Aanvankelijk eiste Donald Trump dat Oekraïne 300 miljard euro aan militaire hulp zou terugbetalen. Die eis is inmiddels verlaagd tot 100 miljard euro. Volgens Amerikaanse media ziet Trump zelfs af van het terugbetalen van het volledige bedrag. Officieel is dat nog niet bevestigd.

De kern van het akkoord blijft echter gelijk: de oprichting van een Amerikaans-Oekraïens investeringsfonds dat olie, gas, zeldzame aardmetalen en andere grondstoffen gaat beheren. De VS krijgt daarbij minimaal vijftig procent van de winst in handen.

‘Substantieel vooruitgang’, maar onder druk
Een eerdere versie van het voorstel werd door juristen ‘roofzuchtig’ genoemd. Het eiste rente op de schulden, volledige toegang tot de grondstoffen en invloed op toekomstige Oekraïense wetgeving. President Zelensky wees dat voorstel destijds resoluut af.

Toch is Oekraïne inmiddels gezwicht voor de druk. De Oekraïense regering spreekt nu van ‘substantieel vooruitgang’ en bereidt zich voor om binnen enkele dagen een intentieverklaring te ondertekenen.

Minister van Economie Yulia Sviridenko zei deze week dat juristen van beide landen ‘veel onderdelen van het concept hebben geharmoniseerd’. Ze voegde daaraan toe: ‘Er zijn nog punten die we moeten oplossen, maar ik heb hoop op een positief resultaat dat investeringen en voordelen voor beide partijen waarborgt.’

Kritiek op Amerikaanse dominantie
Critici zijn minder optimistisch. Een voormalig Oekraïens parlementslid in ballingschap zei: ‘We hebben het over het overdragen van controle over strategische sectoren in ruil voor het vermijden van financiële uitsluiting. Dat is geen akkoord, dat is een geaccepteerd ultimatum.’

Ook ontbreekt in het voorstel elke garantie tegen toekomstige Russische agressie. Er zijn geen afspraken gemaakt over herinvesteringen in de wederopbouw van Oekraïne. In plaats daarvan moeten Oekraïense bedrijven hun winsten storten in een fonds onder buitenlands toezicht.

Brussel buitenspel
De EU speelt nauwelijks een rol in de onderhandelingen. Terwijl Europa wel meebetaalt aan de Oekraïense defensie, is het uitgesloten van dit akkoord dat de economische koers van Oekraïne voor jaren zal bepalen.

De ondertekening kan samenvallen met de IMF- en Wereldbankvergaderingen op 25 april. Daarmee zou dit akkoord niet alleen een economisch kantelpunt zijn, maar ook een geopolitieke overwinning voor Washington.