokko: 'Open uitnodiging voor tuig'

Zondag ontspoorde het na een WK-wedstrijd van Marokko volledig in een paar grote steden. Relschoppers richtten vernielingen aan in Brussel, Den Haag, Rotterdam en Amsterdam. Maar de gemeente Den Haag heeft aangekondigd geen extra maatregelen te zulle

Nieuws

Ben & Jerry's wil nog steeds geen ijs verkopen in Israël: 'In strijd met onze idealen'

Vorig jaar kwam het ijsmerk Ben & Jerry's in opspraak omdat het geen ijs meer wilde verkopen in de Westelijke Jordaanoever, te Israël. Na veel onderlinge onvrede en zelfs een verloren rechtszaak tegen moederconcern Unilever houdt Ben & Jerry's voet b

Nieuws

Sidney Smeets keert mogelijk terug als D66-Kamerlid: 'Dit kan teloorgang D66 alleen maar versterken'

Binnenkort zal D66-Kamerlid Paul van Meenen vertrekken. De vrijgekomen zetel zal officieel toekomen aan advocaat Sidney Smeets. Vorig jaar vertrok Smeets nog als D66-Kamerlid na beschuldigingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Columnist Jan D