Minister van Binnenlandse Zaken Vít Rakušan beweert dat de wet bedoeld is om de deportatie van illegale migranten te versnellen en de asielprocedures aan te scherpen. De oppositiepartij ANO, die de verkiezingen in oktober naar verwachting zal winnen, weigert echter mee te werken. De partij stelt dat de wet te haastig wordt doorgedrukt en dat dit de invoering van een strenger migratiebeleid in de weg staat.

De regering wil het parlementaire proces omzeilen door de wet via een groep coalitieleden direct in stemming te brengen, zonder de gebruikelijke toetsing door andere ministeries. Rakušan verdedigt deze aanpak: ‘De wet zou zeer waarschijnlijk niet via de normale wetgevende procedure goedgekeurd worden vóór de verkiezingen. Gezien de steeds gespannener internationale situatie is het onnodig, zo niet gevaarlijk, om de oplossing maanden uit te stellen.’

Om de wet snel door het parlement te krijgen, moet deze al in de eerste lezing worden goedgekeurd. Dit zou voorkomen dat er nog aanpassingen of commissiebesprekingen plaatsvinden. ANO, met 71 zetels in het parlement, kan dit proces echter blokkeren als het 50 stemmen weet te mobiliseren.

Oppositie verzet zich fel
ANO maakt duidelijk dat het niet bereid is mee te werken aan een wet die volgens hen tekortschiet. Schaduwminister Karel Havlíček stelt: ‘Het voorstel is absoluut onvoldoende in mijn ogen. We hadden dit probleem niet eens hoeven bespreken als Rakušan het migratiepact niet had goedgekeurd tijdens het EU-voorzitterschap. Nu doen ze een stap terug en proberen ze de gevolgen te beperken. Maar wij accepteren het migratiepact helemaal niet, in welke vorm dan ook.’

Fractievoorzitter Alena Schillerová van ANO gaat nog een stap verder en noemt de wet een poging om de EU-migratieregels stilletjes in te voeren. ‘Dit is een stille implementatie van het migratiepact, en dat zal onze regering nooit toestaan. Het is al duidelijk dat de maatregelen die minister Rakušan voorstelt absoluut onvoldoende zijn. Wij hebben al lang gezegd dat als wij het vertrouwen van de kiezer krijgen, een strenge nieuwe asielwet een van onze eerste stappen zal zijn.

Strijd over migratiepact
Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken bevat het wetsvoorstel maatregelen zoals snellere deportaties van illegale migranten, strengere controle op verblijfslocaties van asielzoekers, verbeterde veiligheidscontroles en lagere uitkeringen voor probleemgevallen. Premier Fiala verdedigt de wet en beweert dat het juist bedoeld is om migranten te ontmoedigen om Tsjechië binnen te komen.

Op Europees niveau waarschuwt Europarlementariër  Danuše Nerudová voor juridische gevolgen als Tsjechië het migratiepact volledig blokkeert. ‘Geen loze verklaringen over het blokkeren van de implementatie van het migratiepact, waarvoor we nog steeds procedures zullen moeten doorstaan. Op dit moment moet de prioriteit liggen bij de goedkeuring van de terugkeerregeling en het sluiten van akkoorden met derde landen over de terugkeer van illegale migranten', zegt ze.

Andere landen, waaronder Slowakije, Polen en Hongarije, weigeren het pact eveneens uit te voeren, wat op een juridische strijd met de Europese Commissie kan uitdraaien. Als lidstaten de afspraken negeren, kunnen zij boetes krijgen van 20.000 euro per geweigerde migrant.