De Meloni-regering stelt dat nationaal recht boven Europees recht gaat bij de bepaling welke landen 'veilig' zijn voor asielzoekers. Volgens de regering hebben mensen uit veilige landen geen recht op asiel en kunnen ze worden uitgezet.

Linkse rechters bestrijden dit en beweren dat het protocol in strijd is met Europese wetgeving. Ook het gebruik van de Italiaanse opvang- en uitzetcentra in Albanië, opgezet met het in november 2023 ondertekende protocol tussen Italië en Albanië, wordt door hen aangevochten.

Door zich bij de zaak in Straatsburg aan te sluiten, bevestigt de Europese Commissie dat lidstaten het recht hebben om, binnen bepaalde grenzen, zelf te bepalen welke landen zij als veilig aanmerken.

Europese Commissie steunt soevereiniteit van lidstaten
Het Europees Hof van Justitie begon op dinsdag 25 februari met de behandeling van de zaak die was ingediend door de burgerlijke rechtbank van Rome. Een definitieve uitspraak wordt pas in de zomer verwacht. Toch betekent de steun van de Europese Commissie voor Meloni al een klap voor de linkse oppositie in Italië, die het protocol probeerde te blokkeren. De volledige uitvoering moet wellicht nog wachten op het definitieve vonnis van het Hof.

De Europese Raad, bestaande uit de lidstaten, nam afgelopen herfst een resolutie aan waarin niet alleen het Albanië-protocol van Italië werd gesteund, maar waarin ook werd opgeroepen tot de invoering van vergelijkbare procedures op Europees niveau. Dit zou leiden tot de oprichting van meerdere migratiecentra in derde landen, gefinancierd uit het Europees budget.