Aanleiding is het zogeheten Plan Aanpak Veluwe. Dat plan zou gaan over een groot gebied rond de Veluwe en volgens boerenorganisaties neerkomen op zware reductie-eisen voor agrarische bedrijven. In doorgestuurde berichten wordt gesproken over minimaal 65 procent reductie op totaal Puttens grondgebied. Eerder waarschuwden Gelderse boeren in een rouwadvertentie al voor 60 procent stikstofreductie.

Volgens Sterke Erven gaat het in het gebied om ongeveer 2.850 boerengezinnen, onder wie 635 melkveehouders. De zorgen leven niet alleen bij melkveehouders. Volgens de berichten komen “alle sectoren” aan de lat te staan.

Agractie: focus ligt niet op natuurherstel
Agractie stelt dat boeren opnieuw de rekening krijgen voor beleid waarvan het effect onzeker is. “Uitgelekte berichten over de Task Force vergadering van afgelopen maandag maken duidelijk dat het kabinet miljarden van het platteland afslaat”, schrijft de organisatie. “Onder het mom van natuurherstel worden boeren stap voor stap uitgerookt.”

Volgens Agractie ligt de nadruk niet op meetbaar natuurherstel in Natura 2000-gebieden, maar op het terugdringen van emissies en het verkleinen van de veestapel. “Daarbij is het nog maar de vraag of Nederland met die aanpak van het stikstofslot af komt.”

De organisatie zet ook vraagtekens bij mogelijke gewasbeschermingsmaatregelen. Volgens Agractie is niet uitgesloten dat ook andere sectoren met beperkingen te maken krijgen.

Kritiek op VVD en CDA
Agractie richt zijn pijlen ook op VVD en CDA. De organisatie verwijt beide partijen dat zij meewerken aan de koers van D66. “Het is onbegrijpelijk dat het CDA en de VVD meewerken aan de groene ideologie van D66”, schrijft Agractie. “Hoe leggen zij aan hun achterban uit dat zij instemmen met een beleid dat leidt tot een forse krimp van één van de meest succesvolle economische sectoren in Nederland?”

De boerenorganisatie vindt de voorgestelde zones rond Natura 2000-gebieden te zwaar. Volgens Agractie is aantoonbare stikstofdepositie slechts over een paar honderd meter goed te herleiden naar een bron. Voor zones van 1000 meter ontbreekt volgens de organisatie “een gedegen ecologische en juridische onderbouwing”.

Met zulke maatregelen worden volgens Agractie duizenden boeren geraakt “zonder zicht op daadwerkelijke oplossingen, natuurherstel of vergunningverlening”.

Angst voor blauwdruk voor Nederland
Voor de boerensector voelt het Veluwe-plan als mogelijke blauwdruk voor de rest van Nederland. Volgens betrokken boeren speelt daarbij een politiek steekspel tussen provincie, gemeenten en het ministerie van LVVN.

Gedeputeerde Ans Mol zei eerder dat Gelderland een eigen stikstofreductiegebiedenplan zou intrekken als het kabinet met zwaardere landelijke maatregelen komt, meldt Sterke Erven. Maar volgens de boerensector ligt er tegelijk een ander plan op tafel: de Aanpak Veluwe. Dat plan zou in opdracht van het ministerie zijn opgesteld door de provincie, 21 gemeenten en twee waterschappen.

Het plan is al aan de minister is aangeboden. Critici vrezen dat landbouwminister Jaimi van Essen de Aanpak Veluwe kan gebruiken als voorbeeld voor landelijk beleid. Ook provincies als Drenthe, Friesland en Noord-Brabant zouden met eigen plannen komen.

Het vermoeden bij boeren is dat bestuurlijke afstemming en politieke strategie door elkaar lopen. Volgens hen worden gemeenten daarmee pionnen in een groter stikstofspel.

Putten onder druk
Vooral Putten wordt genoemd als gemeente waar de zorgen snel oplopen. Zo zou wethouder ’t Jong hebben gezegd dat de gemeente “nog alle kanten op” kan zolang er geen besluiten worden genomen met directe gevolgen voor Puttens grondgebied.

Boeren bestrijden dat. Volgens hen betekent ondertekening van het Plan Aanpak Veluwe dat het college instemt met een forse reductieopgave, nog voordat duidelijk is wat haalbaar is. De precieze gevolgen zouden pas in het uitvoeringsprogramma in september zichtbaar worden.

Daarbij wordt gewezen op bedrijfsspecifieke emissieplafonds. Als boeren die doelen niet halen, zouden sancties kunnen volgen. In de berichten wordt zelfs gesproken over onteigening van rechten.

Twijfel over techniek en vergunningen
Ook over de technische haalbaarheid bestaan grote zorgen. Tijdens een bijeenkomst zou zijn gezegd dat het gebied onder de Aanpak Veluwe grotendeels dezelfde maatregelen kan krijgen als het reductiegebiedenplan. Daarbij worden onder meer een verbod op uitbreiding, een verbod op nieuwbouw en beperkingen rond blijvend grasland genoemd.

Voor melkveehouders wordt gewezen op technieken zoals de Lelysphere of het koetoilet. Maar volgens de boeren zijn die oplossingen duur, beperkt toepasbaar en nog niet overal juridisch geborgd. Een Lelysphere zou ongeveer 100.000 euro per stuk kosten. Wie meerdere mestputten heeft, zou meerdere systemen nodig hebben.

Daarnaast is volgens de boeren onzeker of zulke investeringen voldoende helpen voor vergunningverlening. Zolang Aerius als rekentool blijft bestaan en landelijk geen wetswijziging komt, is er volgens hen geen garantie dat boeren weer vooruit kunnen.

Lokale voedselzekerheid onder druk
De Vakbond voor Plattelandsbewoners waarschuwt bovendien dat Nederland afhankelijker wordt van geïmporteerd voedsel als agrarische bedrijven verdwijnen. Juist in onzekere tijden is lokale voedselproductie volgens de organisatie van groot belang.

Ook vraagt de vakbond zich af wat er met landbouwgrond gebeurt als bedrijven verdwijnen. Wordt die grond gebruikt voor woningbouw, windturbines, zonnevelden, infrastructuur, defensieterreinen of nieuwe natuur?

De organisatie roept het kabinet op de plannen te heroverwegen en de gevolgen breder te bekijken dan alleen via stikstofcijfers. Plattelandsbewoners worden opgeroepen de petitie Red het Platteland te tekenen.

‘Wij laten dit niet gebeuren’
Agractie sluit zijn verklaring strijdbaar af. “Wij laten dit niet gebeuren”, schrijft de organisatie. “Deze plannen maken ons strijdbarder. Voor ons platteland, voor onze ondernemers en voor onze duizenden familiebedrijven die iedere dag met passie en vakmanschap ons voedsel produceren.”

Volgens Agractie draait het debat niet alleen om stikstof, maar om de toekomst van het Nederlandse platteland. De organisatie waarschuwt dat generaties aan ondernemersschap en vakmanschap dreigen te verdwijnen.

“Wij laten niet dat groene ideologie achter de Haagse tekentafel bepaalt dat generaties aan ondernemers- en vakmanschap worden weggevaagd.”

De komende dagen moet duidelijk worden hoe gemeenten, provincie en kabinet verdergaan met het Veluwe-plan. Voor de boeren is de boodschap nu al helder: zij vrezen dat het geen lokaal gebiedsproces is, maar het begin van een veel bredere landbouwkrimp.