Kabinet snijdt in WW en WIA terwijl sociale fondsen uitpuilen

Nieuws 28 juni 2026 3 minuten Marit Nubé
Vijlbrief
Shutterstock

Het kabinet wil miljarden bezuinigen op WW en WIA, terwijl de sociale fondsen voor werkloosheid en arbeidsongeschiktheid juist vol zitten. Dat roept een simpele vraag op: waarom moeten werkenden, werkgevers en uitkeringsgerechtigden inleveren terwijl er tientallen miljarden euro’s in de fondsen staan?

De cijfers zijn fors. In het Algemene Werkloosheidsfonds zit 14,75 miljard euro. In het Arbeidsongeschiktheidsfonds staat 43,25 miljard euro. Samen gaat het om 58 miljard euro. Volgens ramingen van het Centraal Planbureau kunnen die twee fondsen samen zelfs doorgroeien tot bijna 130 miljard euro in 2031.

Toch wil minister Hans Vijlbrief van Sociale Zaken de uitkeringsrechten versoberen en maximumuitkeringen verlagen. Dat leidt tot felle kritiek van vakbonden en oppositie. Progressief Nederland-leider Jesse Klaver sprak onlangs van een ‘brutale jatactie’ bij werkenden en werkgevers. Emeritus hoogleraar openbare financiën Flip de Kam noemt de fondsen ‘moddervette spaarvarkens’, meldt De Telegraaf.

Premie wordt belasting
Veel Nederlanders denken dat sociale premies rechtstreeks in aparte potten gaan. Werkgevers betalen premie voor WW en WIA, waarna dat geld later wordt gebruikt voor werknemers die werkloos of arbeidsongeschikt raken. Dat klinkt logisch, maar zo werkt het stelsel volgens deskundigen nauwelijks nog.

De Kam zegt dat werkgevers en werknemers in dat opzicht ‘in een grijs verleden’ leven, meldt De Telegraaf. Vroeger hadden werkgevers en vakbonden via bedrijfsverenigingen veel meer zeggenschap over de regelingen. Die verdwenen rond de eeuwwisseling en gingen op in het UWV. Sindsdien is de directe band tussen premie en uitkering grotendeels losgeraakt.

Daarmee lijken sociale premies steeds meer op belastingen. Ze hebben formeel nog een bestemming, maar de overheid bepaalt hoeveel premie wordt geheven. Die premie kan hoger zijn dan nodig is om de uitkeringen te betalen. Precies daardoor zijn de fondsen zo hard opgelopen.

Minister Vijlbrief erkent in een Kamerbrief hoe dat werkt. Als de sociale fondsen meer inkomsten dan uitgaven hebben, verbetert dat het EMU-saldo. Daardoor kan de overheid elders meer tekort maken zonder dat het totale begrotingstekort te veel oploopt.

Met andere woorden: het kabinet haalt het geld niet letterlijk uit een losse spaarpot, maar de overschotten geven wel ruimte op de rest van de begroting. Voor werkenden en werkgevers voelt dat als een boekhoudkundige truc.

Defensie via premie
De zaak wordt gevoeliger door het coalitieakkoord. Daarin wordt het bedrijfsleven gevraagd mee te betalen aan extra defensie-uitgaven via een hogere arbeidsongeschiktheidspremie. Burgers krijgen daarnaast een ‘vrijheidsbijdrage’ via de inkomstenbelasting.

Daarmee wordt een premie die bedoeld is voor sociale zekerheid mede ingezet voor een heel ander beleidsterrein. Dat bevestigt volgens critici dat de premie is veranderd in een verkapte belasting op arbeid.

Dat raakt vooral werkgevers die veel mensen in dienst hebben. WW- en WIA-premies maken onderdeel uit van de loonkosten. Als het kabinet die hoger vaststelt dan nodig is, wordt arbeid duurder. Volgens het CPB komt een stijging van werkgeverslasten op lange termijn voor 25 procent bij werkgevers terecht. De overige 75 procent wordt via lagere lonen door werknemers gedragen.

FNV wil terug naar verzekeringsstelsel
FNV-voorzitter Hans Spekman vindt dat het huidige stelsel zijn logica kwijt is. ‘Dit stelsel is failliet’, zegt hij bij De Telegraaf. Volgens hem dienen de sociale fondsen nu vooral het begrotingssaldo. Dat ondermijnt volgens hem het draagvlak voor de sociale zekerheid.

Spekman wil terug naar een verzekeringsstelsel waarin premie en risico weer direct met elkaar verbonden zijn. Werkgevers en werknemers zouden dan samen verantwoordelijkheid nemen voor WW en WIA, zoals vroeger meer het geval was.

Werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland begrijpen de kritiek, maar zijn voorzichtig. Volledig lastendekkende premies kunnen ook nadelig uitpakken, stellen zij bij De Telegraaf. In slechte economische tijden, wanneer de werkloosheid stijgt, zouden werkgevers dan juist extra premie moeten betalen.

Als vakbonden en werkgevers opnieuw samen verantwoordelijk worden, heeft dat ook gevolgen voor werknemers. Nu betalen alleen werkgevers deze premies. In een zuiverder verzekeringsstelsel zouden werknemers waarschijnlijk weer zelf premie gaan betalen. Spekman vindt dat logisch, omdat het stelsel dan volgens hem eerlijker en begrijpelijker wordt.

Politiek blijft het beeld pijnlijk. De potten zitten vol, werkgevers betalen hoge premies, werknemers dragen de lasten deels via lagere lonen en toch wil het kabinet bezuinigen op WW en WIA. Daarmee is de vraag onvermijdelijk geworden: zijn sociale premies nog bedoeld om werknemers te beschermen, of zijn ze vooral een handige belastingbron voor de staat?

nieuwrechts.nl/series/democratienieuwrechts.nl/series/boerennieuwrechts.nl/series/eunieuwrechts.nl/series/economienieuwrechts.nl/series/migratie
Blijf via NieuwRechts.nl op de hoogte van het laatste nieuws voor rechts en conservatief denkend Nederland! Start je gratis maand nu via https://nieuwrechts.nl/landing

Is Rob Jetten de slechtste premier ooit? Volgens Geert Wilders wel

Beluister onze podcast

Na de onrust in Loosdrecht door azc wil nieuwe partij Dorp voor Dorp de macht terug naar de inwoners bij verkiezingen
Of beluister op:

Meerartikelen

KOZP
Nieuws

KOZP haalt fel uit naar blanke Nederlanders: 'Het smaakt vast racistisch zuur'

Kick Out Zwarte Piet (KOZP) heeft op Instagram een reeks berichten gedeeld waarin blanke Nederlanders ervan langs krijgen. Mensen die de afgelopen vijftien jaar niet tegen Zwarte Piet hebben gedemonstreerd, worden aangesproken op hun gebrek aan...

azc
Nieuws

COA wil azc Kamp van Zeist langer openhouden, Soest zegt nee

Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) wil het azc Kamp van Zeist langer openhouden dan afgesproken. Volgens de afspraken moet de opvang voor 400 asielzoekers uiterlijk 30 april 2028 dicht. Het COA vraagt de gemeenteraden van Zeist en Soest in...

DENK
Nieuws

Ook VVD probeerde deal te sluiten met DENK, terwijl Yesilgöz D66 en CDA daarvoor aanviel

De VVD heeft D66 en CDA de afgelopen dagen hard aangevallen omdat die zaken deden met links, “inclusief DENK en Partij voor de Dieren”. Nu blijkt dat de VVD zelf ook geprobeerd heeft een akkoord te sluiten met DENK, meldt NRC. Volgens de krant...

COA
Nieuws

Alkmaar na dodelijke steekpartij in azc: ‘Onvoldoende vertrouwen’ in COA

De gemeente Alkmaar vertrouwt het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) niet meer. Na de evaluatie van een dodelijke steekpartij in het azc aan de Robonsbosweg zegt het college “onvoldoende vertrouwen” te hebben “dat de opvangorganisatie de...

FVD
Nieuws

Linkse partijen weigeren motie met FVD in te dienen in Arnhemse raad

PRO en de Partij voor de Dieren hebben in Arnhem hun naam van een motie laten verwijderen zodra Forum voor Democratie zich bij het voorstel aansloot. Opmerkelijk genoeg stemden beide partijen vervolgens gewoon vóór diezelfde motie. PRO bevestigt...

Onderwijs
Nieuws

Islamitisch middelbaar onderwijs groeit met 74 procent sinds 2021

Het aantal leerlingen in het islamitisch middelbaar onderwijs is in vier jaar met 74 procent gegroeid. Dat blijkt uit een optelling door NieuwRechts van de cijfers van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). In 2021 zaten 1.502 leerlingen op een...

Van den Brink
Nieuws

Opvang ‘onhoudbaar’, toch haalt kabinet 1.400 vluchtelingen hierheen

Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) laat in 2026 en 2027 samen 1.400 vluchtelingen naar Nederland overkomen, terwijl hij de asielopvang zelf „onhoudbaar” noemt. Dat blijkt uit een Kamerbrief van 10 november. De vluchtelingen krijgen bij...

Van Essen
Nieuws

D66-minister rekt hulp aan PAS-melders op, maar pas 19 hebben vergunning

D66-minister Jaimi van Essen (Landbouw) wil de geldregeling waarmee provincies PAS-melders helpen drie jaar langer laten doorlopen, tot eind 2029. Dat staat in een brief aan de Tweede Kamer. Ruim zeven jaar nadat hun vergunningen onderuitgingen,...

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Leyen
Nieuws

Brussel wil Syrië toegang geven tot EU-markt via oud akkoord met Assad

De Europese Unie wil binnenkort een associatieakkoord met Syrië ondertekenen op basis van een besluit uit 2009. Dat Syrië-akkoord bevat ook afspraken over terugkeer en vrije toegang tot de Europese markt. Uit een ambtelijke beslisnota van...

Oranjes
Nieuws

Kritiek op hoge legerrang Máxima: 'Dit is gewoon waanzin'

Koningin Máxima heeft na haar militaire opleiding de rang van luitenant-kolonel gekregen. Maar die benoeming valt niet bij iedereen in goede aarde. Politiek verslaggever Frits Wester noemt het bij RTL een klap in het gezicht van militairen die...

Canarische eilanden
Nieuws

Recordaantal migranten bereikt Canarische Eilanden: 1.580 op één dag, opvang El Hierro onder druk

De Canarische Eilanden hebben een nieuw migratierecord gevestigd. Op zaterdag 14 november bereikten 1.580 migranten de Spaanse eilandengroep. Nog nooit werden er op één dag zoveel mensen opgevangen sinds het ontstaan van de Atlantische migratieroute,...

azc
Nieuws

Hellendoorn krijgt ultimatum van Den Haag: voor 18 december moeten er 196 asielzoekers komen

De gemeente Hellendoorn heeft nog ruim een maand om asielminister Bart van den Brink te laten zien hoe ze 196 asielzoekers gaat opvangen. Ligt er op 18 december geen uitgewerkt plan, dan neemt het Rijk het over, meldt het AD. Den Haag noemt...

Rubio
Nieuws

Amerikaanse minister rekent af met open grenzen: ‘Onze steden worden omgevormd tot vluchtelingenkampen voor de hele planeet’

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio heeft hard uitgehaald naar iedereen die volgens hem het eigen land ondergeschikt maakt aan internationale regels. Volgens Rubio willen zij Amerika laten opgeven wat het sterk maakt: zijn...

Jetten
Nieuws

Weekend van crisisberaad levert niets op: coalitie praat verder op Catshuis

Een heel weekend praten heeft de kabinetscrisis niet opgelost. De kopstukken van D66, VVD en CDA zaten zaterdag en zondag urenlang bij elkaar op landgoed De Zwaluwenberg in Hilversum. Maandag gaan ze verder op het Catshuis in Den Haag. Wat er...

De Hond
Achtergronden

Maurice de Hond: ‘Het systeem is compleet vastgelopen’

Volgens opiniepeiler Maurice de Hond lossen een nieuw kabinet of nieuwe verkiezingen de politieke crisis niet op. Het probleem zit volgens hem dieper: het politieke stelsel zelf werkt niet meer. “Een ander systeem, ook zonder grondwetsherziening,...

Thom de Graaf
Nieuws

D66'er Thom de Graaf wil geen nieuwe verkiezingen na kabinetsval: 'Wat levert dat op?'

Zelfs als het kabinet-Jetten valt, moeten Nederlanders volgens D66-prominent Thom de Graaf niet opnieuw naar de stembus. De voormalige vicepresident van de Raad van State wil dat politieke partijen eerst proberen een nieuwe regering te vormen met...

Vijlbrief
Nieuws

D66-minister belooft einde aan migratiesluiproute, maar ambtenaren waarschuwen voor Brussel

D66-minister Hans Vijlbrief (Sociale Zaken) beloofde op 6 november een einde aan de sluiproute voor goedkope arbeidsmigranten van buiten de Europese Unie. Zijn eigen ambtenaren waarschuwden in een interne nota dat het kabinet daarmee „scherp aan de...

Hamas
Nieuws

Activisten achter Hamas-spandoeken bekend: 'Aanval van 7 oktober moeten we vieren'

De activisten die bij pro-Palestijnse demonstraties in Amsterdam openlijk steun betuigen aan Hamas, blijken bewust de terroristische aanval van 7 oktober 2023 te verheerlijken. Een van hen is Laleh Almarjani (29), student aan de Hogeschool voor de...

Moskee
Nieuws

Gemeenten gaven moskeeën tien keer grond zonder concurrentie

Nederlandse gemeenten hebben sinds januari 2025 minstens tien keer grond, een pand of ruimte zonder openbare selectie aan een moskee of islamitische organisatie gegund. Telkens heette de koper de ‘enige serieuze gegadigde’, blijkt uit de...

Malawi
Nieuws

Malawi eert koloniaal verleden: 'Britten waren bevrijders van Arabische slavernij'

Terwijl Europese landen onder druk staan om excuses en herstelbetalingen aan te bieden voor hun koloniale verleden, laat het Afrikaanse Malawi een ander geluid horen. Het land wil juist aandacht besteden aan de Britse strijd tegen de Arabische...