Onderzoek legt nauwe banden bloot tussen overheid en natuurclubs

Onderzoek 25 juni 2026 3 minuten Marit Nubé
Vollenbroek
ANP / Ramon van Flemen

De overheid en natuurclubs zoals MOB zijn in het Nederlandse natuurdossier opvallend nauw met elkaar verweven. Dat stelt onderzoeksplatform Stichting Agri Facts na onderzoek naar het netwerk van natuurorganisaties, ambtenaren en adviesclubs rond het stikstofbeleid.

Volgens Staf werken sommige personen en organisaties voor de overheid aan natuurbeleid, terwijl zij tegelijk actief zijn bij clubs die lobbyen of procederen voor strengere regels. Dat roept vragen op over onafhankelijkheid, vooral omdat natuuronderzoek een belangrijke basis vormt onder beleid en vergunningverlening.

De kern van de kwestie is helder: wie de overheid van kennis voorziet, heeft veel invloed op beleid. Als dezelfde kring ook actie voert tegen dat beleid, ontstaat al snel de schijn van belangenverstrengeling.

Woordvoerder met dubbele rol
Aanleiding voor het onderzoek was Rob Janmaat. Hij trad op als woordvoerder van MOB en Advocaat van de Aarde bij vragen over een rapport over pesticiden in een natuurgebied. Staf herkende hem als directeur en oprichter van communicatiebureau De Lynx.

Dat bureau werkt veel voor overheden en houdt zich bezig met natuur, klimaat en ruimte. Daardoor ontstaat een opmerkelijke combinatie: Janmaat werkt via zijn bureau voor overheden op het natuurdossier, maar is ook betrokken bij organisaties die juridisch strijden tegen overheidsbeleid op datzelfde terrein.

Volgens Staf werden vragen over het rapport beantwoord, maar vragen over deze dubbele rol niet. Na publicatie meldde Janmaat zich alsnog en stemde hij in met een interview. Later trok hij die toezegging weer in.

Natuurorganisaties onder één dak
Staf wijst ook op een groep natuurstichtingen in Nijmegen, waaronder RAVON, SOVON en de Zoogdierstichting. Deze veelal als ANBI geregistreerde organisaties doen natuuronderzoek voor de overheid. Hun gegevens spelen een grote rol bij de beoordeling van soorten, natuurgebieden en beleidskeuzes.

Tegelijkertijd lobbyen zulke natuurclubs voor strenger natuurbeleid. Meerdere organisaties schaarden zich bovendien openlijk achter Greenpeace in de stikstofzaak tegen de Staat.

Opvallend is volgens Staf dat ook de natuurafdeling van BIJ12, de uitvoeringsorganisatie van de provincies, op dezelfde locatie is gevestigd. Volgens de website zou deze afdeling in Utrecht zitten, maar Staf trof de afdeling aan in Nijmegen. Daarmee zitten overheid en natuurorganisaties niet alleen inhoudelijk dicht op elkaar, maar soms ook letterlijk.

Ambtenaren in besturen
Het onderzoek wijst verder op hoge natuurambtenaren die zitting hebben in besturen of toezichtraden van natuurstichtingen. Betrokken overheden stellen dat dit met toestemming gebeurt en op persoonlijke titel. Daardoor zou er geen sprake zijn van belangenverstrengeling.

Staf vindt die uitleg te makkelijk. Het probleem is niet dat elke nevenfunctie verboden zou moeten zijn. Het probleem is dat dezelfde kleine wereld terugkomt in onderzoek, beleid, lobby en rechtszaken.

Ook valt volgens Staf op dat natuurstichtingen relatief vaak politici aan boord hebben. Meestal gaat het om GroenLinks-PvdA, soms om D66.

Kennisleverancier of activist?
Dat de overheid natuuronderzoek laat uitvoeren door gespecialiseerde organisaties is op zichzelf verdedigbaar. Beleidsmakers hebben kennis nodig. Maar ingewikkelder wordt het wanneer dezelfde organisaties ook campagne voeren of procederen voor een strenger stikstofbeleid.

Dan rijst de vraag of zij nog alleen neutrale kennisleveranciers zijn, of ook politieke spelers. Volgens Staf wordt het “problematisch” wanneer dezelfde organisaties tegelijkertijd lobbyen of procederen. Zeker wanneer ambtenaren ook bestuurlijke functies bekleden bij zulke clubs, ontstaat volgens het platform “op zijn minst de schijn van belangenverstrengeling”.

Stikstofcrisis via de rechter
De analyse raakt aan de kern van de stikstofcrisis. Natuurclubs zoals MOB voeren al jaren procedures tegen natuurvergunningen en andere toestemmingen voor bedrijven. Daardoor durven overheden volgens Staf nauwelijks nog vergunningen af te geven.

Ook oude toestemmingen worden aangevochten. Dat kan omdat de wet daar ruimte voor biedt. Juristen waarschuwden volgens Staf al bij de invoering van nieuwe natuurregels in 2015 voor gaten in de wet. Die zijn nooit goed gedicht.

Volgens Staf kan de stikstofcrisis daarom op twee manieren worden doorbroken. De milieubeweging kan stoppen met procederen. Of de overheid kan de wet zo aanpassen dat vergunningen juridisch beter overeind blijven.

Tot die tijd blijft de centrale vraag bestaan: wie bepaalt in Nederland eigenlijk de koers van het natuurbeleid, en hoe onafhankelijk is de kennis waarop dat beleid rust?

Wij vragen ons af...

Bent u verbaasd over de uitkomst van dit onderzoek?

nieuwrechts.nl/series/democratienieuwrechts.nl/series/boerennieuwrechts.nl/series/eunieuwrechts.nl/series/economienieuwrechts.nl/series/migratie
Blijf via NieuwRechts.nl op de hoogte van het laatste nieuws voor rechts en conservatief denkend Nederland! Start je gratis maand nu via https://nieuwrechts.nl/landing

Is Rob Jetten de slechtste premier ooit? Volgens Geert Wilders wel

Beluister onze podcast

Na de onrust in Loosdrecht door azc wil nieuwe partij Dorp voor Dorp de macht terug naar de inwoners bij verkiezingen
Of beluister op:

Meerartikelen

Hamas
Nieuws

Activisten achter Hamas-spandoeken bekend: 'Aanval van 7 oktober moeten we vieren'

De activisten die bij pro-Palestijnse demonstraties in Amsterdam openlijk steun betuigen aan Hamas, blijken bewust de terroristische aanval van 7 oktober 2023 te verheerlijken. Een van hen is Laleh Almarjani (29), student aan de Hogeschool voor de...

Moskee
Nieuws

Gemeenten gaven moskeeën tien keer grond zonder concurrentie

Nederlandse gemeenten hebben sinds januari 2025 minstens tien keer grond, een pand of ruimte zonder openbare selectie aan een moskee of islamitische organisatie gegund. Telkens heette de koper de ‘enige serieuze gegadigde’, blijkt uit de...

Malawi
Nieuws

Malawi eert koloniaal verleden: 'Britten waren bevrijders van Arabische slavernij'

Terwijl Europese landen onder druk staan om excuses en herstelbetalingen aan te bieden voor hun koloniale verleden, laat het Afrikaanse Malawi een ander geluid horen. Het land wil juist aandacht besteden aan de Britse strijd tegen de Arabische...

Singh's Dining
Nieuws

Moslims intimideren restaurant dat geen halalvlees serveert: eigenaar opgepakt

Honderden demonstranten hebben vrijdagavond een Indiaas restaurant in Londen omsingeld dat weigert halalvlees te serveren. De menigte riep op tot sluiting van de zaak en scandeerde onder meer 'Allahu akbar' en 'Free Palestine'. Terwijl de politie...

Klaver
De kritische blik

Klavers vijand is niet de miljonair, maar de zelfredzame Nederlander

"Als het maar enigszins lukt om maatregelen te vinden waarmee we cryptomiljonairs kunnen raken, dan beloof ik u bij dezen dat we dat gaan doen." Dat beloofde PRO-leider Jesse Klaver donderdag in de Tweede Kamer. Een maatregel had hij niet. Een...

Moslimbroederschap
Nieuws

Egypte zet 35 islamitische organisaties in Europa op terroristenlijst

Een Egyptische rechtbank heeft 35 islamitische organisaties en 36 personen op nationale terroristenlijsten geplaatst. Het gaat grotendeels om verenigingen, instellingen en koepelorganisaties die actief zijn in verschillende Europese landen. Ook de...

Merz en Weidel
Nieuws

Merz verwacht 'hardheid' van bondspresident om AfD-kanselier tegen te houden

De Duitse bondskanselier Friedrich Merz (CDU) heeft zijn vertrouwen uitgesproken in de 'hardheid' van Ilse Aigner (CSU), die mogelijk de nieuwe bondspresident wordt. Die hardheid moet volgens de vraag die Merz tijdens een televisie-interview kreeg...

Moskee
Nieuws

Hamas-geldspoor leidt naar moskee in Rome: 'Bijna alles' ging naar 'het verzet'

Een moskee in Rome is in verband gebracht met meerdere personen die voorkomen in een Italiaans onderzoek naar mogelijke financiering van terreurorganisatie Hamas. Nieuwe foto's tonen de imam van het islamitische centrum Al Huda met mannen uit het...

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Antifa
Nieuws

Antifa als terreurorganisatie bestempeld bij verkiezingswinst Le Pen

De Franse partijleider Jordan Bardella wil Antifa als terroristische organisatie laten aanmerken als Marine Le Pen de presidentsverkiezingen van 2027 wint. De voorzitter van Rassemblement national (RN) wil dat Frankrijk optreedt tegen Antifa en...

Hulst
Nieuws

Hulst verdubbelt asielnoodopvang voor drie jaar, raad hoort het achteraf

Het college van Hulst verdubbelt de noodopvang voor asielzoekers in zwembad Reynaertland van 50 naar maximaal 100 plekken, voor drie jaar. Het besluit viel op 3 november; de gemeenteraad hoorde het pas op 9 november, meldt Omroep ZVL. In mei beloofde...

Berendsen
Nieuws

Kabinet geeft vervolgde christenen geen eigen programma: ‘Geld al vergeven’

Minister Tom Berendsen (CDA, Buitenlandse Zaken) komt niet met een eigen programma voor vervolgde christenen, hoewel de Tweede Kamer daarom vroeg. In een brief van 11 november schrijft hij dat de bijna 35 miljoen euro voor geloofsvrijheid al is...

Konya
Nieuws

Turkije geeft Nederlandse bekeerlingen gratis islamles in Konya

De Islamitische Stichting Nederland (ISN), de Nederlandse tak van het Turkse godsdienstdirectoraat Diyanet, neemt Nederlanders die moslim werden mee op studiereis naar Istanboel en Konya. Dat blijkt uit berichten van Diyanet en van de stichting zelf....

Erkens
Nieuws

Kabinet wil probleemwolven sneller afschieten: 'Kritiek interesseert me niet'

Wolven die herhaaldelijk vee aanvallen of hun angst voor mensen verliezen, moeten sneller kunnen worden afgeschoten. Dat vindt VVD-staatssecretaris Silvio Erkens (Landbouw), die daarvoor naar het Duitse wolvenbeleid kijkt. Tijdens een bezoek aan...

Meloni
Nieuws

Miljarden aan onterechte uitkeringen Italië: ook gevangenen ontvingen overheidsgeld

In Italië is voor meer dan 1,7 miljard euro aan uitkeringen onterecht uitbetaald via de voormalige regeling 'Reddito di cittadinanza'. Zelfs veroordeelden en gevangenen ontvingen geld waarop zij geen recht hadden. Eind 2025 stond nog 1,463 miljard...

Boekholt
Nieuws

D66-minister wil 335.000 huurwoningen verplicht verduurzamen, maar heeft toezicht niet op orde

D66-minister Elanor Boekholt-O'Sullivan van Volkshuisvesting wil verhuurders verplichten hun woningen vanaf 2029 minimaal naar label D te brengen. Gemeenten moeten dat controleren, maar het landelijke huurregister dat daarbij zou helpen, komt er niet...

Schouten
Nieuws

Landsadvocaat vond invaren in 2011 te zwak onderbouwd: advies nog steeds niet openbaar

Toen het kabinet in 2011 opgebouwde pensioenrechten wilde laten ‘invaren’ in een nieuw stelsel, vond de landsadvocaat de juridische onderbouwing te zwak om bij de rechter stand te houden. Dat staat in een inventarisatie van oud-minister Carola...

Verkiezingen
Onderzoek

Meeste Nederlanders willen nieuwe verkiezingen als VVD uit kabinet stapt

Als de VVD uit het kabinet-Jetten stapt, wil een meerderheid van de Nederlanders nieuwe verkiezingen. Dat blijkt uit onderzoek van Maurice de Hond (Peil.nl) na het debat over het Belastingplan. Van alle ondervraagden kiest 56 procent dan voor...

Zwarte Piet
Nieuws

Bus vol Zwarte Pieten bij landelijke intocht in Grave: ‘Zwarte Piet is zwart’

Bij de landelijke intocht van Sinterklaas in Grave is zaterdagochtend een bus vol zwartgeschminkte pieten aangekomen. Ze deelden pepernoten uit aan de kinderen langs de route. Op de officiële intocht, die live op tv komt, zijn alleen roetveegpieten...

Kabinet
Nieuws

Yesilgöz eist inhoudelijke en politieke correctie: ‘Er wordt te vaak naar links gekeken’

VVD-leider Dilan Yesilgöz noemt het kabinet-Jetten een mislukking. In een bericht op X stelt de vicepremier dat het zo niet verder kan. “Wat de VVD betreft is het experiment met dit minderheidskabinet mislukt”, schrijft ze. De VVD eist een correctie,...

Duitse politie
Nieuws

Lisa (13) dood gevonden: verdachte kreeg vlak daarvoor voorwaardelijke celstraf

De 13-jarige Lisa T. uit Berlijn, die op dinsdag 3 november verdween toen ze onderweg was naar school, is op zondag 8 november dood aangetroffen in een leegstaand huis in Bad Freienwalde. In hetzelfde pand vonden agenten een zwaargewonde 22-jarige...