Deze oude wijsheid heeft door de eeuwen heen zijn weerklank gevonden in de vormgeving van onze steden, een invloed die vandaag de dag nog steeds van cruciaal belang is. Stedenbouw die de menselijke maat en esthetische principes negeert, kan leiden tot leefomgevingen die het mentaal welzijn van haar inwoners ondermijnen. De noodzaak van aantrekkelijke, coherente en functionele stedelijke ruimtes wordt ondersteund door hedendaags onderzoek dat aantoont hoe de fysieke omgeving direct invloed heeft op onze gezondheid en geluk.

Deze opvattingen zijn niet slechts gebaseerd op persoonlijke observaties; ze worden krachtig ondersteund door wetenschappelijk onderzoek. Een studie door de Universiteit van California, Berkeley, vond dat de architecturale cohesie en de esthetische aantrekkelijkheid van een gebouw significant bijdragen aan de tevredenheid en het geluk van de bewoners. Dit werd gemeten aan de hand van psychologische welzijnsscores die hoger uitvielen bij personen die in visueel aantrekkelijke gebouwen woonden. Daarnaast heeft een onderzoek van het Scandinavische Journal of Psychology aangetoond dat mensen zich gelukkiger en meer verbonden voelen met hun gemeenschap wanneer zij zich in een omgeving bevinden die esthetisch mooi is vormgegeven. Dit betreft zowel het interieur als de architectuur van de buitenkant van gebouwen. 

De politieke gevolgen van het negeren van deze op basis van onderzoek vastgestelde principes zijn significant. Denk aan de naoorlogse bouwwoede waarin functioneel beton de overhand kreeg zonder aandacht voor de esthetische behoeften van de gemeenschap. Dit heeft geleid tot wijken die sociaal en psychologisch als onbevredigend worden ervaren. Het is een treffend voorbeeld van hoe de verkeerde aanname dat architectuur en esthetiek subjectief en daarom irrelevant zou zijn, directe gevolgen heeft voor het beleid en de inrichting van onze steden.

In de wereld van gastronomie zien we een vergelijkbare tendens. De wereldwijde populariteit van ketens als McDonald’s of bepaalde vormen van eten zoals Sushi en brood illustreren hoe bepaalde smaken en ervaringen breed worden gewaardeerd, wat suggereert dat er wel degelijk universele smaaknormen bestaan. Dit principe van universele waardering strekt zich uit tot design en muziek, waar opleidingen mensen trainen om bepaalde patronen en harmonieën te herkennen en waarderen die algemeen als mooi worden beschouwd.

Het is eigenlijk logisch dat onze esthetische voorkeuren grotendeels overeenkomen, aangezien we genetisch heel vergelijkbaar zijn. Een studie gepubliceerd in het tijdschrift 'Science' onthult dat de genetische overeenkomsten tussen alle mensen uitzonderlijk hoog zijn, met meer dan 99,9% van onze DNA-sequenties die identiek zijn van persoon tot persoon. Dit betekent dat onze hersenen slechts in detail verschillen, wat de basis legt voor gemeenschappelijke reacties op esthetische prikkels. Deze gedeelde biologische basis bevestigt dat bepaalde esthetische principes inderdaad een bredere acceptatie kunnen vinden. Daarom heeft de misvatting dat over smaak niet te twisten valt, een diepe en vaak schadelijke invloed op ons politiek en maatschappelijk beleid. Het is hoog tijd dat we deze verouderde overtuiging herzien en erkennen dat een grondige en kritische discussie over esthetiek niet alleen mogelijk is, maar ook noodzakelijk voor het vormgeven van een inclusieve en esthetisch bevredigende omgeving.

Laten we niet vergeten dat onze omgeving vorm geeft aan ons welzijn en onze gemeenschappen. Een verantwoordelijke benadering van architectuur en stedenbouw, die de esthetische waarden niet uit het oog verliest, is essentieel voor het creëren van leefbare en liefdevolle steden. Over smaak moet niet alleen getwist worden; het moet een fundament zijn van ons beleid.

-------------------
Mirko Gerrits is fractievoorzitter van ZEE in Zandvoort, ondernemer en opiniemaker. Hij schrijft op persoonlijke titel. Volg hem hier op X.