Dat blijkt uit nieuw opinieonderzoek van Clingendael. Volgens het instituut erkennen Nederlanders dat de wereld onzekerder is geworden en dat defensie belangrijker wordt. Tegelijkertijd willen zij niet dat extra geld voor de krijgsmacht wordt betaald door te snijden in zorg of sociale zekerheid. Meer dan 80 procent van de Nederlanders wil niet bezuinigen op zorg en sociale zekerheid om hogere defensie-uitgaven mogelijk te maken. Ook een verhoging van de inkomstenbelasting ligt gevoelig.

Tijdens de NAVO-top in 2025 is afgesproken dat landen hun defensie-uitgaven verhogen. Ongeveer de helft van de Nederlanders steunt de nieuwe norm van 5 procent, of vindt die zelfs nog te laag. Daarmee is het besef gegroeid dat Nederland meer moet doen voor zijn veiligheid. De oorlog in Oekraïne, spanningen aan de randen van Europa en de veranderende verhouding met de Verenigde Staten spelen daarin een belangrijke rol.

Toch betekent steun voor hogere uitgaven niet dat Nederlanders de overheid zomaar vertrouwen met extra miljarden. Uit het onderzoek blijkt dat veel mensen twijfelen of het geld doelmatig wordt besteed.

Opvallend is de veranderde kijk op de Verenigde Staten. Veel Nederlanders zien de VS nog wel als noodzakelijke partner, maar niet meer als vanzelfsprekende bondgenoot. Ook landen als India, China en Turkije worden vooral gezien als noodzakelijke partners. Dat de Verenigde Staten inmiddels in diezelfde categorie belanden, laat volgens Clingendael zien hoe sterk de perceptie is veranderd.

Een meerderheid van de Nederlanders vreest dat het huidige Amerikaanse beleid kan bijdragen aan het uiteenvallen van de NAVO. Die onzekerheid verklaart waarom veel mensen tegelijk pleiten voor meer Europese militaire zelfstandigheid. De vraag hoe extra defensie-uitgaven moeten worden betaald, verdeelt de samenleving. Een kleine meerderheid ziet wel iets in een hogere vermogensbelasting of extra belasting voor het bedrijfsleven.

Maar over één punt is veel meer overeenstemming: zorg en sociale zekerheid moeten buiten schot blijven. Dat laat zien dat Nederlanders defensie belangrijk vinden, maar niet bereid zijn om de kern van de verzorgingsstaat daarvoor op te offeren. Het draagvlak voor veiligheid is breed, maar de financiële prijs moet volgens veel burgers eerlijk worden verdeeld.

Ook over dienstplicht is het beeld gemengd. Er is veel steun voor een brede maatschappelijke dienstplicht. Een puur militaire dienstplicht krijgt veel minder steun. Nederlanders lijken dus eerder bereid een algemene bijdrage aan de samenleving te leveren dan verplicht militair inzetbaar te zijn.

Opvallend is ook dat een aanzienlijk deel van de Nederlanders twijfelt of niet bereid is zelf te vechten voor de verdediging van Nederland. Gemiddeld zegt ongeveer 20 procent daartoe bereid te zijn. In absolute aantallen gaat het nog steeds om een grote groep mensen. Toch laat het verschil zien dat steun voor Defensie niet automatisch betekent dat burgers zelf militair actief willen worden.