Het schandaal begon aandacht te krijgen in september 2023, toen de 84-jarige Elsa haar verhaal deed in Upsala Nya Tidning. Ze woont in Uppsala, vlakbij Stockholm. Haar gemeentelijke verzorger, een man van buitenlandse komaf, begon haar opdringerig te benaderen. Hij noemde haar ‘lieverd’, wilde haar kussen en vroeg of hij bij haar mocht intrekken.

‘Hij was zo opdringerig’, zei Elsa. Het ging van kwaad tot erger:
‘Op een dag haalde hij glijmiddel tevoorschijn, trok zijn broek naar beneden en liet mij zijn erectie zien.’ De situatie escaleerde uiteindelijk tot verkrachting.
‘Ik probeerde hem weg te duwen, maar hij was sterk en ik ben heel zwak. Hij heeft me in mijn eigen bed verkracht. Ik voel me zo vies. Maar het gaat niet weg.’

Klachten genegeerd
Elsa meldde het bij de leidinggevende van de thuiszorg. Er werd beloofd dat de man niet meer zou langskomen. Toch verscheen hij weken later opnieuw. De leidinggevende had haar melding nooit genoteerd. Toen Elsa opnieuw belde, werd de telefoon niet opgenomen of werd er opgehangen zodra ze haar naam noemde.

Pas na een toevallig bezoek van een maatschappelijk werker kwam er schot in de zaak. De dader mocht niet meer bij Elsa komen, maar bleef wel werken in de ouderenzorg. Ontslag was volgens de manager ‘een beslissing voor HR’.

Meer slachtoffers, meer stilte
Na Elsa’s verhaal volgden er meer meldingen. De oudere vrouw Siv vertelde hoe ze maandenlang door drie verzorgers ‘uit hetzelfde land’ werd verkracht tegenover Uppsala Nya Tidning.‘Ze kwamen ook ’s avonds langs, buiten werktijd.’ Siv durfde niets te zeggen, tot ze Elsa’s interview las.

Uiteindelijk doken in de zorgsystemen 45 officiële meldingen op van seksueel misbruik van ouderen. Maar volgens journalisten zijn er meer gevallen, die niet bij de inspectie IVO bekend zijn. Sommige van de ernstigste zaken werden zelfs nooit gemeld.

In een gruwelijke zaak uit Strömstad wurgde een man van 50 zijn 94-jarige cliënte met plastic folie, meldt Mail Online. Hij filmde haar doodstrijd en liet het filmpje trots aan vrienden zien. Toch werd ook deze zaak niet aan de inspectie gemeld.

Migratie, falend toezicht en politieke angst
Veel daders zijn migrant. Dit lijkt mede oorzaak van het zwijgen. Lokale bestuurders wilden volgens betrokkenen geen ‘racistische reacties’ oproepen. Maar ook de controle faalde: tot voor kort werden geen strafbladen opgevraagd bij sollicitanten in de zorg.

Een van de daders, Mones Afshar, kwam als Afghaanse ‘minderjarige’ migrant in 2015 Zweden binnen. Net als andere migranten liet hij zichzelf registeren als achttienjarige. Ondanks zijn veel oudere uiterlijk werd dit door de Zweedse overheid goedgekeurd.

In 2024 verkrachtte hij een oudere vrouw. Hij kreeg vijf jaar cel en een uitzettingsbevel, maar protesteerde: hij zou in Afghanistan gevaar lopen, meldt Bulletin. Hierdoor werd Afshar uiteindelijk niet uitgezet.

Protest en politieke doofpot
Toen burgers een protest wilden organiseren voor de slachtoffers, probeerden lokale politici het tegen te houden of om te vormen tot een protest ‘tegen mannengeweld in het algemeen’, meldt Uppsala Nya Tidning. De organisatoren weigerden: ‘We willen niet demonstreren tegen een soort gebrabbel over gender. We staan hier voor Elsa en de andere slachtoffers.’

Bestuurders hielden dossiers gesloten, ook voor collega-politici. Een extern onderzoek werd tegengewerkt. Pas na grote druk trad Tobias Smedberg, voorzitter van de ouderencommissie, af.

Elsa heeft inmiddels steun gekregen van het publiek en een donatieactie. Ze schreef in de krant: ‘Ik heb een nieuwe handtas gekocht, ben naar de kapper geweest en ga op spavakantie met mijn kleindochter.’ Maar de echte politieke afrekening moet nog komen.