Onderzoek legt nauwe banden bloot tussen overheid en natuurclubs

Onderzoek 25 juni 2026 3 minuten Marit Nubé
Vollenbroek
ANP / Ramon van Flemen

De overheid en natuurclubs zoals MOB zijn in het Nederlandse natuurdossier opvallend nauw met elkaar verweven. Dat stelt onderzoeksplatform Stichting Agri Facts na onderzoek naar het netwerk van natuurorganisaties, ambtenaren en adviesclubs rond het stikstofbeleid.

Volgens Staf werken sommige personen en organisaties voor de overheid aan natuurbeleid, terwijl zij tegelijk actief zijn bij clubs die lobbyen of procederen voor strengere regels. Dat roept vragen op over onafhankelijkheid, vooral omdat natuuronderzoek een belangrijke basis vormt onder beleid en vergunningverlening.

De kern van de kwestie is helder: wie de overheid van kennis voorziet, heeft veel invloed op beleid. Als dezelfde kring ook actie voert tegen dat beleid, ontstaat al snel de schijn van belangenverstrengeling.

Woordvoerder met dubbele rol
Aanleiding voor het onderzoek was Rob Janmaat. Hij trad op als woordvoerder van MOB en Advocaat van de Aarde bij vragen over een rapport over pesticiden in een natuurgebied. Staf herkende hem als directeur en oprichter van communicatiebureau De Lynx.

Dat bureau werkt veel voor overheden en houdt zich bezig met natuur, klimaat en ruimte. Daardoor ontstaat een opmerkelijke combinatie: Janmaat werkt via zijn bureau voor overheden op het natuurdossier, maar is ook betrokken bij organisaties die juridisch strijden tegen overheidsbeleid op datzelfde terrein.

Volgens Staf werden vragen over het rapport beantwoord, maar vragen over deze dubbele rol niet. Na publicatie meldde Janmaat zich alsnog en stemde hij in met een interview. Later trok hij die toezegging weer in.

Natuurorganisaties onder één dak
Staf wijst ook op een groep natuurstichtingen in Nijmegen, waaronder RAVON, SOVON en de Zoogdierstichting. Deze veelal als ANBI geregistreerde organisaties doen natuuronderzoek voor de overheid. Hun gegevens spelen een grote rol bij de beoordeling van soorten, natuurgebieden en beleidskeuzes.

Tegelijkertijd lobbyen zulke natuurclubs voor strenger natuurbeleid. Meerdere organisaties schaarden zich bovendien openlijk achter Greenpeace in de stikstofzaak tegen de Staat.

Opvallend is volgens Staf dat ook de natuurafdeling van BIJ12, de uitvoeringsorganisatie van de provincies, op dezelfde locatie is gevestigd. Volgens de website zou deze afdeling in Utrecht zitten, maar Staf trof de afdeling aan in Nijmegen. Daarmee zitten overheid en natuurorganisaties niet alleen inhoudelijk dicht op elkaar, maar soms ook letterlijk.

Ambtenaren in besturen
Het onderzoek wijst verder op hoge natuurambtenaren die zitting hebben in besturen of toezichtraden van natuurstichtingen. Betrokken overheden stellen dat dit met toestemming gebeurt en op persoonlijke titel. Daardoor zou er geen sprake zijn van belangenverstrengeling.

Staf vindt die uitleg te makkelijk. Het probleem is niet dat elke nevenfunctie verboden zou moeten zijn. Het probleem is dat dezelfde kleine wereld terugkomt in onderzoek, beleid, lobby en rechtszaken.

Ook valt volgens Staf op dat natuurstichtingen relatief vaak politici aan boord hebben. Meestal gaat het om GroenLinks-PvdA, soms om D66.

Kennisleverancier of activist?
Dat de overheid natuuronderzoek laat uitvoeren door gespecialiseerde organisaties is op zichzelf verdedigbaar. Beleidsmakers hebben kennis nodig. Maar ingewikkelder wordt het wanneer dezelfde organisaties ook campagne voeren of procederen voor een strenger stikstofbeleid.

Dan rijst de vraag of zij nog alleen neutrale kennisleveranciers zijn, of ook politieke spelers. Volgens Staf wordt het “problematisch” wanneer dezelfde organisaties tegelijkertijd lobbyen of procederen. Zeker wanneer ambtenaren ook bestuurlijke functies bekleden bij zulke clubs, ontstaat volgens het platform “op zijn minst de schijn van belangenverstrengeling”.

Stikstofcrisis via de rechter
De analyse raakt aan de kern van de stikstofcrisis. Natuurclubs zoals MOB voeren al jaren procedures tegen natuurvergunningen en andere toestemmingen voor bedrijven. Daardoor durven overheden volgens Staf nauwelijks nog vergunningen af te geven.

Ook oude toestemmingen worden aangevochten. Dat kan omdat de wet daar ruimte voor biedt. Juristen waarschuwden volgens Staf al bij de invoering van nieuwe natuurregels in 2015 voor gaten in de wet. Die zijn nooit goed gedicht.

Volgens Staf kan de stikstofcrisis daarom op twee manieren worden doorbroken. De milieubeweging kan stoppen met procederen. Of de overheid kan de wet zo aanpassen dat vergunningen juridisch beter overeind blijven.

Tot die tijd blijft de centrale vraag bestaan: wie bepaalt in Nederland eigenlijk de koers van het natuurbeleid, en hoe onafhankelijk is de kennis waarop dat beleid rust?

Wij vragen ons af...

Bent u verbaasd over de uitkomst van dit onderzoek?

nieuwrechts.nl/series/democratienieuwrechts.nl/series/boerennieuwrechts.nl/series/economienieuwrechts.nl/series/migratienieuwrechts.nl/series/eu
Blijf via NieuwRechts.nl op de hoogte van het laatste nieuws voor rechts en conservatief denkend Nederland! Start je gratis maand nu via https://nieuwrechts.nl/landing

Wilders hekelt ‘kamelenhandel’ D66 met DENK

Beluister onze podcast

Nederland is een narcostaat en niemand die het wil zien. Oorlogsjournalist Teun Voeten slaat alarm
Of beluister op:

Meerartikelen

Avenhorn
Nieuws

Koggenland stemt ondanks petitie tegen azc in met 149 asielzoekers

De gemeenteraad van Koggenland heeft maandagavond 16 november ingestemd met de komst van een asielzoekerscentrum (azc) voor 149 mensen in Avenhorn. Ondanks een petitie met 588 handtekeningen en zestien ingediende brieven kreeg het plan een ruime...

Van Baarle, Keijer
Nieuws

DENK-leider schreeuwt 'Wegwezen!' tegen Mona Keijzer en weigert antwoord

DENK-leider Stephan van Baarle heeft Mona Keijzer dinsdag in de Tweede Kamer afgesnauwd met "Wegwezen!", nadat zij vroeg wat zijn partij had gekregen voor de beslissende steun aan het Belastingplan. Een antwoord gaf hij niet. In plaats daarvan...

Gevangenis
Nieuws

Cellentekort loopt uit de hand: kabinet laat gevangenen tot 4 weken eerder vrij

Het kabinet gaat veroordeelden met een gevangenisstraf tot twee jaar maximaal vier weken eerder naar huis sturen. Staatssecretaris Claudia van Bruggen (Justitie en Veiligheid) verruimt daarmee opnieuw de regels voor vervroegd eindverlof vanwege het...

Halsema Wilders
Nieuws

Halsema voelde zich bedreigd door Wilders en vroeg Schoof om hulp

Amsterdamse burgemeester Femke Halsema heeft toenmalig premier Dick Schoof om hulp gevraagd nadat Geert Wilders zich kritisch over haar had uitgelaten. Ze voelde zich tijdens de Pride in Boedapest rechtstreeks bedreigd door de PVV-leider en wilde dat...

Paarden op Prinsjesdag
Nieuws

Den Haag weigert paarden uit koninklijke stoet te halen na kritiek PvdD

De Partij voor de Dieren is er niet in geslaagd om paarden uit de koninklijke stoet op Prinsjesdag te weren. Het Haagse college van burgemeester en wethouders houdt vast aan de traditie. Volgens het gemeentebestuur hebben paarden een belangrijke...

Yeşilgöz
Nieuws

Kabinet spreekt van Russische dreiging, maar weigert bewijs te delen

Defensieminister Dilan Yeşilgöz (VVD) geeft opnieuw geen openheid over bewijs voor een Russische droneaanval bij Leipzig. FVD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen wilde weten of de geheime Kamercommissie dat bewijs heeft ontvangen. Een simpel 'ja' of...

COA
Nieuws

Boa's krijgen geen extra bevoegdheden in azc's: kabinet legt BBB-motie naast zich neer

Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) geeft boa's en politie geen extra bevoegdheden op COA-terreinen, ondanks een aangenomen motie van BBB-leider Caroline van der Plas. Dat blijkt uit zijn Kamerbrief van 16 november over overlastgevende...

Van den Brink
Nieuws

Kabinet wil gemeenten dwingen tot asielopvang: 4.500 plekken te weinig

Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) komt op 1 januari meer dan 4.500 opvangplekken voor asielzoekers tekort en is bereid gemeenten te dwingen. Dat schrijft hij in antwoorden op Kamervragen. Tegelijk staan ongeveer veertig opvanglocaties...

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Letschert
Nieuws

D66-minister wil 'bewust' geen grens aan NPO-organisatiekosten

D66-minister Rianne Letschert (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) stelt geen harde grens aan de organisatiekosten van de NPO, terwijl de Tweede Kamer om een duidelijke norm vroeg. Dat staat in haar mediabegrotingsbrief van dinsdag. Ze kiest voor een...

cadeautjes
Nieuws

Geen geld voor cadeautjes met Sinterklaas: 'Misschien ga je wel aan diefstal denken'

Een moeder uit de Haagse wijk Moerwijk heeft overwogen hoe ver ze zou gaan om haar kinderen met Sinterklaas een cadeau te kunnen geven. Angelique leefde jarenlang met grote geldproblemen en kon nauwelijks iets extra's betalen. Zonder hulp van anderen...

Halsema
Nieuws

Halsema reist naar India: 'Wat schieten Amsterdammers daar nou mee op?'

Sinterklaas voer zondag Amsterdam binnen, maar burgemeester Femke Halsema stond niet op de kade. Ze verblijft sinds enkele dagen in India voor een economische missie. Die reis volgt amper twee maanden na haar bezoek aan New York, dat de gemeente ruim...

Halsema
Nieuws

PVV-motie om Femke Halsema te ontslaan haalt geen meerderheid

Burgemeester Femke Halsema van Amsterdam blijft buiten schot. De Tweede Kamer heeft dinsdag een motie van PVV-Kamerlid Marjolein Faber verworpen die de regering vroeg Halsema bij de Kroon voor te dragen voor ontslag. Ook Fabers motie om de...

auto
Nieuws

Tweede Kamer zei nee, kabinet gaat toch door: verkeersboetes in 2027 toch 2,7 procent hoger

Verkeersboetes worden volgend jaar gewoon duurder, ook al vroeg de Tweede Kamer het kabinet dat niet te doen. Minister David van Weel (Justitie en Veiligheid) schrijft in een Kamerbrief dat hij een aangenomen motie tegen de verhoging niet uitvoert....

Forum voor Democratie
Achtergronden

NOS koppelt FVD aan extreemrechts: links wil ingrijpen bij gebruik remigratie

De NOS plaatst het gebruik van het woord remigratie door Forum voor Democratie (FVD) nadrukkelijk in een extreemrechtse context. In een artikel op basis van onderzoek van Nieuwsuur wordt de partij verbonden aan de normalisering van extreemrechtse...

COA
Nieuws

Kabinet verdubbelt budget voor hulp aan asielkinderen naar 9 miljoen euro per jaar

Het kabinet gaat het beschikbare budget voor psychosociale hulp aan kinderen in de asielopvang verdubbelen. Vanaf 2028 komt daarvoor jaarlijks 9 miljoen euro beschikbaar, tegenover de huidige 4,5 miljoen euro. Het extra geld komt uit Europese...

Fitness
Nieuws

Gemeente krijgt 125.000 euro tegen azc-overlast: geld voor fitness, muziek en cultuur

De gemeente Noordoostpolder heeft 125.000 euro gekregen om overlast door asielzoekers te voorkomen. Het geld is bedoeld voor activiteiten rond het asielzoekerscentrum in Luttelgeest, waar ongeveer 1.000 mensen verblijven. Het plan noemt onder meer...

Von der Leyen
Nieuws

Brussel houdt plannen verdeling asielzoekers over EU-landen geheim

De Europese Commissie is tevreden over de Nederlandse bijdrage aan het Europese asielbeleid, maar wil tegelijkertijd dat Nederland zorgt voor voldoende opvangplekken en kortere wachttijden. Opvallend is dat Brussel het voorstel voor de verdeling...

Jetten
Nieuws

Rob Jetten betrapt op stikstofleugens: eigen minister spreekt hem tegen

Premier Rob Jetten (D66) heeft op zijn persconferentie van vrijdag twee onjuiste uitspraken over de stikstofaanpak gedaan. Dat blijkt uit antwoorden van zijn eigen partijgenoot, landbouwminister Jaimi van Essen. Jetten zei dat het kabinet...

DJI
Onderzoek

Nederland schenkt detentiebusjes aan Balkanlanden voor migrantenvervoer

Nederland gaf het afgelopen jaar twaalf afgeschreven justitiebusjes weg aan zes landen op de Westelijke Balkan, voor het vervoer van migranten. Dat blijkt uit onderzoek en navraag van NieuwRechts. De geschonken busjes zijn onder meer een „blijk van...

Wilders
Video

Wilders slaat VVD om de oren: ‘Vrijdag een grote mond en vandaag een lege hand’

PVV-leider Geert Wilders heeft in het Kamerdebat over de kabinetscrisis hard uitgehaald naar het kabinet-Jetten, en vooral naar de VVD. Na vier dagen crisisoverleg gaan D66, VVD en CDA gewoon samen verder. Volgens Wilders heeft de VVD daarbij niets...