Nieuwe WEF-voorzitter: 'Water is geen mensenrecht'
De Oostenrijkse zakenman Peter Brabeck-Letmathe is benoemd tot interim-voorzitter van het World Economic Forum in Davos. Zijn benoeming volgt op het aftreden van Klaus Schwab, die het forum decennialang leidde. Brabeck is geen onbekende in het bedrijfsleven: hij was jarenlang CEO en later voorzitter van voedingsgigant Nestlé. Maar hij is ook berucht om zijn controversiële uitspraken over water, klimaat en marktvrijheid.
Brabeck-Letmathe haalde in 2005 wereldwijd de krantenkoppen met zijn opvatting dat water geen fundamenteel mensenrecht is. “Het idee dat water een universeel goed is, is een extreme positie,” zei hij destijds. Volgens Brabeck moet water net als elk ander consumptiegoed een economische waarde krijgen. Wel voegde hij toe dat de toegang voor kwetsbare groepen via mechanismen gewaarborgd moet worden. Maar zijn uitspraak leidde tot grote maatschappelijke verontwaardiging en dwong Nestlé tot een publieke verklaring.
Zijn visie sluit aan bij een bredere neoliberale gedachtegang waarin marktkrachten als oplossing worden gezien voor schaarste, zelfs bij essentiële levensbehoeften. Tegenstanders stellen daarentegen dat het recht op water juist door internationale verdragen, zoals resoluties van de Verenigde Naties, wordt erkend als een fundamenteel mensenrecht.
De oude uitspraken van Brabeck-Letmathe duiken op in een tijd waar een drinkwatercrisis loert in Nederland. Volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) zal de vraag naar drinkwater in Nederland in 2030 met circa 100 miljoen kubieke meter toenemen ten opzichte van 2020, terwijl de beschikbaarheid onder druk staat. Regionaal zijn nu al tekorten zichtbaar, vooral in Gelderland, Overijssel, Groningen en delen van Zuid-Holland. De Europese Commissie benadrukt dat Nederland onvoldoende voortgang boekt in het verbeteren van de waterkwaliteit. Daarom onderzochten Nederlandse waterbeheerders in 2022 of hogere waterprijzen ervoor kunnen zorgen dat bedrijven en consumenten zuiniger zijn met het watergebruik.
Klimaatverandering? “Niet overdrijven”
Naast zijn omstreden standpunten over water, deed Brabeck in het verleden ook opvallende uitspraken over klimaatmaatregelen. In een interview met The Guardian stelde hij dat de mens niet moet proberen het klimaat ‘vast te zetten’. “Het klimaat is altijd veranderd. Het gaat erom dat het langzaam genoeg gebeurt, zodat we ons kunnen aanpassen. We zijn geen goden die beslissen dat het klimaat nu perfect is,” zei hij.
Van Nestlé naar Davos
Peter Brabeck-Letmathe begon zijn loopbaan in 1968 als verkoper bij Nestlé in Oostenrijk. In de jaren erna werkte hij in Ecuador, Venezuela en Chili en klom hij op binnen de organisatie. Vanaf eind jaren ’80 kreeg hij een topfunctie op het internationale hoofdkantoor in Zwitserland. In 1997 werd hij CEO van Nestlé, een functie die hij elf jaar bekleedde.
Daarnaast zat Brabeck in de raden van bestuur van multinationals als ExxonMobil, L’Oréal en Credit Suisse. Ook was hij voorzitter van de Formule 1-groep en lid van de Europese Industriëlen Rondetafel. Met Brabeck aan het roer krijgt het World Economic Forum een uitgesproken voorstander van marktwerking en privatisering als leider.
