Verzet uit gemeenten en woningcorporaties
Op de Veluwe laten gemeenten en woningcorporaties weten dat ze, ondanks het voorgenomen verbod, ‘met voorrang woningen blijven aanbieden aan vergunninghouders’. Haarlem en Heemskerk voorspellen dat statushouders in de praktijk ‘alsnog met een vorm van voorrang’ worden gehuisvest. Gemeenten in Noordoost-Brabant noemen voorrang ‘noodzakelijk en fatsoenlijk’, omdat ze vrezen dat anders mensen op straat terechtkomen.

Minister Keijzer wil juist dat statushouders, oftewel asielzoekers met een verblijfsvergunning, niet langer versneld een sociale huurwoning krijgen. Dit zou namelijk de wachtlijsten voor andere burgers alleen maar langer maken. De minister blijft bij haar standpunt en laat weten dat gemeenten zich aan de wet moeten houden zodra deze ingaat.

Kritiek op wetsvoorstel groeit
Het wetsvoorstel heeft inmiddels tot veel verzet geleid. Tijdens de consultatieperiode kwamen maar liefst 332 reacties binnen, waarvan een groot deel van gemeenten die zich ernstig zorgen maken. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is al langer kritisch en vreest ‘uitpuilende azc’s en gebrekkige integratie’. Volgens de VNG worden ‘de gevolgen afgeschoven op de samenleving’.

Keijzer wil zich voorlopig niet laten beïnvloeden door de kritiek. ‘De reacties, waaronder die van gemeenten, zijn we nu aan het inventariseren’, laat ze weten. De wet wordt nog voor advies voorgelegd aan de Raad van State. ‘Op het moment dat dit een wet is, hebben gemeenten zich daaraan te houden.’

Toch nemen sommige gemeenten het heft in eigen handen. In een brief aan Keijzer laten de gemeenten op de Noord-Veluwe (waaronder Harderwijk, Nunspeet en Ermelo) weten dat ze vergunninghouders gewoon voorrang blijven geven. Ook in Midden-Holland worden ‘alternatieve routes’ overwogen om statushouders toch sneller aan een woning te helpen.

Alternatieven en uitzonderingen
Minister Keijzer denkt dat er voldoende andere oplossingen zijn om statushouders te huisvesten. Ze noemt het delen van woningen of tijdelijk verblijf bij familie als mogelijkheden. Ook wijst ze op ‘doorstroomlocaties’: tijdelijke woningen specifiek bedoeld voor statushouders.

Volgens het ministerie laat Castricum zien dat het anders kan. De gemeente geeft al meer dan vijf jaar geen voorrang meer aan statushouders en zoekt in plaats daarvan naar tijdelijke huisvesting, zoals leegstaande kantoren. Keijzer zal daar binnenkort op werkbezoek gaan om te kijken hoe dit in andere gemeenten kan worden toegepast.