Het wetsvoorstel is opgesteld onder verantwoordelijkheid van minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt. Het gaat om een uitbreiding van de bevoegdheden van het Bundesamt für Verfassungsschutz, de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst. De plannen zijn nog niet definitief en moeten eerst door de regering en daarna door de Bondsdag worden goedgekeurd.

Meer dan alleen informatie verzamelen
De dienst houdt zich nu vooral bezig met het verzamelen van informatie. Volgens het voorstel mag hij straks ook actief ingrijpen in communicatie en computersystemen. Dat betekent dat gegevensstromen kunnen worden onderbroken, omgeleid of aangepast en dat opgeslagen informatie kan worden gewist of veranderd.

Ook moet toegang tot particuliere computers en mobiele telefoons mogelijk worden. Onder bepaalde voorwaarden mogen medewerkers ongemerkt een woning betreden. De meeste operaties vereisen toestemming van een onafhankelijke toezichthouder, maar in dringende gevallen kan de leiding van de dienst direct toestemming geven.

Burgers mogelijk nooit geïnformeerd
Telecombedrijven en aanbieders van digitale diensten kunnen worden verplicht mee te werken aan operaties. Mensen die doelwit zijn geweest, hoeven achteraf niet altijd te worden geïnformeerd. Daardoor kunnen burgers volgens het voorstel onwetend blijven over toegang tot hun communicatie, persoonsgegevens of woning.

Het ministerie verdedigt de uitbreiding met een toenemende binnenlandse en buitenlandse veiligheidsdreiging. Critici vrezen juist dat de overheid hiermee uitzonderlijk vergaande middelen krijgt. Vooral de mogelijkheid om digitale gegevens te manipuleren roept vragen op over controle en bewijsvoering.

Minderjarigen als informant
In uitzonderlijke gevallen wil de regering zestien- en zeventienjarigen kunnen inzetten als vertrouwelijke informanten. De regering wijst daarbij op de steeds lagere leeftijd van leden van sommige extremistische groepen. Tegenstanders vinden dat de staat minderjarigen hiermee aan grote risico’s blootstelt.

FDP-politicus Wolfgang Kubicki zei dat het plan ‘morele en ethische grenzen’ overschrijdt. Hij vroeg hoe de staat jongeren te jong kan vinden voor sociale media, maar hen tegelijk kan inzetten als ‘betaalde spionnen’. AfD-voorzitter Alice Weidel waarschuwde dat de dienst straks officieel mag ‘liegen, vervalsen en deepfakes gebruiken’.

Weidel stelde dat wanneer overheidsdiensten informatie gaan vervalsen, ‘de rechtsstaat voorbij is’. Uitgever en commentator Roland Tichy sprak van ‘de methoden van een brute geheime dienst’. Het voorstel moet nog de volledige politieke behandeling doorlopen voordat deze bevoegdheden daadwerkelijk kunnen worden ingevoerd.