Nieuwe geldschieters achter MOB-rechtszaken blootgelegd
Vakblad Staf heeft meerdere nieuwe geldschieters blootgelegd achter de juridische strijd van Johan en Frans Vollenbroek tegen vergunningen van onder meer agrarische bedrijven. Het gaat onder meer om een stichting die is verbonden aan een grote juristenopleiding, twee vermogende filantropische fondsen en Stichting Democratie en Media, mede-eigenaar van DPG Media. Daarmee wordt het beeld van een steeds professioneler en breder financieringsnetwerk rond MOB verder aangevuld. Onlangs bracht NieuwRechts al andere geldstromen en organisaties rond de rechtszaken van Vollenbroek in kaart.
Johan Vollenbroek voert met MOB al jaren procedures over natuur- en milieuvergunningen. Zijn broer Frans richtte Advocaat van de Aarde op om geld voor dergelijke juridische acties bijeen te brengen. Volgens Staf gaat een groot deel daarvan naar procedures van MOB. Ook andere milieuorganisaties ontvangen steun.
Geld uit de wereld van juridische opleidingen
Een van de opvallendste geldstromen loopt via Stichting Allemansrecht, schrijft Staf. Die stichting ondersteunt Advocaat van de Aarde bij de verdere groei en professionalisering en is verbonden aan OSR Juridische Opleidingen, dat jaarlijks duizenden juristen en advocaten traint.
De winst van OSR vloeit naar Stichting Allemansrecht. Directeur-bestuurder Petra Jungjohann benadrukt tegenover Stafdat beide organisaties bestuurlijk van elkaar zijn gescheiden. “De stichting bepaalt zelfstandig welke projecten zij ondersteunt. OSR heeft daarin geen stem.”
Volgens haar maakt Allemansrecht bovendien openbaar welke initiatieven geld krijgen. De bijdrage aan Advocaat van de Aarde is dus publiek terug te vinden. De stichting zegt dat ook organisaties van agrariërs een aanvraag kunnen indienen, zolang zij bijdragen aan een betere toegang tot het recht.
Daarmee is het te kort door de bocht om te stellen dat individuele cursisten rechtstreeks voor procedures van MOB betalen. Wel komt winst uit de opleidingsorganisatie uiteindelijk terecht bij een stichting die Advocaat van de Aarde financieel ondersteunt.
Vermogen uit vastgoed en Adyen
Een tweede geldschieter is de Fred Foundation van filantroop Fred Matser. Zijn vermogen vindt zijn oorsprong in het vastgoedbedrijf van zijn vader Johan Matser. Staf verwijst naar een geschat vermogen van 145 miljoen euro in de Quote 500 van 2023. De Fred Foundation draagt bij aan Advocaat van de Aarde. De organisatie reageerde volgens Staf niet op vragen over die bijdrage.
Nog omvangrijker is het vermogen achter Tanka Foundation. Dat fonds is opgericht door John Caspers, medeoprichter van betaalbedrijf Adyen, en Merel Borger. Caspers stond volgens Staf in 2025 op nummer 33 van de Quote 500.
Borger bevestigt bij Staf dat het geld van Tanka afkomstig is uit het vermogen van Caspers. De stichting richt zich volgens haar op onder meer natuurherstel, biodiversiteit, verduurzaming van het voedselsysteem en “het behoud van een leefbare aarde voor volgende generaties mensen en dieren”. Tanka maakt eveneens geld over aan Advocaat van de Aarde.
Mediafonds doneerde 50.000 euro
De vierde financier is Stichting Democratie en Media (SDM). Die doneerde in 2023 50.000 euro aan Advocaat van de Aarde voor projecten die de toegang tot het recht voor natuurinitiatieven moesten verbeteren.
SDM beschikt over ongeveer 140 miljoen euro aan belegbaar vermogen. De stichting bezit daarnaast 14,27 procent van DPG Media, het concern achter onder meer de Volkskrant, AD, Trouw en Het Parool. Ook heeft zij een belang in De Correspondent.
SDM bevestigt bij Staf de bijdrage, maar benadrukt dat die eenmalig was. De subsidie kwam voort uit de oproep “Versterking van de toegang tot het recht”, waarvoor organisaties zich konden aanmelden. Volgens de stichting waren onder meer puur commerciële, partijpolitieke en religieuze initiatieven uitgesloten.
NieuwRechts bracht netwerk eerder in kaart
NieuwRechts schreef eerder uitgebreid over de financiële en bestuurlijke omgeving rond MOB. Uit jaarrekeningen en andere openbare stukken bleek toen dat Advocaat van de Aarde inmiddels ongeveer zes ton per jaar inzamelt. De stichting werd in 2023 door Frans Vollenbroek opgericht en beschikte bovendien over een afzonderlijk fonds van een ton om de continuïteit van MOB te ondersteunen.
Dat onderzoek bracht ook andere financiers in beeld, waaronder Stichting DOEN en Adessium Foundation. Adessium betaalde volgens de financiële stukken 80 procent van een groot MOB-project rond de waterkwaliteit van de Waddenzee. Het gaat daarbij om particuliere fondsen, niet om rechtstreeks EU- of overheidsgeld.
Ook bleek dat rond Advocaat van de Aarde verschillende personen actief zijn die daarnaast voor of met de overheid werken. Zo is een bestuurslid beleidsadviseur bij het ministerie van Financiën en heeft een toezichthouder een functie bij de Ecologische Autoriteit. De betrokken instanties stelden tegenover NieuwRechts dat deze nevenfuncties bekend zijn en binnen de geldende integriteitsregels vallen.
Professioneler financieringsapparaat
Het beeld dat uit beide onderzoeken naar voren komt, is dat de juridische strijd van MOB inmiddels wordt gedragen door meer dan kleine particuliere donaties alleen. Achter Advocaat van de Aarde staan professionele fondsen, grote vermogens en organisaties uit de juridische en mediasector.
Dat maakt de procedures niet onrechtmatig en zegt op zichzelf niets over de juridische merites ervan. De financiers gebruiken hun geld voor doelen die binnen hun eigen statuten en maatschappelijke missie passen.
Wel wordt daardoor duidelijk dat achter de rechtszaken waarmee vergunningen van boeren en andere bedrijven worden aangevochten een steeds professioneler financieringsapparaat staat. Het beeld van één activist die vrijwel alleen vanuit Nijmegen procedeert tegen overheid en bedrijfsleven is daarmee in ieder geval onvolledig.
