De twee drijvende flatgebouwen in de haven van Zaandam, Bibby Progress en Bibby Renaissance, zijn oorspronkelijk ontworpen voor werknemers van olieplatformen en windparken. De schepen zijn 100 meter lang en bieden tijdelijke woonruimte in de vorm van containerwoningen. Aan boord zijn slaapvertrekken, keukens, recreatieruimten en zelfs een ruimte waar yoga en schaken worden aangeboden.

Het COA ziet deze oplossing als noodzakelijk vanwege het huidige tekort aan opvangplekken, meldt De Telegraaf. Op land zou het volgens het COA niet mogelijk zijn geweest om op zo’n korte termijn een grootschalige opvanglocatie te realiseren die jarenlang kan functioneren. Toch erkent de organisatie dat het geen ideale situatie is. De verwachting is dat asielzoekers hier mogelijk jarenlang zullen verblijven.

In Engeland is de Bibby Stockholm, een drijvende asielflat vergelijkbaar met de schepen in Zaandam, veelvuldig negatief in het nieuws geweest. Deze Britse asielflat kampte met tal van problemen, waaronder een legionella-uitbraak, zorgen over brandveiligheid en zelfs een tragische zelfdoding van een bewoner. Mensenrechtenorganisaties klaagden dat het leven op de schepen voor de asielzoekers voelde “als een gevangenis”, meldt De Telegraaf. Door deze problemen besloot de Britse regering om de Bibby Stockholm tegen het einde van het jaar te sluiten.

Inkomsten voor gemeente Zaandam
Hoewel het COA geen exacte cijfers wil geven over de kosten van de drijvende asielflats in Zaandam, bieden eerdere rapporten een indicatie. De kosten voor het opvangen van een asielzoeker op een schip liggen aanzienlijk hoger dan in een regulier AZC. Waar de opvang in een gewoon azc volgens het ministerie van Justitie en Veiligheid ongeveer 30.000 euro per persoon per jaar kost, lopen de kosten voor opvang op een schip op tot gemiddeld 66.000 euro per persoon per jaar. 

De gemeente Zaandam verdient goed aan de nieuwe asielopvang. Door het huisvesten van 1.500 asielzoekers gedurende vijf jaar, kan de gemeente rekenen op een bonus die kan oplopen tot 4 miljoen euro. Deze financiële prikkel maakt het aantrekkelijk voor gemeenten om mee te werken aan grootschalige opvangprojecten, zoals die in Zaandam.

Dagelijkse uitgaven
Hieronder volgt een overzicht van de geschatte dagelijkse kosten per asielzoeker op de drijvende asielflats, gebaseerd op de cijfers van 66.000 euro per jaar:

• Huisvesting op het schip: 120 euro per dag
• Maaltijden en catering: 30 euro per dag
• Beveiliging en facilitaire diensten: 15 euro per dag
• Gezondheidszorg en sociale begeleiding: 10 euro per dag
• Overige operationele kosten (zoals water en elektriciteit): 5 euro per dag

In totaal komt dit neer op ongeveer 180 euro per dag per asielzoeker. De relatief hoge kosten zijn te verklaren doordat faciliteiten op zee duurder zijn dan op het vasteland.