Over smaak valt wel degelijk te twisten: een pleidooi voor esthetiek in de architectuur en de stedenbouw

Opinie 19 april 2024 3 minuten Mirko Gerrits
Mirko Gerrits
ANP

Het idee dat 'over smaak niet te twisten valt' is een diepgewortelde opvatting die ons denken over kunst en esthetiek al eeuwenlang beïnvloedt. Verrassend genoeg is dit een misvatting die zelfs teruggaat tot vóór de tijd van Aristoteles, die juist benadrukte dat bepaalde harmonieën en proporties universeel als aangenaam worden ervaren. Hij stelde bijvoorbeeld dat "de orde, symmetrie en duidelijkheid" die de natuur biedt, universeel gewaardeerd worden omdat deze elementen aansluiten bij de structuur van onze perceptie.

Deze oude wijsheid heeft door de eeuwen heen zijn weerklank gevonden in de vormgeving van onze steden, een invloed die vandaag de dag nog steeds van cruciaal belang is. Stedenbouw die de menselijke maat en esthetische principes negeert, kan leiden tot leefomgevingen die het mentaal welzijn van haar inwoners ondermijnen. De noodzaak van aantrekkelijke, coherente en functionele stedelijke ruimtes wordt ondersteund door hedendaags onderzoek dat aantoont hoe de fysieke omgeving direct invloed heeft op onze gezondheid en geluk.

Deze opvattingen zijn niet slechts gebaseerd op persoonlijke observaties; ze worden krachtig ondersteund door wetenschappelijk onderzoek. Een studie door de Universiteit van California, Berkeley, vond dat de architecturale cohesie en de esthetische aantrekkelijkheid van een gebouw significant bijdragen aan de tevredenheid en het geluk van de bewoners. Dit werd gemeten aan de hand van psychologische welzijnsscores die hoger uitvielen bij personen die in visueel aantrekkelijke gebouwen woonden. Daarnaast heeft een onderzoek van het Scandinavische Journal of Psychology aangetoond dat mensen zich gelukkiger en meer verbonden voelen met hun gemeenschap wanneer zij zich in een omgeving bevinden die esthetisch mooi is vormgegeven. Dit betreft zowel het interieur als de architectuur van de buitenkant van gebouwen. 

De politieke gevolgen van het negeren van deze op basis van onderzoek vastgestelde principes zijn significant. Denk aan de naoorlogse bouwwoede waarin functioneel beton de overhand kreeg zonder aandacht voor de esthetische behoeften van de gemeenschap. Dit heeft geleid tot wijken die sociaal en psychologisch als onbevredigend worden ervaren. Het is een treffend voorbeeld van hoe de verkeerde aanname dat architectuur en esthetiek subjectief en daarom irrelevant zou zijn, directe gevolgen heeft voor het beleid en de inrichting van onze steden.

In de wereld van gastronomie zien we een vergelijkbare tendens. De wereldwijde populariteit van ketens als McDonald’s of bepaalde vormen van eten zoals Sushi en brood illustreren hoe bepaalde smaken en ervaringen breed worden gewaardeerd, wat suggereert dat er wel degelijk universele smaaknormen bestaan. Dit principe van universele waardering strekt zich uit tot design en muziek, waar opleidingen mensen trainen om bepaalde patronen en harmonieën te herkennen en waarderen die algemeen als mooi worden beschouwd.

Het is eigenlijk logisch dat onze esthetische voorkeuren grotendeels overeenkomen, aangezien we genetisch heel vergelijkbaar zijn. Een studie gepubliceerd in het tijdschrift 'Science' onthult dat de genetische overeenkomsten tussen alle mensen uitzonderlijk hoog zijn, met meer dan 99,9% van onze DNA-sequenties die identiek zijn van persoon tot persoon. Dit betekent dat onze hersenen slechts in detail verschillen, wat de basis legt voor gemeenschappelijke reacties op esthetische prikkels. Deze gedeelde biologische basis bevestigt dat bepaalde esthetische principes inderdaad een bredere acceptatie kunnen vinden. Daarom heeft de misvatting dat over smaak niet te twisten valt, een diepe en vaak schadelijke invloed op ons politiek en maatschappelijk beleid. Het is hoog tijd dat we deze verouderde overtuiging herzien en erkennen dat een grondige en kritische discussie over esthetiek niet alleen mogelijk is, maar ook noodzakelijk voor het vormgeven van een inclusieve en esthetisch bevredigende omgeving.

Laten we niet vergeten dat onze omgeving vorm geeft aan ons welzijn en onze gemeenschappen. Een verantwoordelijke benadering van architectuur en stedenbouw, die de esthetische waarden niet uit het oog verliest, is essentieel voor het creëren van leefbare en liefdevolle steden. Over smaak moet niet alleen getwist worden; het moet een fundament zijn van ons beleid.

-------------------
Mirko Gerrits is fractievoorzitter van ZEE in Zandvoort, ondernemer en opiniemaker. Hij schrijft op persoonlijke titel. Volg hem hier op X.

nieuwrechts.nl/series/democratienieuwrechts.nl/series/boerennieuwrechts.nl/series/economienieuwrechts.nl/series/migratienieuwrechts.nl/series/eu
Blijf via NieuwRechts.nl op de hoogte van het laatste nieuws voor rechts en conservatief denkend Nederland! Start je gratis maand nu via https://nieuwrechts.nl/landing

Wilders hekelt ‘kamelenhandel’ D66 met DENK

Beluister onze podcast

Nederland is een narcostaat en niemand die het wil zien. Oorlogsjournalist Teun Voeten slaat alarm
Of beluister op:

Meerartikelen

Maurice de Hond
Nieuws

Openbaar Ministerie eist twee maanden cel tegen Maurice de Hond

Het Openbaar Ministerie heeft woensdag twee maanden cel geëist tegen opiniepeiler Maurice de Hond. Volgens justitie heeft de 79-jarige zich schuldig gemaakt aan smaad en smaadschrift in de Deventer moordzaak. De zaak gaat over uitlatingen die De Hond...

Avenhorn
Nieuws

Koggenland stemt ondanks petitie tegen azc in met 149 asielzoekers

De gemeenteraad van Koggenland heeft maandagavond 16 november ingestemd met de komst van een asielzoekerscentrum (azc) voor 149 mensen in Avenhorn. Ondanks een petitie met 588 handtekeningen en zestien ingediende brieven kreeg het plan een ruime...

Van Baarle, Keijer
Nieuws

DENK-leider schreeuwt 'Wegwezen!' tegen Mona Keijzer en weigert antwoord

DENK-leider Stephan van Baarle heeft Mona Keijzer dinsdag in de Tweede Kamer afgesnauwd met "Wegwezen!", nadat zij vroeg wat zijn partij had gekregen voor de beslissende steun aan het Belastingplan. Een antwoord gaf hij niet. In plaats daarvan...

Gevangenis
Nieuws

Cellentekort loopt uit de hand: kabinet laat gevangenen tot 4 weken eerder vrij

Het kabinet gaat veroordeelden met een gevangenisstraf tot twee jaar maximaal vier weken eerder naar huis sturen. Staatssecretaris Claudia van Bruggen (Justitie en Veiligheid) verruimt daarmee opnieuw de regels voor vervroegd eindverlof vanwege het...

Halsema Wilders
Nieuws

Halsema voelde zich bedreigd door Wilders en vroeg Schoof om hulp

Amsterdamse burgemeester Femke Halsema heeft toenmalig premier Dick Schoof om hulp gevraagd nadat Geert Wilders zich kritisch over haar had uitgelaten. Ze voelde zich tijdens de Pride in Boedapest rechtstreeks bedreigd door de PVV-leider en wilde dat...

Paarden op Prinsjesdag
Nieuws

Den Haag weigert paarden uit koninklijke stoet te halen na kritiek PvdD

De Partij voor de Dieren is er niet in geslaagd om paarden uit de koninklijke stoet op Prinsjesdag te weren. Het Haagse college van burgemeester en wethouders houdt vast aan de traditie. Volgens het gemeentebestuur hebben paarden een belangrijke...

Yeşilgöz
Nieuws

Kabinet spreekt van Russische dreiging, maar weigert bewijs te delen

Defensieminister Dilan Yeşilgöz (VVD) geeft opnieuw geen openheid over bewijs voor een Russische droneaanval bij Leipzig. FVD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen wilde weten of de geheime Kamercommissie dat bewijs heeft ontvangen. Een simpel 'ja' of...

COA
Nieuws

Boa's krijgen geen extra bevoegdheden in azc's: kabinet legt BBB-motie naast zich neer

Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) geeft boa's en politie geen extra bevoegdheden op COA-terreinen, ondanks een aangenomen motie van BBB-leider Caroline van der Plas. Dat blijkt uit zijn Kamerbrief van 16 november over overlastgevende...

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Van den Brink
Nieuws

Kabinet wil gemeenten dwingen tot asielopvang: 4.500 plekken te weinig

Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) komt op 1 januari meer dan 4.500 opvangplekken voor asielzoekers tekort en is bereid gemeenten te dwingen. Dat schrijft hij in antwoorden op Kamervragen. Tegelijk staan ongeveer veertig opvanglocaties...

Letschert
Nieuws

D66-minister wil 'bewust' geen grens aan NPO-organisatiekosten

D66-minister Rianne Letschert (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) stelt geen harde grens aan de organisatiekosten van de NPO, terwijl de Tweede Kamer om een duidelijke norm vroeg. Dat staat in haar mediabegrotingsbrief van dinsdag. Ze kiest voor een...

cadeautjes
Nieuws

Geen geld voor cadeautjes met Sinterklaas: 'Misschien ga je wel aan diefstal denken'

Een moeder uit de Haagse wijk Moerwijk heeft overwogen hoe ver ze zou gaan om haar kinderen met Sinterklaas een cadeau te kunnen geven. Angelique leefde jarenlang met grote geldproblemen en kon nauwelijks iets extra's betalen. Zonder hulp van anderen...

Halsema
Nieuws

Halsema reist naar India: 'Wat schieten Amsterdammers daar nou mee op?'

Sinterklaas voer zondag Amsterdam binnen, maar burgemeester Femke Halsema stond niet op de kade. Ze verblijft sinds enkele dagen in India voor een economische missie. Die reis volgt amper twee maanden na haar bezoek aan New York, dat de gemeente ruim...

Halsema
Nieuws

PVV-motie om Femke Halsema te ontslaan haalt geen meerderheid

Burgemeester Femke Halsema van Amsterdam blijft buiten schot. De Tweede Kamer heeft dinsdag een motie van PVV-Kamerlid Marjolein Faber verworpen die de regering vroeg Halsema bij de Kroon voor te dragen voor ontslag. Ook Fabers motie om de...

auto
Nieuws

Tweede Kamer zei nee, kabinet gaat toch door: verkeersboetes in 2027 toch 2,7 procent hoger

Verkeersboetes worden volgend jaar gewoon duurder, ook al vroeg de Tweede Kamer het kabinet dat niet te doen. Minister David van Weel (Justitie en Veiligheid) schrijft in een Kamerbrief dat hij een aangenomen motie tegen de verhoging niet uitvoert....

Forum voor Democratie
Achtergronden

NOS koppelt FVD aan extreemrechts: links wil ingrijpen bij gebruik remigratie

De NOS plaatst het gebruik van het woord remigratie door Forum voor Democratie (FVD) nadrukkelijk in een extreemrechtse context. In een artikel op basis van onderzoek van Nieuwsuur wordt de partij verbonden aan de normalisering van extreemrechtse...

COA
Nieuws

Kabinet verdubbelt budget voor hulp aan asielkinderen naar 9 miljoen euro per jaar

Het kabinet gaat het beschikbare budget voor psychosociale hulp aan kinderen in de asielopvang verdubbelen. Vanaf 2028 komt daarvoor jaarlijks 9 miljoen euro beschikbaar, tegenover de huidige 4,5 miljoen euro. Het extra geld komt uit Europese...

Fitness
Nieuws

Gemeente krijgt 125.000 euro tegen azc-overlast: geld voor fitness, muziek en cultuur

De gemeente Noordoostpolder heeft 125.000 euro gekregen om overlast door asielzoekers te voorkomen. Het geld is bedoeld voor activiteiten rond het asielzoekerscentrum in Luttelgeest, waar ongeveer 1.000 mensen verblijven. Het plan noemt onder meer...

Von der Leyen
Nieuws

Brussel houdt plannen verdeling asielzoekers over EU-landen geheim

De Europese Commissie is tevreden over de Nederlandse bijdrage aan het Europese asielbeleid, maar wil tegelijkertijd dat Nederland zorgt voor voldoende opvangplekken en kortere wachttijden. Opvallend is dat Brussel het voorstel voor de verdeling...

Jetten
Nieuws

Rob Jetten betrapt op stikstofleugens: eigen minister spreekt hem tegen

Premier Rob Jetten (D66) heeft op zijn persconferentie van vrijdag twee onjuiste uitspraken over de stikstofaanpak gedaan. Dat blijkt uit antwoorden van zijn eigen partijgenoot, landbouwminister Jaimi van Essen. Jetten zei dat het kabinet...

DJI
Onderzoek

Nederland schenkt detentiebusjes aan Balkanlanden voor migrantenvervoer

Nederland gaf het afgelopen jaar twaalf afgeschreven justitiebusjes weg aan zes landen op de Westelijke Balkan, voor het vervoer van migranten. Dat blijkt uit onderzoek en navraag van NieuwRechts. De geschonken busjes zijn onder meer een „blijk van...