Vollenbroek opent nieuw juridisch front tegen boeren: 'Juridische clusterbom'
Na de juridische strijd over stikstof richt natuurorganisatie Mobilisation for the Environment (MOB) van Johan Vollenbroek haar pijlen nu op het gebruik van bestrijdingsmiddelen door boeren. De organisatie wil dat boeren rond kwetsbare natuurgebieden aantonen dat hun middelen geen schade veroorzaken. In Utrecht gaat het om ongeveer 75 landbouwpercelen, waar vooral maïs en fruit worden geteeld. MOB stelt dat de kwestie kan uitgroeien tot een nieuwe grote juridische strijd voor de landbouw, vergelijkbaar met de stikstofcrisis.
Activist Jantine Leeflang, betrokken bij MOB, diende vlak voor de zomer een handhavingsverzoek in bij de provincie Utrecht. Daarmee wil ze bereiken dat op betrokken akkers geen gewasbeschermingsmiddelen meer worden gebruikt zonder de vereiste onderbouwing of vergunning. Sommige percelen liggen volgens haar zelfs binnen Natura 2000-gebieden. ‘Dit kan absoluut voor een nieuw soort stikstofcrisis zorgen’, meldt RTV Utrecht.
Boeren moeten aantonen dat natuur niet wordt geraakt
De juridische basis ligt mede bij een uitspraak van de Raad van State over een lelieteler in Drenthe. Een bedrijf bij een Natura 2000-gebied moet vooraf kunnen aantonen dat gebruikte bestrijdingsmiddelen geen schadelijke gevolgen hebben. Lukt dat niet, dan kan een natuurvergunning nodig zijn. Juist dat bewijs is momenteel moeilijk te leveren.
Volgens onderzoeker Bas Buddendorf van Wageningen Universiteit bestaat nog geen methode waarmee gevonden bestrijdingsmiddelen rechtstreeks aan één bedrijf kunnen worden gekoppeld. Binnen ongeveer vijftig meter van een perceel is zo'n verband beter te leggen. Verder weg kunnen stoffen ook van andere bedrijven afkomstig zijn, bijvoorbeeld doordat ze verdampen en later met regen neerkomen.
MOB gebruikt die onzekerheid juist in haar juridische aanpak. ‘Omdat je niet kunt aantonen dat het niet van jou is, kun je dus ook die vergunning dan niet afgeven’, zegt Leeflang. Met een eigen computerprogramma kan de organisatie landbouwpercelen en Natura 2000-gebieden in heel Nederland naast elkaar leggen. ‘Er gaat eigenlijk een juridische clusterbom hun kant op’, zegt ze over de boeren.
Provincie wijst verzoek voorlopig af
De Omgevingsdienst Utrecht heeft het verzoek van MOB inmiddels afgewezen omdat het ‘te algemeen’ zou zijn. Leeflang legt zich daar niet bij neer en kondigt beroep aan. ‘Hier komen ze bij de rechtbank echt niet mee weg.’
Wageningen Environmental Research werkt ondertussen aan een model om beter te bepalen hoe bestrijdingsmiddelen zich via lucht en grondwater verspreiden. Wanneer die methode klaar is, is nog onbekend. Buddendorf waarschuwt dat boeren ondertussen grote gevolgen kunnen ondervinden terwijl wetenschappelijke zekerheid ontbreekt.
MOB wil uiteindelijk harde afspraken over pesticiden, vooral middelen met PFAS. Leeflang zegt de juridische procedures te willen intrekken zodra duidelijke afspraken over het stoppen met PFAS-pesticiden bestaan. ‘Op het moment dat er duidelijke afspraken liggen over het stoppen met PFAS-pesticiden, dan trekken we onze handhavingsverzoeken in.’
