Over smaak valt wel degelijk te twisten: een pleidooi voor esthetiek in de architectuur en de stedenbouw

Opinie 19 april 2024 3 minuten Mirko Gerrits
Mirko Gerrits
ANP

Het idee dat 'over smaak niet te twisten valt' is een diepgewortelde opvatting die ons denken over kunst en esthetiek al eeuwenlang beïnvloedt. Verrassend genoeg is dit een misvatting die zelfs teruggaat tot vóór de tijd van Aristoteles, die juist benadrukte dat bepaalde harmonieën en proporties universeel als aangenaam worden ervaren. Hij stelde bijvoorbeeld dat "de orde, symmetrie en duidelijkheid" die de natuur biedt, universeel gewaardeerd worden omdat deze elementen aansluiten bij de structuur van onze perceptie.

Deze oude wijsheid heeft door de eeuwen heen zijn weerklank gevonden in de vormgeving van onze steden, een invloed die vandaag de dag nog steeds van cruciaal belang is. Stedenbouw die de menselijke maat en esthetische principes negeert, kan leiden tot leefomgevingen die het mentaal welzijn van haar inwoners ondermijnen. De noodzaak van aantrekkelijke, coherente en functionele stedelijke ruimtes wordt ondersteund door hedendaags onderzoek dat aantoont hoe de fysieke omgeving direct invloed heeft op onze gezondheid en geluk.

Deze opvattingen zijn niet slechts gebaseerd op persoonlijke observaties; ze worden krachtig ondersteund door wetenschappelijk onderzoek. Een studie door de Universiteit van California, Berkeley, vond dat de architecturale cohesie en de esthetische aantrekkelijkheid van een gebouw significant bijdragen aan de tevredenheid en het geluk van de bewoners. Dit werd gemeten aan de hand van psychologische welzijnsscores die hoger uitvielen bij personen die in visueel aantrekkelijke gebouwen woonden. Daarnaast heeft een onderzoek van het Scandinavische Journal of Psychology aangetoond dat mensen zich gelukkiger en meer verbonden voelen met hun gemeenschap wanneer zij zich in een omgeving bevinden die esthetisch mooi is vormgegeven. Dit betreft zowel het interieur als de architectuur van de buitenkant van gebouwen. 

De politieke gevolgen van het negeren van deze op basis van onderzoek vastgestelde principes zijn significant. Denk aan de naoorlogse bouwwoede waarin functioneel beton de overhand kreeg zonder aandacht voor de esthetische behoeften van de gemeenschap. Dit heeft geleid tot wijken die sociaal en psychologisch als onbevredigend worden ervaren. Het is een treffend voorbeeld van hoe de verkeerde aanname dat architectuur en esthetiek subjectief en daarom irrelevant zou zijn, directe gevolgen heeft voor het beleid en de inrichting van onze steden.

In de wereld van gastronomie zien we een vergelijkbare tendens. De wereldwijde populariteit van ketens als McDonald’s of bepaalde vormen van eten zoals Sushi en brood illustreren hoe bepaalde smaken en ervaringen breed worden gewaardeerd, wat suggereert dat er wel degelijk universele smaaknormen bestaan. Dit principe van universele waardering strekt zich uit tot design en muziek, waar opleidingen mensen trainen om bepaalde patronen en harmonieën te herkennen en waarderen die algemeen als mooi worden beschouwd.

Het is eigenlijk logisch dat onze esthetische voorkeuren grotendeels overeenkomen, aangezien we genetisch heel vergelijkbaar zijn. Een studie gepubliceerd in het tijdschrift 'Science' onthult dat de genetische overeenkomsten tussen alle mensen uitzonderlijk hoog zijn, met meer dan 99,9% van onze DNA-sequenties die identiek zijn van persoon tot persoon. Dit betekent dat onze hersenen slechts in detail verschillen, wat de basis legt voor gemeenschappelijke reacties op esthetische prikkels. Deze gedeelde biologische basis bevestigt dat bepaalde esthetische principes inderdaad een bredere acceptatie kunnen vinden. Daarom heeft de misvatting dat over smaak niet te twisten valt, een diepe en vaak schadelijke invloed op ons politiek en maatschappelijk beleid. Het is hoog tijd dat we deze verouderde overtuiging herzien en erkennen dat een grondige en kritische discussie over esthetiek niet alleen mogelijk is, maar ook noodzakelijk voor het vormgeven van een inclusieve en esthetisch bevredigende omgeving.

Laten we niet vergeten dat onze omgeving vorm geeft aan ons welzijn en onze gemeenschappen. Een verantwoordelijke benadering van architectuur en stedenbouw, die de esthetische waarden niet uit het oog verliest, is essentieel voor het creëren van leefbare en liefdevolle steden. Over smaak moet niet alleen getwist worden; het moet een fundament zijn van ons beleid.

-------------------
Mirko Gerrits is fractievoorzitter van ZEE in Zandvoort, ondernemer en opiniemaker. Hij schrijft op persoonlijke titel. Volg hem hier op X.

nieuwrechts.nl/series/democratienieuwrechts.nl/series/boerennieuwrechts.nl/series/eunieuwrechts.nl/series/migratienieuwrechts.nl/series/economie
Nederland onderschat de groeiende drugscriminaliteit en een te tolerant drugsbeleid maakt de problemen volgens antropoloog en oorlogsjournalist Teun Voeten alleen maar erger. In zijn nieuwe boek Fentanyl: Hoe een zware pijnstiller in handen viel van nietsontziende drugskartels beschrijft hij hoe de Verenigde Staten in een verwoestende drugscrisis terechtkwamen. Tegenover NieuwRechts waarschuwt hij dat het ook in Nederland de verkeerde kant op gaat. Als voorbeelden noemt Voeten de toenemende crackproblematiek in Amsterdam, de macht van drugskartels en het beleid van progressieve partijen. Vooral D66 krijgt stevige kritiek. "Wij noemen D66 altijd Drugs 66." Blijf via NieuwRechts.nl op de hoogte van het laatste nieuws voor rechts en conservatief denkend Nederland! Start je gratis maand nu via https://nieuwrechts.nl/landing

Nederland is een narcostaat en niemand die het wil zien. Oorlogsjournalist Teun Voeten slaat alarm

Beluister onze podcast

Hoe Nederlandse steun aan islamitisch extremisme migratie aanwakkert
Of beluister op:

Meerartikelen

Zonnepanelen
Nieuws

Bijna helft zonnepaneeleigenaren heeft spijt van aankoop

Bijna de helft van de Nederlandse zonnepaneeleigenaren zou achteraf geen zonnepanelen meer kopen. Dat blijkt uit onderzoek van energieleverancier Budget Thuis onder 1.038 eigenaren. Maar liefst 46 procent zou bij een nieuwe keuze afzien van de...

Boekholt
Nieuws

D66-minister bevestigt: migratie vraagt 340.000 woningen in tien jaar

Migratie vraagt de komende tien jaar zo'n 340.000 extra woningen. Dat bevestigt minister Elanor Boekholt-O'Sullivan (Volkshuisvesting) in een brief aan PVV-Kamerlid Mooiman. Ook zet zij drie berekeningen naast elkaar van het aandeel sociale...

Europese vlaggen
Nieuws

Brussel wil 45 miljard lenen voor Oekraïne via gemeenschappelijke EU-schulden

De Europese Commissie wil opnieuw 45 miljard euro lenen om Oekraïne financieel te ondersteunen. Dat gebeurt via gezamenlijke Europese schulden, waarbij EU-lidstaten de jaarlijkse rente betalen. Oekraïne hoeft de hoofdsom pas terug te betalen indien...

Bart van den Brink
Nieuws

Vijf keer betrokken bij incidenten, en toch blijven: minister ziet geen ruimte om asielvergunning in te trekken

Asielzoekers die steeds weer voor overlast zorgen in een azc, houden in de praktijk gewoon hun verblijfsvergunning. Dat blijkt uit antwoorden van asielminister Bart van den Brink aan de Tweede Kamer. Zolang er geen onherroepelijke veroordeling is...

Kerk
Nieuws

Kerken en monumenten kleuren rood voor vervolgde christenen

Van de Notre-Dame in Parijs tot kerken in Londen, Madrid en Rotterdam: op talloze plekken in Europa kleurden woensdagavond gebouwen rood. Met de actie RedWednesday vroeg de katholieke hulporganisatie Kerk in Nood aandacht voor christenen die om hun...

Zembla
Nieuws

Wiskundedocent mag geen les meer geven na kooigevechten met neonazi's op eigen erf

Een wiskundedocent van scholengemeenschap Stad & Esch in Meppel mag per direct geen les meer geven. De school nam het besluit nadat onderzoeksprogramma Zembla beelden naar buiten bracht van kooigevechten met neonazi's op zijn erf in Zuidwolde. Bij de...

Jonker
Nieuws

PRO-jongere weet verschil niet tussen kernwapens en kerncentrales

Een demonstratie tegen kerncentrales in Groningen heeft een opmerkelijk filmpje opgeleverd. Een bestuurder van de landelijke PRO-jongerentak, Tim Jonker (23), kreeg vragen over een protestbord met het woord 'kernkop', terwijl de demonstratie juist...

IS
Nieuws

Iraanse vluchteling dreigt met aanslag op kleuterschool: OM eist celstraf

Een 41-jarige Iraanse vluchteling uit Ouderkerk aan den IJssel heeft gedreigd een kleuterschool aan te vallen en een kind te vermoorden. Hij stuurde ook een vlag van terreurorganisatie Islamitische Staat (IS) naar de gemeente Krimpenerwaard. Woensdag...

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Koran
Nieuws

Nederlandse halalbank Sifr in financiële problemen: miljoen van investeerders op

De Nederlandse islamitische financiële dienstverlener Sifr zit in grote problemen. Het bedrijf wilde moslims laten bankieren zonder rente en werkte aan een halalhypotheek. Maar de samenwerking met een buitenlandse betaalpartner is beëindigd en...

D66
Nieuws

Sten (18) dient klacht in na like van D66-wethouder bij doodswens

De 18-jarige Sten Jansen uit Angeren heeft een officiële klacht ingediend tegen D66-wethouder Léon Dekkers van Lingewaard. Dekkers gaf op Facebook een like aan een reactie waarin Jansen de dood werd gewenst. Dekkers noemt het een ongeluk en...

Hilversum
Nieuws

Pro en FVD grootste winnaars verkiezingen nieuwe gemeente Hilversum-Wijdemeren

Pro is de grootste partij in de nieuwe gemeente Hilversum. Bij de herindelingsverkiezingen van woensdag haalde de fusiepartij van GroenLinks en PvdA volgens de voorlopige uitslag 7 van de 37 zetels. Forum voor Democratie, die voor het eerst meedeed...

Europees Parlement
Nieuws

Brussel versoepelt stikstofregels voor energietransitie, niet voor woningbouw

Brussel maakt een uitzondering op de stikstofregels voor projecten die nodig zijn voor de energietransitie, maar woningbouw en andere bedrijfsprojecten krijgen die ruimte niet. Door een voorlopig akkoord tussen het Europees Parlement en de...

Utrecht Overvecht
Nieuws

Syrische asielzoeker steekt Marleen (25) zonder aanleiding neer: OM eist vier jaar cel en tbs

Een 19-jarige Syriër die vorig jaar een jonge vrouw bij station Utrecht Overvecht neerstak, moet volgens het Openbaar Ministerie vier jaar de cel in en daarna verplicht worden behandeld in een tbs-kliniek. Yousef A. stak de destijds 25-jarige Marleen...

Sikkema
Nieuws

PRO-burgemeester benoemd in gemeente waar GroenLinks 2,1% van de stemmen kreeg

Nissewaard krijgt naar verwachting een burgemeester van Progressief Nederland (PRO), terwijl haar oude partij GroenLinks bij de gemeenteraadsverkiezingen nauwelijks stemmen trok. Met 631 stemmen, goed voor 2,1 procent, eindigde GroenLinks in maart...

Destinus
Nieuws

Nederlandse wapenfabrikant jaagt op Russische drones: 'Je rommelt jezelf oorlog in'

Medewerkers van de Nederlandse wapenfabrikant Destinus hebben in Oekraïne zelf deelgenomen aan de strijd tegen Russische drones. Ook hielpen zij Oekraïense militairen bij het lanceren van aanvalsdrones richting Rusland. Dat blijkt uit onderzoek van...

Sinterklaas
Nieuws

Linkse partijen woedend na komst zwarte pieten bij intocht: 'Walgelijk'

Tijdens de Sinterklaasintocht op Scheveningen liepen zaterdag onverwacht zwarte pieten mee, terwijl de officiële stoet alleen uit roetveegpieten bestond. Hun aanwezigheid leidde tot verontwaardiging bij linkse politieke partijen, die willen weten...

Ulysse Ellian
Nieuws

VVD komt met remigratieplan: Syriërs krijgen 10.000 euro om terug te keren

De VVD wil remigratie van Syriërs stimuleren door hen 10.000 euro te bieden als zij vrijwillig terugkeren naar hun eigen land. Het voorstel is bedoeld voor ongeveer 71.000 Syriërs met een tijdelijke verblijfsvergunning in Nederland. De partij wil het...

Leerdam
Onderzoek

Slavernijmuseum dreigt bodemloze geldput te worden: miljoenen tekort nog vóór eerste bezoeker

Het Nationaal Slavernijmuseum bestaat nog alleen op papier, maar heeft al bijna 100 miljoen euro aan overheidsgeld toegezegd gekregen. Het is niet genoeg. De bouw kost 22,3 miljoen euro meer dan begroot, de inrichting is niet betaald en na de opening...

FVD
Achtergronden

FVD royeert twee leden na onthulling over neonazistische kooigevechten; ook FVD-raadslid verzocht op te stappen

Forum voor Democratie heeft twee leden uit de partij gezet. Uit onderzoek van Zembla bleek dat ze aanwezig waren bij vechtwedstrijden van een extremistisch netwerk. Ook FVD-gemeenteraadslid Ramon van Asch uit ‘s-Hertogenbosch was aanwezig bij zo'n...

Maurice de Hond
Nieuws

Openbaar Ministerie eist twee maanden cel tegen Maurice de Hond

Het Openbaar Ministerie heeft woensdag twee maanden cel geëist tegen opiniepeiler Maurice de Hond. Volgens justitie heeft de 79-jarige zich schuldig gemaakt aan smaad en smaadschrift in de Deventer moordzaak. De zaak gaat over uitlatingen die De Hond...