Machtsstrijd Polen escaleert verder: centrale bank schort betalingen van hof op

De Poolse centrale bank heeft alle uitgaande betalingen van het Constitutioneel Tribunaal stilgelegd. Aanleiding is een machtsstrijd tussen rechters die door de regering van premier Donald Tusk worden gesteund en de bestaande hofleiding. Acht nieuwe rechters namen eind oktober de controle over het hof over. De oorspronkelijke rechts-conservatieve voorzitter spreekt van een 'staatsgreep'. Door het conflict kan het tribunaal momenteel geen betalingen meer uitvoeren.
Lees ook

Polen verlaagt btw op benzine en diesel van 23 naar 8 procent: Brussel dreigt met ingrijpen
De Nationale Bank van Polen (NBP) maakte maandag 16 november bekend geen betalingsopdrachten meer te verwerken. Volgens de bank hebben beide kampen documenten ingediend waarin zij aanspraak maken op het beheer van de bankrekeningen. De NBP zegt niet bevoegd te zijn om te bepalen wie juridisch gelijk heeft.
Rechters van regeringsmeerderheid grijpen in
De machtsstrijd begon eind oktober, toen acht rechters die dit jaar door de regeringsmeerderheid waren gekozen de leiding overnamen. Vijf van hen zijn niet beëdigd door president Karol Nawrocki. Hij heeft bezwaren tegen hun benoeming en kwalificaties.
De nieuwe rechters schorsten voorzitter Bogdan Święczkowski en zijn plaatsvervanger Bartłomiej Sochański. Beiden waren benoemd onder de vorige, nationaal-conservatieve PiS-regering. Ook werden tuchtprocedures tegen hen begonnen. Święczkowski verwerpt de maatregelen en krijgt steun van zes andere rechters.
Hooggerechtshof draait schorsingen terug
Op 10 november vernietigde het Poolse Hooggerechtshof de schorsingen van beide bestuurders. Daarmee leek Święczkowski zijn positie te kunnen behouden. Maar rechter Anna Korwin-Piotrowska, die namens de nieuwe groep de leiding opeist, erkent de uitspraak niet als beslissend.
Volgens haar mag alleen het Constitutioneel Tribunaal zelf hierover oordelen. Święczkowski stuurde de uitspraak juist naar de centrale bank als bewijs van zijn bevoegdheden. Door de tegenstrijdige documenten besloot de NBP alle betalingen te blokkeren. 'Dit betekent dat betalingsopdrachten niet worden uitgevoerd, ongeacht wie ze indient', verklaarde de centrale bank.
Regering-Tusk woedend over blokkade
Minister van Financiën Andrzej Domański bekritiseert het optreden van de bank. 'De Nationale Bank van Polen moet haar onafhankelijkheid bewaken, ook haar politieke onafhankelijkheid', verklaarde hij. De regering onderzoekt mogelijkheden om de financiering van het tribunaal veilig te stellen.
Ook justitieminister Waldemar Żurek keert zich tegen de blokkade. Hij beschuldigt de centrale bank ervan een bestaand machtssysteem te beschermen. Bankpresident Adam Glapiński werd benoemd onder PiS en heeft nauwe banden met partijleider Jarosław Kaczyński.
Langdurige strijd om rechtsstaat
De ruzie maakt deel uit van een langer conflict over de Poolse rechtspraak. Sinds het aantreden van Tusk in 2023 erkent zijn regering de legitimiteit van het tribunaal niet. Onder PiS werden volgens Tusk eerder drie rechters onrechtmatig benoemd.
De regeringscoalitie begon dit jaar openstaande zetels opnieuw te vullen. Dat leidde tot een nieuwe confrontatie met de rechts-conservatieve president Nawrocki en de bestaande hofleiding. Inmiddels is het conflict zo ver geëscaleerd dat het Constitutioneel Tribunaal zijn eigen rekeningen niet meer kan gebruiken.



















































