SER wil geen extra plichten voor statushouders ondanks lage arbeidsparticipatie

Nieuws 6 oktober 2026 5 minuten Marit Nubé
Putters
ANP

Acht jaar na het krijgen van een verblijfsvergunning heeft 57 procent van de statushouders betaald werk. Drie jaar na de vergunning is dat 31 procent. En van de statushouders die wél werken, heeft drie kwart een tijdelijk contract. Toch kiest de Sociaal-Economische Raad (SER) in een nieuw advies niet voor extra verplichtingen voor nieuwkomers als eerste stap. De raad wil vooral eerder en intensiever begeleiden, gemeenten nieuwe wettelijke taken geven en daar structureel publiek geld voor vrijmaken. 

Het advies Van aankomst naar toekomst werd eind september aangeboden aan minister Thierry Aartsen van Werk en Participatie. De SER wil dat statushouders, asielzoekers en Oekraïense ontheemden vanaf hun aankomst veel sneller worden gekoppeld aan taal, opleiding en werk. Gemeenten moeten daarbij ook verantwoordelijk worden voor de arbeidstoeleiding van asielzoekers en Oekraïners. Voor die taak vraagt de raad structurele financiering van het Rijk. Een concreet prijskaartje bevat het advies niet.

Na acht jaar nog grote achterstand
De cijfers waarmee de SER zijn advies opent, zijn weinig rooskleurig. Nederland telt volgens het rapport ongeveer 180.000 statushouders tussen 18 en 65 jaar en 134.000 Oekraïense ontheemden. Acht jaar na het verkrijgen van een verblijfsstatus werkt 57 procent van de statushouders. De SER vergelijkt dat in de tekst met 73 procent van de totale beroepsbevolking. 

De ontwikkeling gaat wel de goede kant op. Van statushouders die in 2014 een vergunning kregen, had na drie jaar 19 procent werk. Voor de groep die in 2020 een vergunning kreeg, was dat gestegen naar 31 procent. Het CBS ziet eveneens dat recent aangekomen statushouders sneller aan het werk komen dan tien jaar geleden.

Maar ook de kwaliteit van dat werk blijft volgens de SER achter. Van de werkende statushouders heeft 75 procent een tijdelijk contract, tegenover 25 procent bij de totale beroepsbevolking. Iets meer dan de helft werkt in deeltijd en uitzendwerk speelt een steeds grotere rol. Veel statushouders blijven bovendien werkzaam onder hun opleidingsniveau.

De SER spreekt daarom niet alleen over te weinig werk, maar ook over een “lock-in”: iemand begint bijvoorbeeld als uitzendkracht of pakketbezorger en komt daarna nauwelijks nog verder. In het rapport wordt onder meer een voormalige universitair docent genoemd die pakketbezorger werd en een academisch geschoolde nieuwkomer die van de gemeente het advies kreeg in een supermarkt te gaan werken. 

Antwoord: meer begeleiding en nieuwe gemeentetaak
De SER legt een groot deel van de oorzaak niet bij de nieuwkomers zelf, maar bij de inrichting van het Nederlandse systeem. Asielzoekers moeten lang wachten, verhuizen geregeld tussen opvanglocaties en kunnen taalonderwijs, inburgering en werk moeilijk combineren. Ondersteuning is volgens de raad bovendien “versnipperd, tijdelijk en kleinschalig”. Daarom wil de SER een vaste route vanaf aankomst tot duurzaam werk.

Gemeenten moeten wettelijk verantwoordelijk worden voor het begeleiden van asielzoekers naar de arbeidsmarkt. Voor statushouders bestaat zo'n gemeentelijke verantwoordelijkheid al. Ook Oekraïense ontheemden moeten toegang krijgen tot voorzieningen als taalprogramma's, werkcentra, jobcoaches en diplomawaardering. De raad wil daarvoor “structurele financiering en instrumenten”. 

Ook de inburgering moet worden aangepast. Zo stelt de SER voor te onderzoeken of Nederlands dat iemand op de werkvloer leert kan meetellen voor het inburgeringsdiploma. Stages en werkervaring zouden mogelijk vrijstelling kunnen geven voor onderdelen van het inburgeringstraject. Daarnaast denkt de raad aan een aparte werkroute binnen de inburgering. 

Vlaamse verplichtingen voorlopig niet overnemen
Opvallend is hoe de SER omgaat met strengere voorbeelden uit het buitenland. In Vlaanderen bestaat sinds 2023 het zogenoemde Turboplan Integratie en Werk. Een onderdeel daarvan is een verplicht leertraject voor laagopgeleide nieuwkomers. Daarbij worden basisvaardigheden, taal en beroepsopleiding gecombineerd met intensieve begeleiding. 

De SER neemt die verplichtende aanpak niet als eerste stap over. De raad verwijst naar kritiek van de Vlaamse sociaal-economische raad SERV, die vindt dat er te veel nadruk kan komen te liggen op verplichtingen voor nieuwkomers en te weinig op overheid en werkgevers.

De Nederlandse conclusie luidt: “Eerst de basisinfrastructuur op orde, dan aanvullende verplichtingen.” Volgens de SER heeft een verplichtend systeem weinig zin zolang gemeenten en werkcentra onvoldoende capaciteit hebben om mensen daadwerkelijk naar werk te begeleiden. 

Dat betekent niet dat de SER tegen iedere verplichting is. Statushouders vallen al onder verplichtingen vanuit inburgering en participatie. Ook noemt het advies “verplichtende verantwoordelijkheden” voor gemeenten. De raad kiest er alleen voor om verdere verplichtingen voor nieuwkomers niet voorop te zetten.

Ook 134.000 Oekraïners krijgen bredere ondersteuning
Voor Oekraïners is de situatie anders. Zij mochten na aankomst veel sneller werken en hoeven geen regulier inburgeringstraject te doorlopen. Dat is ook terug te zien in de cijfers: ongeveer 61 procent van de Oekraïense ontheemden tussen 15 en 65 jaar werkt. Na zes maanden had al 45 procent een baan. 

Toch ziet de SER ook daar een probleem. Veel Oekraïners werken onder hun opleidingsniveau en komen via uitzendconstructies terecht in eenvoudig werk. Gemeenten mogen hen nu wel helpen via de reguliere arbeidsmarktinfrastructuur, maar krijgen daarvoor volgens de SER geen extra budget. 

De raad wil daarom dat de circa 134.000 Oekraïense ontheemden toegang krijgen tot dezelfde arbeidsmarktvoorzieningen als statushouders en asielzoekers. Dat betekent onder meer meer taalonderwijs, jobcoaching en hulp bij de erkenning van buitenlandse diploma's. 

Werkgevers zien vooral kansen bij personeelstekorten
Het advies komt niet alleen van onafhankelijke deskundigen. De SER is een overlegorgaan waarin werkgevers, vakbonden en kroonleden samen zitten. De commissie achter het rapport bevatte vertegenwoordigers van onder meer VNO-NCW/MKB-Nederland, LTO, AWVN, FNV, CNV en VCP. Ook de Vereniging Nederlandse Gemeenten deed adviserend mee. De SER noemt het advies zelf “breed gedragen”. 

Verschillende werkgeversorganisaties hebben het inmiddels publiek omarmd. LTO zegt dat betere begeleiding van nieuwkomers kan helpen bij “aanhoudende personeelstekorten”. VNO-NCW en MKB-Nederland noemen het zonde dat talent lang onbenut blijft terwijl ondernemers mensen zoeken. Ook CNV en VCP steunen de hoofdlijn. 

De SER stelt zelf expliciet dat nieuwkomers een van de weinige groepen zijn waarmee het arbeidsaanbod op de structureel krappe Nederlandse arbeidsmarkt nog kan worden vergroot. Tekortsectoren moeten daarom afspraken maken over instroom, opleiding en doorgroei en daar volgens de raad ook financieel aan bijdragen. 

Putters: voormalige PvdA-senator
Voorzitter van de SER is Kim Putters. Hij was van 2003 tot 2013 Eerste Kamerlid voor de PvdA en werd later directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Sinds september 2022 leidt hij de SER. Putters is een van de kroonleden: deskundigen die op voordracht van het kabinet door de koning worden benoemd. De huidige kroonleden, inclusief Putters, werden per april opnieuw benoemd na een voorstel van toenmalig SZW-minister Hans Vijlbrief. Sociaal-Economische Raad

Kabinet wil zelf ook veel meer nieuwkomers aan het werk
Minister Aartsen heeft het advies positief ontvangen. Zijn eigen ambitie ligt al in dezelfde richting. Het kabinet wil vóór 2030 75.000 extra statushouders en kansrijke asielzoekers aan het werk helpen. “Betaald werk moet de standaard worden”, zei Aartsen in juni. Alleen bij zwaarwegende redenen zouden nieuwkomers volgens zijn plan niet hoeven te werken. 

Daarmee zit er ook een verschil in toon tussen kabinet en SER. Aartsen benadrukt nadrukkelijk de norm dat mensen die kunnen werken dat ook moeten doen. De SER legt meer gewicht bij het verbeteren van begeleiding, taalonderwijs, huisvesting en uitvoering voordat aanvullende verplichtingen worden ingevoerd.

De politieke behandeling laat overigens langer op zich wachten dan aanvankelijk voorzien. Een commissiedebat over inburgering en integratie stond voor aanstaande woensdag gepland, maar is inmiddels geschrapt. De onderwerpen worden doorgeschoven naar een wetgevingsoverleg over integratie en maatschappelijke samenhang op 16 november. 

Wij vragen ons af...

Vindt u dat statushouders verplicht moeten worden om te werken?

nieuwrechts.nl/series/democratienieuwrechts.nl/series/boerennieuwrechts.nl/series/migratienieuwrechts.nl/series/economienieuwrechts.nl/series/eu
Nederland en de Europese Unie voeren een buitenlandbeleid dat islamitisch extremisme in het Midden-Oosten niet alleen onvoldoende bestrijdt, maar volgens Johannes de Jong zelfs financieel in stand houdt en ondersteunt. De directeur van de Europese christelijke denktank Sallux stelt in een interview met NieuwRechts dat Nederland daarmee zijn eigen veiligheid ondermijnt. Via handelsbetrekkingen, ontwikkelingsprogramma's en militaire samenwerking komt geld volgens De Jong terecht bij regimes en organisaties die radicalisering bevorderen. De gevolgen zijn volgens hem ook in Nederland merkbaar, onder meer door de komst van Syrische vluchtelingen. "Vervolgens moeten de belastingbetalers hier ook betalen voor de gevolgen."

 Blijf via NieuwRechts.nl op de hoogte van het laatste nieuws voor rechts en conservatief denkend Nederland! Start je gratis maand nu via https://nieuwrechts.nl/landing

Hoe Nederlandse steun aan islamitisch extremisme migratie aanwakkert

Beluister onze podcast

Hoe Nederlandse steun aan islamitisch extremisme migratie aanwakkert
Of beluister op:

Meerartikelen

Poolse centrale bank
Nieuws

Machtsstrijd Polen escaleert verder: centrale bank schort betalingen van hof op

De Poolse centrale bank heeft alle uitgaande betalingen van het Constitutioneel Tribunaal stilgelegd. Aanleiding is een machtsstrijd tussen rechters die door de regering van premier Donald Tusk worden gesteund en de bestaande hofleiding. Acht...

Montgomery Toms
Nieuws

Rechtse activist mishandeld bij Oxford: zorgen over extreemlinks geweld in Europa

De Britse rechtse activist Montgomery Toms is dinsdag 17 november aangevallen tijdens een demonstratie bij de Universiteit van Oxford. Honderden linkse betogers waren naar het Oriel College gekomen om een kritische lezing over diversiteitsbeleid...

Le Pen
Nieuws

Le Pen wil geldkraan naar Oekraïne dichtdraaien als zij president wordt

Marine Le Pen wil geen nieuwe Franse financiële steun meer aan Oekraïne geven als zij in 2027 president wordt. Volgens de kandidaat van de rechtse partij Rassemblement National (RN) kan Frankrijk door zijn begrotingsproblemen geen extra geld...

Magyar
Nieuws

Hongaarse premier Magyar onder vuur: aangifte wegens afpersing van ex-vrouw

De Hongaarse premier Péter Magyar ligt onder vuur vanwege ernstige beschuldigingen over zijn voormalige huwelijk. De 73-jarige oud-Fidesz-politica Ilona Ekes heeft aangifte tegen hem gedaan wegens vermeende afpersing en huiselijk geweld. Magyar zou...

Whatsapp
Nieuws

Duitsland wil wet tegen 'digitaal geweld' uitbreiden naar besloten chatgroepen

De Duitse regering wil strengere regels invoeren voor berichten op internet. Opvallend is dat de nieuwe wet tegen 'digitaal geweld' ook van toepassing kan worden op gesloten groepen op WhatsApp, Telegram en andere berichtendiensten. Minister van...

Londen
Nieuws

Bengaalse migranten gaan elkaar te lijf in Londen: zes gewonden bij massale vechtpartij

Een politieke ruzie uit Bangladesh is maandagavond uitgelopen op een gewelddadige confrontatie in de straten van Oost-Londen. Tientallen mannen gingen elkaar te lijf bij een bijeenkomst van een Bengaalse oppositieleider. Op beelden is te zien hoe...

Reichelt
Nieuws

Auto van rechtse journalist in brand gestoken: extreemlinks eist aanslag op

In Duitsland en Frankrijk zijn journalisten opnieuw het doelwit geworden van geweld. In Berlijn werd de auto van de rechtse journalist Julian Reichelt in brand gestoken. Een dag later werd een cameraman van de Franse nieuwszender BFMTV tijdens een...

Islamic Labour Party of Ireland
Nieuws

Ophef in Ierland: islamitische partij wil alleen moslimleden en een schaduwregering

In Ierland is ophef ontstaan over een organisatie die een politieke partij wil oprichten op basis van islamitische principes en de sharia. De zogenoemde Islamic Labour Party of Ireland publiceerde plannen waarin alleen moslims lid mogen worden en...

Leesmeeropinie
Leesmeerinterviews

Meerartikelen

Van den Brink
Nieuws

Iraanse activisten meer kans op asiel, uitzetten lukt ‘nauwelijks’

Iraanse activisten, journalisten en mensenrechtenverdedigers die in Nederland asiel aanvragen, maken meer kans op een verblijfsvergunning. Dat blijkt uit een ambtelijke beslisnota van 3 november aan CDA-minister Bart van den Brink van Asiel en...

Van Essen
Nieuws

Kabinet geeft ombudsman gelijk over onbetrouwbare overheid, maar de stikstofnorm per boer blijft

Het kabinet erkent dat de overheid boeren jarenlang slecht heeft behandeld. Toch verandert er weinig aan het stikstofbeleid. Dat blijkt uit de reactie van landbouwminister Van Essen en staatssecretaris Erkens op het rapport 'Een boer met kiespijn...

COA
Nieuws

Vlaardingen beloofde geen azc, maar het COA werkt gewoon door: 'Er ligt een overeenkomst'

Het nieuwe college van Vlaardingen beloofde de kiezer dat er geen asielopvang in de stad zou komen. Toch gaat het COA gewoon door met de voorbereiding van een azc voor honderd asielzoekers aan de Zuidbuurtseweg. Dat meldt Dit is Twee na navraag bij...

Voeding
Nieuws

Ouderen op veganistisch dieet verliezen in drie maanden spiermassa van vijf jaar

Een groep 65-plussers die twaalf weken veganistisch at, verloor gemiddeld 5 procent spiermassa. Ouderen verliezen normaal ongeveer 1 procent per jaar. In drie maanden ging er dus evenveel spiermassa verloren als normaal in vijf jaar. Dat blijkt uit...

Bart van den Brink
Nieuws

CDA-minister ontraadt asielstop, Nederlandse 'ICE' en einde van de dwang onder de Spreidingswet

Asielminister Van den Brink (CDA) wil niets weten van een volledige asielstop, een Nederlandse versie van de Amerikaanse immigratiedienst ICE of een einde aan het dwingen van gemeenten onder de Spreidingswet. Dat bleek donderdagavond, toen hij aan...

Jetten
Nieuws

Jetten: partijen moeten rechts-extremisme 'met wortel en al' uitroeien

Premier Rob Jetten vindt dat partijleiders eerder moeten optreden tegen rechts-extremistische invloed in hun partij, en niet „pas als er incidenten bekend worden”. Dat zei hij tijdens zijn wekelijkse persconferentie over de onthullingen van Zembla....

Klaver
Nieuws

'Belang van de staat': kabinet houdt contacten over amendement-Klaver geheim

Het kabinet weigert de Tweede Kamer inzage te geven in de vertrouwelijke contacten tussen bewindslieden en Kamerleden over het Belastingplan en het amendement van Jesse Klaver (PRO) en Laurens Dassen (Volt). Na bespreking in de ministerraad beroept...

Franse militairen
Nieuws

Frankrijk geeft toe: Franse militairen actief in Oekraïne zonder parlement in te lichten

Frankrijk heeft voor het eerst officieel bevestigd dat Franse militairen actief zijn op Oekraïens grondgebied. De soldaten helpen bij het opleiden van Oekraïense troepen en het onderhouden van militair materieel. De Franse regering had het...

Mette Frederiksen
Nieuws

Deense sociaal-democratische premier: 'Ik ben geen voorstander van bevolkingsvervanging'

De Deense premier Mette Frederiksen wil dat Denemarken ook in de toekomst een duidelijk Deens land blijft. In een podcast van de krant B.T. spreekt de linkse sociaaldemocraat zich uit tegen een grote bevolkingsvervanging en een multiculturele...

Duitse politie
Nieuws

Grote politie-invallen moskeevereniging Berlijn wegens banden Hezbollah

De Duitse politie heeft dinsdagochtend op 28 locaties in Berlijn invallen uitgevoerd bij een moskeevereniging die wordt beschuldigd van banden met de terroristische organisatie Hezbollah. De vereniging El-Irschad zou de door Iran gesteunde Libanese...

Le Pen
Nieuws

Franse politie valt hoofdkantoor Le Pen binnen maanden voor verkiezingen

De Franse politie heeft het hoofdkantoor van het Rassemblement National (RN), de partij van Marine Le Pen, doorzocht. Aanleiding is een onderzoek naar het mogelijk doorspelen van vertrouwelijke informatie vanuit het ministerie van Binnenlandse...

Amnesty
Achtergronden

Amnesty hekelt nieuwe antisemitismewet en krijgt storm van kritiek in Italië

Amnesty International krijgt de wind van voren na een opvallende aanval op een nieuwe Italiaanse wet tegen antisemitisme. De mensenrechtenorganisatie spreekt van 'een donkere dag voor de vrijheid van meningsuiting'. Maar de wet maakt niets nieuws...